Aðrar upplýsingar
Kyn / Fæðingarár heimildarmanns
Kona (1940)
Ártal
Sent dags: 09.03.2015
Safnnúmer
Safnnúmer B: 2015-1-23
Staður
Núverandi sveitarfélag: Sveitarfélagið Stykkishólmur, Sveitarfélagið Stykkishólmur
Spurningaskrá / Svör
Allar spurningar
Ömmusaga
Móðuramma mín Anna Friðriksdóttir
f. 6. nóvember 1885 á Klúku í Kirkjubólshreppi -
d. 15. nóvember 1970 á sjúkrahúsinu í Stykkishólmi
Hún Anna Friðriksdóttir móðuramma mín var engin venjuleg kona. Í grein sem skrifuð var um hana að henni látinni var hún kölluð listakonan með gullhjartað.
Listakona var hún, útskrifuð frá Kvennaskólanum á Blönduósi þar sem hún nam m.a. karlmannafatasaum og hannyrðir. Hennar sérstöku áhugamál voru gamlir útsaumar, gömul munstur og yfirleitt allt handverk sem var notað á öldum áður. Nokkur verk bjó hún til fyrir Þjóðminjasafnið, það voru handverk sem heita: Nunnusaumur, randaflos, stykkjaflos og vestissaumur. Ég hef spurt alla handavinnukennara sem ég hef getað haft uppá - hvort þær hafi heyrt um- eða kunni þetta handverk en engin hefur svo mikið sem heyrt um það. Hún lét ekki nægja að kenna mér þessa list heldur bjó hún til prufur sem ég átti að varðveita svo ég alls ekki gleymdi þessum eldgamla saumaskap. Eftir því sem ég best veit útskrifaðist hún frá Blönduósskólanum 1908 og fór þá að kenna en jafnframt kennslu saumaði hún herraföt. Fyrir ein jakkaföt fékk hún þrjár krónur ef þau voru með vesti. En þá skaffaði viðskiptavinurinn efnið sjálfur.
Hún átti prjónavél sem var sjaldan ónotuð, á hana gat hún prjónað allskonar munstur þótt vélin hefði engin munstur innbyggð.
En hún gerði fleira en að sitja við hannyrðir. Hún tók á móti börnum, annaðist veikt fólk, sat hjá deyjandi fólki og væri ósamkomulag á næstu bæjum var hún fengin til að sætta fólk og fá það til að taka sönsum.
Hún giftist afa mínum, Þorsteini Brynjólfssyni 1913 og hófu þau búskap í Ytri Fagradal á Skarðsströnd í Dalasýslu. Að því að sagt er búnaðist þeim vel, afburða dugleg bæði og hún alltaf að sauma fyrir fólk sem hefur skaffað dálitla peninga í búið. 1914 eignuðust þau hjónin tvíbura sem báðir létust í fæðingu. Ári seinna eignuðust þau Friðrik Ragnar sem lést eins eða tveggja ára úr mislingum. 1918 eignuðust þau Ragnheiði Stefaníu móður mína.
Efalítið hefur barnadauðinn reynt á hjónabandið því um það leiti sem móðir mín var tveggja ára var afi kominn með ólétta vinnukonu upp á arminn. Amma var ekki til viðtals um sættir af neinu tagi, (hún sem síðar á ævinni var vinsæll sáttasemjari við allar aðstæður). Presturinn kom engu tauti við hana. Maður veltir því fyrir sér að ef prestinum hefði tekist að koma á sættum milli afa míns og ömmu, hvað átti þá að verða um vinnukonuna með barnið í maganum?
