Ull
Varðveitt hjá
Þjóðminjasafn Íslands
Aðrar upplýsingar
Kyn / Fæðingarár heimildarmanns
Karl (1892)
Safnnúmer
Safnnúmer A: 1486
Safnnúmer B: 1968-1
Spurningaskrá / Svör
Allar spurningar og svör
Nr. 1486
p1
Ull og tóvinna 4.
Herra Þórður Tómasson! Góði vinur! Fyrir nokkru
barst mér 18. spurningalisti frá Þjóðháttaskráningunni, ásamt vinsamlegu
bréfi þínu og tilmælum um svör við spurningalistanum. Réttilega
getur þú þess að við höfum aðeins einu sinni fundist í Skógum, og er mér
minnisstæð alúð þín og áberandi fúsleiki til að fræða mig og förunauta
mína, um allt er þar bar á góma og auganu mætti og væri nú hugur á að endurtaka
heimsókn á það menntasetur. Hingað til hefi ég sýnt lit á
að svara að einhverju, öllum listunum, sem mér hafa verið sendir og oftast
fundist ég hafa einhver svör á reiðum höndum við allmörgum spurninganna,
en nú ber svo við, að með öllu er komið út fyrir mitt þekkingarsvið með
18. listanum, svo að ekki er um annað að gerna en að skila auðu, þó leitt
sé og mér hefði verið ljúft sem fyrr að veita einhverja úrlausn.
p2
Á mínu æskuheimili
var nær ekkert ofið, heldur var verkefninu komið til manna í grendinni,
sem höfðu dálitla atvinnu af því starfi, og var sá vefnaður nær eingöngu
vaðmáls eða þráðardúkar, sem notaðir voru til nærfatagerðar og rúmfata,
einnig þurrkur. Enginn í mínu nágrenni fékkst við afbrigðilegan vefnað,
svo ég vissi, nema ein hjón, Sigurjón Þorgrímsson frá Hraunkoti, seinna
veitingamaður á Húsavík og Júlíana Guðmundsd. kona hans. Þau ófu
árum saman sér til gamans, margskonar vefnað og voru manna fróðust á því
sviði, enda áttu leiðbeiningabækur og blöð um þetta efni. Nú bar
svo til að ég var kennari við skólann á Húsavík veturinn 1916-17 og leigði
hjá þessum hjónum. Fékk ég áhuga á vefnaði þeirra, keypti gamlan
vefstól og lærði að setja upp einfaldan vef, enda óf þá um veturinn í frístundum
tvo vefi, og næstu árin á eftir nokkra vefi heima hjá mér, stundum (eða
oftar) með tvist uppistöðu og ýmist með vaðmáls eða þráðardúks vígindum.
Þetta notaði ég mínu
p3
heimili til áralangrar
uppbyggingar, hvað snerti rúmfatnað, nærföt, handþurrkur og stólasetur,
sem ég óf sérstklega með sterkari uppistöðu og mjórra en vaðmálið.
Nú hafði ég fengið áhuga á fjölbreyttari vefnaði og tryggt mér kennslu
hjá áðurnefndum hjónum, en allt slíkt fórst fyrir. Hjónin fluttu
burt litlu síðar og ekki alllöngu seinna lenti ég sjálfur á ýmiskonar flækingi
og hvarf frá mínum æskuslóðum um 15 ára bil. Afleiðing þessa
ofangreina er því sú, að það lítið sem ég lærði í vefnaði eða kynntist
er með öllu úr minni fallið eins og vænta má, að liðnum áratugum, enda
nýjum áhugamálum skotið upp síðan. Mér fannst skaðlaust að
segja þér þessa sögu, þó merkileg sé hún ekki, en hún á að sýna að gildar
ástæður valda því að auðu er skilað en ekki viljaleysi. Ef
til vill mætti hafa einhvern fróðleik upp úr Júlíönu Friðriksd. ekkju Haraldar
Björnssonar, sem var fósturdóttir Sigurjóns og Júlíönu og ólst upp kringum
vefstólinn þeirra. En hvort hún hefir í hann sest eða nokkuð lært
til vefnaðar er mér ókunnugt, enda þótt ég þekkti hana vel
p4
og undarlegt þykir
mér ef hún á ekki eitthvað í fórum sínum af handverkum fóstru sinnar. Júlíönu
hefi ég ekki séð árum saman og veit ekkert um hennar heilsufar, en sé það
viðunandi, má færa henni kveðju frá mér. Bið þig að lokum
fyrir kveðju mína til Þórs Magnússonar með þökk fyrir jólakort frá Þjóðminjasafninu,
ásamt þökk til hans fyrir 2 vinsamleg bréf, og að lokum einlægar heillaóskir
með sitt veglega og mikilsverða starf. Þér óska ég svo allra
heilla á árinu 1969, sem og öðrum ókomnum. Með vinarkveðjum Sigurður
Egilsson.
