Ull

Varðveitt hjá
Þjóðminjasafn Íslands
Aðrar upplýsingar
Kyn / Fæðingarár heimildarmanns
Kona (1898)
Safnnúmer
Safnnúmer A: 7768
Safnnúmer B: 1966-1
Staður
Núverandi sveitarfélag: Sveitarfélagið Árborg, Sveitarfélagið Árborg, Ísland
Spurningaskrá / Svör
Allar spurningar og svör
Nr. 7768
p1
Ull og tóvinna III.
Vefnaður: Ég vil nú biðjast afsökunar á þeim drætti sem hefur
orðið á því að svara spurningaskrá nr. 15, og fjallar eingöngu um vefnað
og mér var send fyrir jólin í vetur, og ber aðallega tvennt til þess að
ég hefi ekki getað svarað henni. Fyrst og fremst varð ég fyrir veikindum
upp úr áramótum, og varð því að dveljast á sjúkrahúsi í 9 vikur, og í öðru
lagi verð ég að segja eins og er, að því miður get ég engu svarað sem spurt
er um, því ég hefi aldrei kynnst vefnaði eða neinu sem að þeim vinnubrögðum
lítur. Get tæplega sagt að ég hafi séð vefstól, nema hafi það verið
á einhverjum byggðarsöfnum. Ég held í daglegu tali hafi verið
talað um vefstól, einnig hefi ég heyrt nefndan vefstað. Mágkona mín,
sem fékkst dálítið við vefnað á sínum yngri árum, hefir sagt mér að vefjarskeiðin
var kölluð ritti, eitt slíkt stykki á hún í fórum sínum, sem minjagrip
frá æskuheimili sínu, og er það úr einhverjum málmi. Einnig á hún
skyttu og spólur, og er það hvorttveggja smíðað úr tré. Áhaldið sem
spólað var á segir hún, var nefndur spólurokkur og spóluteinninn í skyttunni
var nefndur á hennar heimili spóluteinn. Ég kannast við nokkur orð
sem tengjast vefnaði, eins og uppistöðu, fyrirvaf, höföld og að fella vefinn.
Ekki er mér kunnugt um hvort fólk
p2
gekk á milli bæja
til vefnaðar eða hafði það að atvinnugrein, en mér er þó nær að halda að
svo hafi verið, sérstaklega karlmenn. Styðst ég aðallega við þá heimild,
að uppúr 1930 vissi ég deili á gömlum manni hér í Reykjavík, sem Gunnar
hét, og var í daglegu tali kallaður Gunnar vefari. Ekki man ég föðurnafn
hans, en þessa starfsgrein mun hann að einhverju leyti hafa stundað, en
hann var síðustu æviár sín á Elliheimilinu Grund, og dó þar, og er hann
fyrsti maður, sem jarðaður er í Fossvogskirkjugarði, og var kirkjugarðurinn
vígður með greftrun hans. Hvernig að vaðmál voru þæfð veit ég ekki, nema
hvað sumir höfðu notað fæturnar til þeirra hluta.
Því miður verð ég
nú að slá botninn í þetta, þar sem mín viska nær ekki lengra, og biðjast
innilega afsökunar á þessari frammistöðu minni. Með bestu kveðju
og þakklæti fyrir jólakortið í vetur, ef þið sendið mér spurningaskrá áfram,
mun ég gera eins og ég get að svara.
Nr. 7768
p1
Ull og tóvinna III.
Vefnaður: Ég vil nú biðjast afsökunar á þeim drætti sem hefur
orðið á því að svara spurningaskrá nr. 15, og fjallar eingöngu um vefnað
og mér var send fyrir jólin í vetur, og ber aðallega tvennt til þess að
ég hefi ekki getað svarað henni. Fyrst og fremst varð ég fyrir veikindum
upp úr áramótum, og varð því að dveljast á sjúkrahúsi í 9 vikur, og í öðru
lagi verð ég að segja eins og er, að því miður get ég engu svarað sem spurt
er um, því ég hefi aldrei kynnst vefnaði eða neinu sem að þeim vinnubrögðum
lítur. Get tæplega sagt að ég hafi séð vefstól, nema hafi það verið
á einhverjum byggðarsöfnum. Ég held í daglegu tali hafi verið
talað um vefstól, einnig hefi ég heyrt nefndan vefstað. Mágkona mín,
sem fékkst dálítið við vefnað á sínum yngri árum, hefir sagt mér að vefjarskeiðin
var kölluð ritti, eitt slíkt stykki á hún í fórum sínum, sem minjagrip
frá æskuheimili sínu, og er það úr einhverjum málmi. Einnig á hún
skyttu og spólur, og er það hvorttveggja smíðað úr tré. Áhaldið sem
spólað var á segir hún, var nefndur spólurokkur og spóluteinninn í skyttunni
var nefndur á hennar heimili spóluteinn. Ég kannast við nokkur orð
sem tengjast vefnaði, eins og uppistöðu, fyrirvaf, höföld og að fella vefinn.
Ekki er mér kunnugt um hvort fólk
p2
gekk á milli bæja
til vefnaðar eða hafði það að atvinnugrein, en mér er þó nær að halda að
svo hafi verið, sérstaklega karlmenn. Styðst ég aðallega við þá heimild,
að uppúr 1930 vissi ég deili á gömlum manni hér í Reykjavík, sem Gunnar
hét, og var í daglegu tali kallaður Gunnar vefari. Ekki man ég föðurnafn
hans, en þessa starfsgrein mun hann að einhverju leyti hafa stundað, en
hann var síðustu æviár sín á Elliheimilinu Grund, og dó þar, og er hann
fyrsti maður, sem jarðaður er í Fossvogskirkjugarði, og var kirkjugarðurinn
vígður með greftrun hans. Hvernig að vaðmál voru þæfð veit ég ekki, nema
hvað sumir höfðu notað fæturnar til þeirra hluta.
Því miður verð ég
nú að slá botninn í þetta, þar sem mín viska nær ekki lengra, og biðjast
innilega afsökunar á þessari frammistöðu minni. Með bestu kveðju
og þakklæti fyrir jólakortið í vetur, ef þið sendið mér spurningaskrá áfram,
mun ég gera eins og ég get að svara.
Spurningaskrá
Aðfangategund