En amma mín hún Anna Friðriksdóttir var ekki sáttfús og fyrirgaf ekki neitt. Afi varð að fara og hún bjó áfram í Ytri Fagradal ásamt aldraðri móður sinni, dóttur og fóstursyni sem hún og afi höfðu tekið að sér kornungan. Sá fóstursonur var Gunnar Guðmundsson yfirkennari og síðar skólastjóri í Laugarnesskólanum. Hann leit á ömmu mína sem heilaga veru. Hún studdi hann til náms og fyrir það var hann að þakka henni á meðan hún lifði. Með gjöfum, peningum, umhyggju og aðstoð við afkomendur hennar. Bréfin sem þau skrifuðu hvort öðru voru bæði löng og mörg. Í minni vörslu eru nokkur bréf sem Gunnar skrifaði.
Vinkona ömmu, Steinunn Guðmundsdóttir sagði mér að búskapurinn í Ytri Fagradal hefði gengið ótrúlega vel þrátt fyrir að húsbóndinn hefði yfirgefið heimilið. Fyrsta árið var Benedikt bróðir ömmu hjá henni en þegar hann fór var hún ein með móður sína, börnin og búið sem samanstóð af tuttugu kindum, tveimur kúm og tveimur hestum. Hún heyjaði ein fyrir skepnunum og varð aldrei heylaus.
Þessi fráskilda kona hún amma mín prjónaði og saumaði fyrir fólk en oftar en ekki varð minna um greiðslur en gert var ráð fyrir. Hún lagði ekki mikið upp úr peningum, samt hafði hún nóg fyrir sig og börnin. Þegar hún hætti búskap bjó hún nokkur ár í Innri Fagradal en gerðist síðan húskona á Hvalgröfum á Skarðsströnd. Hún hélt áfram að fara til fólks sem átti við veikindi að stríða, hún var tvívegis hjá frænda sínum Stefáni Sigurðssyni frá Hvítadal. Fyrra skiptið þegar konan hans var veik og seinna skiptið þegar Stefán lá banaleguna. Stefán lést 7. mars 1933 en þá um veturinn höfðu tvö börn hans látist úr berklum.
Flest um fortíð ömmu minnar hefur Steinunn Guðmundsdóttir sagt mér því amma talaði ekki um það sem liðið var. Afi var aldrei nefndur á nafn né heldur litli Friðrik Ragnar sem dó úr mislingum. Maður getur sagt að amma var bara "hér og nú" enda hefur reynslan sjálfsagt kennt henni að morgundagurinn væri ákaflega óviss stærð.
Þegar fyrri kona föður míns lést fór amma auðvitað til hans að sjá um börn og bú, það var henni einhvern veginn eðlislægt að vera til staðar. "Tilbúin á augabragði", sagði Steinunn vinkona hennar.
Faðir minn bjó á Tindum á Skarðsströnd í Dalasýslu. Sex árum eftir að kona hans lést giftist hann móður minni svo það var sjálfgefið að amma ætti heima á Tindum til æviloka. Foreldrar mínir eignuðust sjö börn og faðir minn átti tvö börn frá fyrra hjónabandi. Svo það var nóg að gera við prjóna- og saumavélina.
Amma var skapstór og lét pabba hafa það óþvegið öðru hvoru. Samt voru þau bestu vinir - alltaf. Það var eins og pabbi væri skipherrann og amma stýrimaður. Verksvið mömmu var við eldavélina og saumavélina. Pabbi og amma unnu að sama markmiði; að koma börnunum á legg, stækka íbúðarhúsið, byggja ný útihús og rækta tún. Mest af peningum ömmu fór í heimilið, hún borgaði til dæmis þakið á hlöðuna, ég nefni það bara vegna þess að við systkinin höfum haft það sem dæmi um samskipti pabba og ömmu. Amma fór alltaf fyrst á fætur, lagaði kaffi og kallaði síðan á pabba. Engan annan. Hún fór í stigauppganginn og kallaði: "Kaffið er komið á könnuna Bergur", svo fór hún aftur inn í eldhús. Þennan umrædda hlöðu-þaks-morgun kom hann niður, settist við eldhúsborðið og sagði glaðklakkalega: "Jæja Anna Friðriksdóttir, ætlar þú að lána mér fyrir þakinu á hlöðuna?" Og hún svaraði að bragði: "Nei Bergur, það ætla ég ekki að gera". Það liðu nokkrir dagar og þá rétti hún honum seðlabúnt án þess að segja orð. Og hann tók við án orða. Þar með var þakinu bjargað. Hins vegar vissum við vel að þegar pabbi spurði " ... ætlar þú að lána mér Anna Friðriksdóttir ..." þá var ekki um endurgreiðslu að ræða.
