Aðrar upplýsingar
Kyn / Fæðingarár heimildarmanns
Kona (1958)
Ártal
Sent dags: 09.03.2015
Safnnúmer
Safnnúmer B: 2015-1-16
Staður
Núverandi sveitarfélag: Hafnarfjarðarkaupstaður, Hafnarfjarðarkaupstaður
Spurningaskrá / Svör
Allar spurningar
Móðuramma mín Guðrún Kolbeinsdóttir fæddist 1. september 1892 í Emmubergi á Skógarströnd. Aðeins 9 ára gömul var hún send í vist til frændfólks og vann þá að einhverju leyti fyrir sér og 17 ára gömul giftist hún afa mínum. Daginn eftir fóru þau fótgangandi frá Hafnarfirði að nýja heimili þeirra í hellana á Laugardalsvöllum. Tveir hestar drógu vagn með farangri þeirra en amma bara tvo blómapotta. Á völlunum ræktaði hún grænmeti og í hellinum útbjó hún veitingar og seldi ferðamönnum í stóru tjaldi sem afi hafði keypt eftir konungskomuna 1907. Síðar voru þau bændur á bæjum í sveitinni og eftir að þau fluttu til Reykjavíkur voru þau kúabændur í Eskihlíð. Amma ól upp barn sitt (móðir mína) auk þriggja fósturbarna og sá um heimilið.
Í Reykjavík bjó stórfjölskyldan saman í húsi og á sumrum vorum við öll í sumarbústað svo samgangurinn var mikill. Í sveitinni týndi amma hrossatað sem hún notaði sem eldivið og á sjóðheitri kabyssunni steikti hún flatbrauð. Möndlukökur og hálfmánar minna mig alltaf á ömmu og pönnukökurnar sykraði hún svo mikið að sykurinn bráðnaði og lak úr þegar maður lyfti upprúlluðum pönnukökunum. Þegar ég spurði hana hvað væri í uppskriftunum hennar svaraði hún „Sitt lítið af hvoru“ svo ég var engu nær. Börnum bauð hún kandís úr lítilli dós og þeim sem vildu bita af hákarli. Hún átti líka oft kóngabrjóstsykur. Tvær flöskur hafði hún alltaf við höndina, gigtaráburð og steinolíu sem hún notaði mikið, á olíulampana, til að kveikja upp í kabyssunni og til að hreinsa sár. Enginn tappi var á steinolíuflöskunni heldur upprúllaður efnisbútur. Annað læknisráð ömmu var að nota kamfórudropa.
Eftir að ég varð fullorðin sé ég að nægjusemi einkenndi ömmu. Sem barn og ung kona hefur hún átt sáralítið. Síðari árin höfðu þau afi komið sér vel fyrir en amma sankaði aldrei að sér dóti og átti það til, ef hún fékk fallega gjöf, að gefa hana öðrum. En þó heimilið væri einfalt og ekki hlaðið skrauti var hún alltaf að stússast, með pensilinn á lofti að mála gluggakistur og húsgögn og eins og kynsystur hennar alltaf með eitthvað á prjónunum. Helsta skrautið var sem áður blómstrandi pottablóm. Amma hélt mikið upp á og passaði vel eintak af Vikunni frá árinu 1963, á forsíðunni var mynd af krýningu alheimsfegurðardrottningarinnar Guðrúnar Bjarnadóttir. Málsháttum úr páskaeggjum safnaði amma og geymdi í lokaðri skál. Það var gott að opna skálina reka nefið ofan í og þefa súkkulaðilyktina. Þegar hún spilaði á spil var hún með orðatiltæki sem ég hef ekki heyrt annarsstaðar en við afkomendurnir notum.
Amma var nett og fínleg kona og hárprúð. Hún notaði ekki aðrar snyrtivörur en Nivea krem úr blárri dós. Þau afi voru bindindisfólk á vín og tóbak nema hvað einstaka sinnum notaði amma tóbak „til að fá góða lykt í húsið“ eins og hún orðaði það. Það gerði hún sárasjaldan og aðeins til hátíðabrigða og kveikti þá í vindli eða lítilli pípu og púaði tvo þrjá reykbólstra út í loftið. Um jólin brenndi hún greni í sama tilgangi. Þetta þótti mér mjög skrítið og lyktin alls ekki til bóta. Amma var músikölsk, spilaði á munnhörpu og sló taktinn með fætinum, annars var hún bæði hæglát og hljóðlát.
