Panta mynd Notkunarskilmálar

Kaffikanna

Um 1933

Varðveitt hjá

Þjóðminjasafn Íslands

Myndskreytt kaffikanna úr postulíni með mynd af Almannagjá. Kaffikannan er í góðu ásigkomulagi. Handfang könnunnar og op stútsins eru skreytt gyllingu. Gyllingin á handfanginu er verulega máð, líklega vegna notkunar. Lokið er kúpt og efst á því er lykkja sem einnig er með máðri gyllingu. Meðfram brún opsins á könnunni er gylling sem er nokkuð heilleg. Á annarri hlið könnunnar er mynd af Almannagjá. Neðan á könnunni er merki Chikaramachi í rauðu sem samanstendur af kórónu með laufsveigum sitthvorum megin. Þar stendur: „CHIKARAMACHI HANDPAINTED MADE IN JAPAN“. Jóhann Ólafsson (f.1891-d.1963) kaupmaður var líklega fyrsti Íslendingurinn til að eiga viðskipti beint við Japana en árið 1931 og aftur árið 1933 fór hann í hnattreisu þar sem hann m.a. fór til Japans og keypti vörur. Hann verslaði við postulínsfyrirtækið Chikamarachi og að hans beiðni málaði fyritækið íslenskar landslagsmyndir á postulín. Myndirnar voru af Skógarfossi, Gullfossi, Kötlugosi og eins og í tilviki kaffikönnunnar af Þingvöllum. Þetta var unnið um og eftir 1933. Í viðtali við son Jóhanns sem birtist í Morgunblaðinu 31. júlí 1998 segir hann um föður sinn: Ég er ekki frá því að faðir minn hafi verið fyrsti Íslendingurinn til að fara í svona hnattreisu, ég hef í það minnsta ekki heyrt af öðrum sem gerðu það á undan honum,“ segir Jóhann og bætir við að faðir hans hafi farið frá Þýskalandi með skipi til New York, þaðan til San Francisco, Hawai og þaðan til Japan. Vörur í Japan voru á mjög hagstæðu verði á þessum tíma og þegar Jóhann Ólafsson heimsótti Chikamarachi verksmiðjuna í Japan árið 1933 sá hann hvernig þeir myndskreyttu postulín á þjóðlegum nótum og fannst þá tilvalið að fá þá til að skreyta sín bollastell með íslensku myndefni. Varð það úr að japanskir starfsmenn verksmiðjunnar skreyttu nokkur bollastell fyrir Jóhann. Myndskreytingin er einmitt einstök fyrir þær sakir að þar má sjá íslenskt landslag umlukið austrænni birtu og litum. Upplýsingar frá gefendum: Tjarnargata 14 í Reykjavík var fjölskylduhús. Þar bjuggu Sigríður Magnúsdóttir (f. 1886,d. 1952) með eiginmanni sínum prófessor Ólafi Lárussyni (f.1885, d. 1961). Einnig bjuggu þar tvær systur hennar Ingunn Magnúsdóttir (f. 1889, d. 1943) og Lára Magnúsdóttir (f. 1892,d.1961). Þær systur voru allar barnlausar, en fjórða systirin Halldóra MÁLFRÍÐUR Magnúsdóttir Einarsson (f. 1894, d. 1946) eignaðist fimm börn með eiginmanni sínum Agli Einarssyni (f. 1894, d. 1986). Elsta dóttir þeirra Katrín Sigríður Egilsdóttir (f. 1923, d. 2001) fór 12 ára gömul til móðursystur sinnar Sigríðar og Ólafs og fór í Verzlunarskóla Íslands. Hún leit á þau sem fósturforeldra sína alla tíð. Katrín giftist Vilhjálmi Jónssyni (f. 1919, d. 2005) og eignuðust þau dótturina Sigurlaugu Vilhjálmsdóttur (f.1953, d. 2024). Árið 2025 tók Þjóðminjasafnið til varðveislu kaffikönnuna ásamt nokkrum öðrum munum úr dánarbúi Sigurlaugar: bekkur (Þjms-2025-13-1), málverk (Þjms 2025-13-2), hilla (Þjms-2025-13-3), askur (Þjms 2025-13-4) og rúmfjöl (Þjms-2025-13-5).