Amma var afskaplega vel hagmælt, en í vísunum hennar var svo svartur húmor að margt af því er ekki birtingarhæft þar sem hún orti talsvert um hreppsnefndir, þingmenn og ráðherra. Þekkt fólk. Ég ætla að láta tvær vísur fylgja hér með sem skruppu út úr henni þegar henni fannst ungur herra koma heldur seint að kvöldi til að heimsækja dótturdóttur hennar.
Inn um gluggann Gvendur gæist,
"geturðu ekki hleypt mér inn.
Ekki er gott ef á mér sæist
úti á götu í þetta sinn".
"Ég skal fara í fyrramálið
fyrr en nokkur vaknar hér.
Úr búðargluggum besta prjálið
býðst ég til að gefa þér".
Okkur systkinum þótti sérkennilegt hvað amma gat verið svakaleg í kveðskapnum því dagsdaglega var hún kurteisasta manneskja í veröldinni, hún vandaði orðalag sitt, blótaði afar sjaldan og talaði ekki um fólk nema til að hæla því.
Amma fór helst ekki af bæ. Hún fór þó stundum til kirkju, í heimsókn til Steinunnar vinkonu sinnar og Borghildar Hjartardóttir í Ytri Fagradal sem var önnur hjartkær vinkona. Á nokkurra ára fresti fór hún til Reykjavíkur til að heimsækja Gunnar fósturson sinn og versla í Baldursbrá sem seldi ýhluti í íslensku búningana því oft saumaði hún upphlut og peysuföt.
Ömmu var hálf illa við allar nýjungar. Hún var sannfærð um að allt væri best eins og það hafði verið áður fyrr. Ég man ekki til þess að hún talaði í síma, það var óþarfa tímaeyðsla en hún skrifaði vinkonum sínum stundum bréf. Það voru sum sé almennilegir mannasiðir. Þó var það misræmi í persónuleika hennar að hún fylgdist með tískunni og það stóð ekki á henni að nota nýjustu sniðin. Hún var mjög hrifin af "stæl" pilsinu mínu þar sem nafn Tommy Steele var bróderað með stórum stöfum en hún ætlaði alveg að ærast þegar upp kom að ég ætlaði að fara á ball fjórtán ára gömul. Það tók langan tíma að semja við hana um ballferðir og hún vakti gjarna eftir mér. Pabbi studdi hana til að byrja með en það varði ekki lengi og var aðeins í nösunum á honum. En samt ... hann sýndi vilja til að styðja hennar málstað sem er umhugsunarefni út af fyrir sig.
Ég var ekki gömul þegar ég tók eftir því að fólk bar mikla virðingu fyrir ömmu, það talaði við hana af meiri hógværð en aðra og bar undir hana mismunandi mál og fór gjarna að ráðum hennar hvort sem um var að ræða peningamál, byggingar, samskiptavandamál eða saumaskapur.
Kynslóð ömmu taldi það dyggð að láta sér aldrei verk úr hendi falla. Sömuleiðis var það dyggð að vera fljótur að borða, ekki eyða of miklum tíma í að matast. Vinnan var fyrir öllu. Amma mín hefði aldei látið sér detta í hug að fara á kaffihús. Henni hefði bara leiðst jafnvel þótt hún hefði haft prjónana með.