Nr. 1486
p1
Ull og tóvinna 4.
Herra Þórður Tómasson! Góði vinur! Fyrir nokkru
barst mér 18. spurningalisti frá Þjóðháttaskráningunni, ásamt vinsamlegu
bréfi þínu og tilmælum um svör við spurningalistanum. Réttilega
getur þú þess að við höfum aðeins einu sinni fundist í Skógum, og er mér
minnisstæð alúð þín og áberandi fúsleiki til að fræða mig og förunauta
mína, um allt er þar bar á góma og auganu mætti og væri nú hugur á að endurtaka
heimsókn á það menntasetur. Hingað til hefi ég sýnt lit á
að svara að einhverju, öllum listunum, sem mér hafa verið sendir og oftast
fundist ég hafa einhver svör á reiðum höndum við allmörgum spurninganna,
en nú ber svo við, að með öllu er komið út fyrir mitt þekkingarsvið með
18. listanum, svo að ekki er um annað að gerna en að skila auðu, þó leitt
sé og mér hefði verið ljúft sem fyrr að veita einhverja úrlausn.
p2
Á mínu æskuheimili
var nær ekkert ofið, heldur var verkefninu komið til manna í grendinni,
sem höfðu dálitla atvinnu af því starfi, og var sá vefnaður nær eingöngu
vaðmáls eða þráðardúkar, sem notaðir voru til nærfatagerðar og rúmfata,
einnig þurrkur. Enginn í mínu nágrenni fékkst við afbrigðilegan vefnað,
svo ég vissi, nema ein hjón, Sigurjón Þorgrímsson frá Hraunkoti, seinna
veitingamaður á Húsavík og Júlíana Guðmundsd. kona hans. Þau ófu
árum saman sér til gamans, margskonar vefnað og voru manna fróðust á því
sviði, enda áttu leiðbeiningabækur og blöð um þetta efni. Nú bar
svo til að ég var kennari við skólann á Húsavík veturinn 1916-17 og leigði
hjá þessum hjónum. Fékk ég áhuga á vefnaði þeirra, keypti gamlan
vefstól og lærði að setja upp einfaldan vef, enda óf þá um veturinn í frístundum
tvo vefi, og næstu árin á eftir nokkra vefi heima hjá mér, stundum (eða
oftar) með tvist uppistöðu og ýmist með vaðmáls eða þráðardúks vígindum.
Þetta notaði ég mínu
p3
heimili til áralangrar
uppbyggingar, hvað snerti rúmfatnað, nærföt, handþurrkur og stólasetur,
sem ég óf sérstklega með sterkari uppistöðu og mjórra en vaðmálið.
Nú hafði ég fengið áhuga á fjölbreyttari vefnaði og tryggt mér kennslu
hjá áðurnefndum hjónum, en allt slíkt fórst fyrir. Hjónin fluttu
burt litlu síðar og ekki alllöngu seinna lenti ég sjálfur á ýmiskonar flækingi
og hvarf frá mínum æskuslóðum um 15 ára bil. Afleiðing þessa
ofangreina er því sú, að það lítið sem ég lærði í vefnaði eða kynntist
er með öllu úr minni fallið eins og vænta má, að liðnum áratugum, enda
nýjum áhugamálum skotið upp síðan. Mér fannst skaðlaust að
segja þér þessa sögu, þó merkileg sé hún ekki, en hún á að sýna að gildar
ástæður valda því að auðu er skilað en ekki viljaleysi. Ef
til vill mætti hafa einhvern fróðleik upp úr Júlíönu Friðriksd. ekkju Haraldar
Björnssonar, sem var fósturdóttir Sigurjóns og Júlíönu og ólst upp kringum
vefstólinn þeirra. En hvort hún hefir í hann sest eða nokkuð lært
til vefnaðar er mér ókunnugt, enda þótt ég þekkti hana vel
p4
og undarlegt þykir
mér ef hún á ekki eitthvað í fórum sínum af handverkum fóstru sinnar. Júlíönu
hefi ég ekki séð árum saman og veit ekkert um hennar heilsufar, en sé það
viðunandi, má færa henni kveðju frá mér. Bið þig að lokum
fyrir kveðju mína til Þórs Magnússonar með þökk fyrir jólakort frá Þjóðminjasafninu,
ásamt þökk til hans fyrir 2 vinsamleg bréf, og að lokum einlægar heillaóskir
með sitt veglega og mikilsverða starf. Þér óska ég svo allra
heilla á árinu 1969, sem og öðrum ókomnum. Með vinarkveðjum Sigurður
Egilsson.
Spurningaskrá
Aðfangategund