Túrbína, hverfill

Varðveitt hjá
Þjóðminjasafn Íslands
Túrbínan var sett
upp gömul í Hveragerði árið 1924? Sett upp á Læk í Dýrafirði árið
1944 og í notkun þar til 1988. Ekki vitað um feril fyrir 1924. ÞJ
tók rafstöina á Læk niður 1990 og 1991. Ný rafstöð var sett upp á
Læk eftir að notkun þeirrar eldri var hætt. Vélarnar í þá nýju eru
frá Núpi í Dýrafirði. Þorvaldur, faðir Zophaníasar, setti gömlu rafstöðina
upp. Hann er nú látinn.
Túrbínan er sérstök
fyrir það hvernig vatninu er stýrt inn á hana. Lausir fylgihlutir:
TMS 1991:17; 1990:9-16. Sjá einnig 1990:104-105.
Á túrbínunni stendur
með upphleytu letri:
FINSHYTTANS
M.W
NO 4 - NO 1033
Túrbínan er ryðguð
og með steinsteypuklumpum.
Þetta kom eftir að
skráning fór fram:
Jón Guðmundsson Heiðarbrún
8, Hveragerði. Fæddur 14.03.1911. (Sími 9834164). Segir
að þessi túrbína hafa komið til Hveragerðis 1906 og notuð við kembivélar
sem settar voru við Varmá og starfræktar til 1912. Eftir það var
túrbínan í Varmá, ónotuð, þar til Stefán Runólfs frá Hólmi samband við
Jón og mun það hafa verið 1942 eða 1943 og bað hann að taka hana upp úr
ánni. Þá vantaði öxulinn í hana og fannst hann sem snúrustaur í Vorsabæ
í Ölfusi og fylgdi hann með henni til Stefáns. Jón vissi ekki hvert
túrbínan fór síðar. (Þetta var sagt 03.10.1993)
Að Læk í Dýrafirði
var hún sett upp 1944. Samkvæmt heimildum Zophaníasar Þorvaldssonar,
bónda Læk.
Aðrar upplýsingar
Gefandi: Zófonías Friðrik Þorvaldsson
Efni
Safnnúmer
Safnnúmer A: T
Safnnúmer B: 1990-8
Stærð
80 x 100 x 400 cm
400 g
Lengd: 80 Breidd: 100 Hæð: 400 cm
Aðfangategund
Undirskrár
Undirskrá: Tækniminjasafn (T)
Efnisorð / Heiti
Efnisorð: Túrbína, hverfill