Þannig var ævin hennar ömmu. Eftir að hún hætti að vera bóndi eignaðist hún aldrei neitt veraldlegt til frambúðar, hún gaf allt. Þó átti hún einatt peninga tiltæka ef einhverjum lá á aur. Henni fannst meira virði að hjálpa þeim sem voru hjálparþurfi en að eiga eitthvað í handraðanum. Á meðan hún var gift kona og eins og fyrr segir "búnaðist vel" fór hún á bæi þar sem mikil fátækt ríkti og hafði meðferðis mat, bakkelsi og föt handa börnunum. Það eina sem hún sagði mér úr fortíð sinni var að eitt sinn hefði hún komið á bæ rétt fyrir jólin, þar voru ekki til nein sængurföt utan um hálfónýtar sængurnar, börnin voru klæðalítil og köld og matur af mjög skornum skammti, engin mjólk því kýrin var komin að burði. Það þarf auðvitað ekki að taka það fram að amma mín bætti úr þessu þannig að heimilisfólkið gæti haldið jól. Steinunn Guðmundsdóttir sagði mér að þótt afi hefði verið rausnarlegur hefði honum þótt nóg um þegar amma fór ríðandi af bæ með birgðir af heimilinu til annars fólks.
Varla hefur það verið nein óskastaða árið 1920 að vera fráskilin kona. En greinilega hefur amma tekist á við það eins og hvert annað verkefni og gengið vel.
Þegar amma var 82 ára veiktist hún af krabbameini. Til Reykjavíkur fór hún þar sem meiri hluti magans var fjarlægður. Hún náði ágætri heilsu í þrjú ár en haustið 1970 var ljóst að krabbameinið hafði tekið sig upp og dreift sér víða. Hún dó 15. nóvember hjá nunnunum á spítalanum í Stykkishólmi nýlega orðin 85 ára.
Lífshlaup hennar er merkilegt fyrir margra hluta sakir.
Einhver bar í oddvita
er það lygasaga.
Að lægju víða lífvana
lömb og ær í haga.
Hreppsnefndin þá hratt við brá
hugðist gera mikið.
Það má heyra og það má sjá
þegar hún tekur strikið.
A. Friðr. Úr lengra kvæði
Ömmusaga
Móðuramma mín Anna Friðriksdóttir
f. 6. nóvember 1885 á Klúku í Kirkjubólshreppi -
d. 15. nóvember 1970 á sjúkrahúsinu í Stykkishólmi
Hún Anna Friðriksdóttir móðuramma mín var engin venjuleg kona. Í grein sem skrifuð var um hana að henni látinni var hún kölluð listakonan með gullhjartað.
Listakona var hún, útskrifuð frá Kvennaskólanum á Blönduósi þar sem hún nam m.a. karlmannafatasaum og hannyrðir. Hennar sérstöku áhugamál voru gamlir útsaumar, gömul munstur og yfirleitt allt handverk sem var notað á öldum áður. Nokkur verk bjó hún til fyrir Þjóðminjasafnið, það voru handverk sem heita: Nunnusaumur, randaflos, stykkjaflos og vestissaumur. Ég hef spurt alla handavinnukennara sem ég hef getað haft uppá - hvort þær hafi heyrt um- eða kunni þetta handverk en engin hefur svo mikið sem heyrt um það. Hún lét ekki nægja að kenna mér þessa list heldur bjó hún til prufur sem ég átti að varðveita svo ég alls ekki gleymdi þessum eldgamla saumaskap. Eftir því sem ég best veit útskrifaðist hún frá Blönduósskólanum 1908 og fór þá að kenna en jafnframt kennslu saumaði hún herraföt. Fyrir ein jakkaföt fékk hún þrjár krónur ef þau voru með vesti. En þá skaffaði viðskiptavinurinn efnið sjálfur.
Hún átti prjónavél sem var sjaldan ónotuð, á hana gat hún prjónað allskonar munstur þótt vélin hefði engin munstur innbyggð.
En hún gerði fleira en að sitja við hannyrðir. Hún tók á móti börnum, annaðist veikt fólk, sat hjá deyjandi fólki og væri ósamkomulag á næstu bæjum var hún fengin til að sætta fólk og fá það til að taka sönsum.
Hún giftist afa mínum, Þorsteini Brynjólfssyni 1913 og hófu þau búskap í Ytri Fagradal á Skarðsströnd í Dalasýslu. Að því að sagt er búnaðist þeim vel, afburða dugleg bæði og hún alltaf að sauma fyrir fólk sem hefur skaffað dálitla peninga í búið. 1914 eignuðust þau hjónin tvíbura sem báðir létust í fæðingu. Ári seinna eignuðust þau Friðrik Ragnar sem lést eins eða tveggja ára úr mislingum. 1918 eignuðust þau Ragnheiði Stefaníu móður mína.
Efalítið hefur barnadauðinn reynt á hjónabandið því um það leiti sem móðir mín var tveggja ára var afi kominn með ólétta vinnukonu upp á arminn. Amma var ekki til viðtals um sættir af neinu tagi, (hún sem síðar á ævinni var vinsæll sáttasemjari við allar aðstæður). Presturinn kom engu tauti við hana. Maður veltir því fyrir sér að ef prestinum hefði tekist að koma á sættum milli afa míns og ömmu, hvað átti þá að verða um vinnukonuna með barnið í maganum?
En amma mín hún Anna Friðriksdóttir var ekki sáttfús og fyrirgaf ekki neitt. Afi varð að fara og hún bjó áfram í Ytri Fagradal ásamt aldraðri móður sinni, dóttur og fóstursyni sem hún og afi höfðu tekið að sér kornungan. Sá fóstursonur var Gunnar Guðmundsson yfirkennari og síðar skólastjóri í Laugarnesskólanum. Hann leit á ömmu mína sem heilaga veru. Hún studdi hann til náms og fyrir það var hann að þakka henni á meðan hún lifði. Með gjöfum, peningum, umhyggju og aðstoð við afkomendur hennar. Bréfin sem þau skrifuðu hvort öðru voru bæði löng og mörg. Í minni vörslu eru nokkur bréf sem Gunnar skrifaði.
Vinkona ömmu, Steinunn Guðmundsdóttir sagði mér að búskapurinn í Ytri Fagradal hefði gengið ótrúlega vel þrátt fyrir að húsbóndinn hefði yfirgefið heimilið. Fyrsta árið var Benedikt bróðir ömmu hjá henni en þegar hann fór var hún ein með móður sína, börnin og búið sem samanstóð af tuttugu kindum, tveimur kúm og tveimur hestum. Hún heyjaði ein fyrir skepnunum og varð aldrei heylaus.
Þessi fráskilda kona hún amma mín prjónaði og saumaði fyrir fólk en oftar en ekki varð minna um greiðslur en gert var ráð fyrir. Hún lagði ekki mikið upp úr peningum, samt hafði hún nóg fyrir sig og börnin. Þegar hún hætti búskap bjó hún nokkur ár í Innri Fagradal en gerðist síðan húskona á Hvalgröfum á Skarðsströnd. Hún hélt áfram að fara til fólks sem átti við veikindi að stríða, hún var tvívegis hjá frænda sínum Stefáni Sigurðssyni frá Hvítadal. Fyrra skiptið þegar konan hans var veik og seinna skiptið þegar Stefán lá banaleguna. Stefán lést 7. mars 1933 en þá um veturinn höfðu tvö börn hans látist úr berklum.
Flest um fortíð ömmu minnar hefur Steinunn Guðmundsdóttir sagt mér því amma talaði ekki um það sem liðið var. Afi var aldrei nefndur á nafn né heldur litli Friðrik Ragnar sem dó úr mislingum. Maður getur sagt að amma var bara "hér og nú" enda hefur reynslan sjálfsagt kennt henni að morgundagurinn væri ákaflega óviss stærð.
Þegar fyrri kona föður míns lést fór amma auðvitað til hans að sjá um börn og bú, það var henni einhvern veginn eðlislægt að vera til staðar. "Tilbúin á augabragði", sagði Steinunn vinkona hennar.
Faðir minn bjó á Tindum á Skarðsströnd í Dalasýslu. Sex árum eftir að kona hans lést giftist hann móður minni svo það var sjálfgefið að amma ætti heima á Tindum til æviloka. Foreldrar mínir eignuðust sjö börn og faðir minn átti tvö börn frá fyrra hjónabandi. Svo það var nóg að gera við prjóna- og saumavélina.
Amma var skapstór og lét pabba hafa það óþvegið öðru hvoru. Samt voru þau bestu vinir - alltaf. Það var eins og pabbi væri skipherrann og amma stýrimaður. Verksvið mömmu var við eldavélina og saumavélina. Pabbi og amma unnu að sama markmiði; að koma börnunum á legg, stækka íbúðarhúsið, byggja ný útihús og rækta tún. Mest af peningum ömmu fór í heimilið, hún borgaði til dæmis þakið á hlöðuna, ég nefni það bara vegna þess að við systkinin höfum haft það sem dæmi um samskipti pabba og ömmu. Amma fór alltaf fyrst á fætur, lagaði kaffi og kallaði síðan á pabba. Engan annan. Hún fór í stigauppganginn og kallaði: "Kaffið er komið á könnuna Bergur", svo fór hún aftur inn í eldhús. Þennan umrædda hlöðu-þaks-morgun kom hann niður, settist við eldhúsborðið og sagði glaðklakkalega: "Jæja Anna Friðriksdóttir, ætlar þú að lána mér fyrir þakinu á hlöðuna?" Og hún svaraði að bragði: "Nei Bergur, það ætla ég ekki að gera". Það liðu nokkrir dagar og þá rétti hún honum seðlabúnt án þess að segja orð. Og hann tók við án orða. Þar með var þakinu bjargað. Hins vegar vissum við vel að þegar pabbi spurði " ... ætlar þú að lána mér Anna Friðriksdóttir ..." þá var ekki um endurgreiðslu að ræða.
Amma var afskaplega vel hagmælt, en í vísunum hennar var svo svartur húmor að margt af því er ekki birtingarhæft þar sem hún orti talsvert um hreppsnefndir, þingmenn og ráðherra. Þekkt fólk. Ég ætla að láta tvær vísur fylgja hér með sem skruppu út úr henni þegar henni fannst ungur herra koma heldur seint að kvöldi til að heimsækja dótturdóttur hennar.
Inn um gluggann Gvendur gæist,
"geturðu ekki hleypt mér inn.
Ekki er gott ef á mér sæist
úti á götu í þetta sinn".
"Ég skal fara í fyrramálið
fyrr en nokkur vaknar hér.
Úr búðargluggum besta prjálið
býðst ég til að gefa þér".
Okkur systkinum þótti sérkennilegt hvað amma gat verið svakaleg í kveðskapnum því dagsdaglega var hún kurteisasta manneskja í veröldinni, hún vandaði orðalag sitt, blótaði afar sjaldan og talaði ekki um fólk nema til að hæla því.
Amma fór helst ekki af bæ. Hún fór þó stundum til kirkju, í heimsókn til Steinunnar vinkonu sinnar og Borghildar Hjartardóttir í Ytri Fagradal sem var önnur hjartkær vinkona. Á nokkurra ára fresti fór hún til Reykjavíkur til að heimsækja Gunnar fósturson sinn og versla í Baldursbrá sem seldi ýhluti í íslensku búningana því oft saumaði hún upphlut og peysuföt.
Ömmu var hálf illa við allar nýjungar. Hún var sannfærð um að allt væri best eins og það hafði verið áður fyrr. Ég man ekki til þess að hún talaði í síma, það var óþarfa tímaeyðsla en hún skrifaði vinkonum sínum stundum bréf. Það voru sum sé almennilegir mannasiðir. Þó var það misræmi í persónuleika hennar að hún fylgdist með tískunni og það stóð ekki á henni að nota nýjustu sniðin. Hún var mjög hrifin af "stæl" pilsinu mínu þar sem nafn Tommy Steele var bróderað með stórum stöfum en hún ætlaði alveg að ærast þegar upp kom að ég ætlaði að fara á ball fjórtán ára gömul. Það tók langan tíma að semja við hana um ballferðir og hún vakti gjarna eftir mér. Pabbi studdi hana til að byrja með en það varði ekki lengi og var aðeins í nösunum á honum. En samt ... hann sýndi vilja til að styðja hennar málstað sem er umhugsunarefni út af fyrir sig.
Ég var ekki gömul þegar ég tók eftir því að fólk bar mikla virðingu fyrir ömmu, það talaði við hana af meiri hógværð en aðra og bar undir hana mismunandi mál og fór gjarna að ráðum hennar hvort sem um var að ræða peningamál, byggingar, samskiptavandamál eða saumaskapur.
Kynslóð ömmu taldi það dyggð að láta sér aldrei verk úr hendi falla. Sömuleiðis var það dyggð að vera fljótur að borða, ekki eyða of miklum tíma í að matast. Vinnan var fyrir öllu. Amma mín hefði aldei látið sér detta í hug að fara á kaffihús. Henni hefði bara leiðst jafnvel þótt hún hefði haft prjónana með.
Þannig var ævin hennar ömmu. Eftir að hún hætti að vera bóndi eignaðist hún aldrei neitt veraldlegt til frambúðar, hún gaf allt. Þó átti hún einatt peninga tiltæka ef einhverjum lá á aur. Henni fannst meira virði að hjálpa þeim sem voru hjálparþurfi en að eiga eitthvað í handraðanum. Á meðan hún var gift kona og eins og fyrr segir "búnaðist vel" fór hún á bæi þar sem mikil fátækt ríkti og hafði meðferðis mat, bakkelsi og föt handa börnunum. Það eina sem hún sagði mér úr fortíð sinni var að eitt sinn hefði hún komið á bæ rétt fyrir jólin, þar voru ekki til nein sængurföt utan um hálfónýtar sængurnar, börnin voru klæðalítil og köld og matur af mjög skornum skammti, engin mjólk því kýrin var komin að burði. Það þarf auðvitað ekki að taka það fram að amma mín bætti úr þessu þannig að heimilisfólkið gæti haldið jól. Steinunn Guðmundsdóttir sagði mér að þótt afi hefði verið rausnarlegur hefði honum þótt nóg um þegar amma fór ríðandi af bæ með birgðir af heimilinu til annars fólks.
Varla hefur það verið nein óskastaða árið 1920 að vera fráskilin kona. En greinilega hefur amma tekist á við það eins og hvert annað verkefni og gengið vel.
Þegar amma var 82 ára veiktist hún af krabbameini. Til Reykjavíkur fór hún þar sem meiri hluti magans var fjarlægður. Hún náði ágætri heilsu í þrjú ár en haustið 1970 var ljóst að krabbameinið hafði tekið sig upp og dreift sér víða. Hún dó 15. nóvember hjá nunnunum á spítalanum í Stykkishólmi nýlega orðin 85 ára.
Lífshlaup hennar er merkilegt fyrir margra hluta sakir.
Einhver bar í oddvita
er það lygasaga.
Að lægju víða lífvana
lömb og ær í haga.
Hreppsnefndin þá hratt við brá
hugðist gera mikið.
Það má heyra og það má sjá
þegar hún tekur strikið.
A. Friðr. Úr lengra kvæði
Spurningaskrá
Aðfangategund
Efnisorð / Heiti