Út á við var ég vön að fólk þekkti afa minn, ef ekki persónulega þá af sögu þeirra í hellinum, það var ekki fyrr en ég varð fullorðin að ég áttaði mig á að yfirleitt var talað um afa eða þau hjónin. Amma var hlédræg en afi mælskur en það skýrir ekki allt, tíðarandinn var bara þannig, afi var bóndinn og amma konan hans. Þau áttu langt líf saman, náðu demantsbrúðkaupi og ári betur. Amma mín lést 1975, þá nýlega 83 ára gömul.
Ljósmynd af ömmu minni Guðrúnu Kolbeinsdóttur kemur hér í kjölfarið. Bestu kveðjur,
Móðuramma mín Guðrún Kolbeinsdóttir fæddist 1. september 1892 í Emmubergi á Skógarströnd. Aðeins 9 ára gömul var hún send í vist til frændfólks og vann þá að einhverju leyti fyrir sér og 17 ára gömul giftist hún afa mínum. Daginn eftir fóru þau fótgangandi frá Hafnarfirði að nýja heimili þeirra í hellana á Laugardalsvöllum. Tveir hestar drógu vagn með farangri þeirra en amma bara tvo blómapotta. Á völlunum ræktaði hún grænmeti og í hellinum útbjó hún veitingar og seldi ferðamönnum í stóru tjaldi sem afi hafði keypt eftir konungskomuna 1907. Síðar voru þau bændur á bæjum í sveitinni og eftir að þau fluttu til Reykjavíkur voru þau kúabændur í Eskihlíð. Amma ól upp barn sitt (móðir mína) auk þriggja fósturbarna og sá um heimilið.
Í Reykjavík bjó stórfjölskyldan saman í húsi og á sumrum vorum við öll í sumarbústað svo samgangurinn var mikill. Í sveitinni týndi amma hrossatað sem hún notaði sem eldivið og á sjóðheitri kabyssunni steikti hún flatbrauð. Möndlukökur og hálfmánar minna mig alltaf á ömmu og pönnukökurnar sykraði hún svo mikið að sykurinn bráðnaði og lak úr þegar maður lyfti upprúlluðum pönnukökunum. Þegar ég spurði hana hvað væri í uppskriftunum hennar svaraði hún „Sitt lítið af hvoru“ svo ég var engu nær. Börnum bauð hún kandís úr lítilli dós og þeim sem vildu bita af hákarli. Hún átti líka oft kóngabrjóstsykur. Tvær flöskur hafði hún alltaf við höndina, gigtaráburð og steinolíu sem hún notaði mikið, á olíulampana, til að kveikja upp í kabyssunni og til að hreinsa sár. Enginn tappi var á steinolíuflöskunni heldur upprúllaður efnisbútur. Annað læknisráð ömmu var að nota kamfórudropa.
Eftir að ég varð fullorðin sé ég að nægjusemi einkenndi ömmu. Sem barn og ung kona hefur hún átt sáralítið. Síðari árin höfðu þau afi komið sér vel fyrir en amma sankaði aldrei að sér dóti og átti það til, ef hún fékk fallega gjöf, að gefa hana öðrum. En þó heimilið væri einfalt og ekki hlaðið skrauti var hún alltaf að stússast, með pensilinn á lofti að mála gluggakistur og húsgögn og eins og kynsystur hennar alltaf með eitthvað á prjónunum. Helsta skrautið var sem áður blómstrandi pottablóm. Amma hélt mikið upp á og passaði vel eintak af Vikunni frá árinu 1963, á forsíðunni var mynd af krýningu alheimsfegurðardrottningarinnar Guðrúnar Bjarnadóttir. Málsháttum úr páskaeggjum safnaði amma og geymdi í lokaðri skál. Það var gott að opna skálina reka nefið ofan í og þefa súkkulaðilyktina. Þegar hún spilaði á spil var hún með orðatiltæki sem ég hef ekki heyrt annarsstaðar en við afkomendurnir notum.
Amma var nett og fínleg kona og hárprúð. Hún notaði ekki aðrar snyrtivörur en Nivea krem úr blárri dós. Þau afi voru bindindisfólk á vín og tóbak nema hvað einstaka sinnum notaði amma tóbak „til að fá góða lykt í húsið“ eins og hún orðaði það. Það gerði hún sárasjaldan og aðeins til hátíðabrigða og kveikti þá í vindli eða lítilli pípu og púaði tvo þrjá reykbólstra út í loftið. Um jólin brenndi hún greni í sama tilgangi. Þetta þótti mér mjög skrítið og lyktin alls ekki til bóta. Amma var músikölsk, spilaði á munnhörpu og sló taktinn með fætinum, annars var hún bæði hæglát og hljóðlát.
Út á við var ég vön að fólk þekkti afa minn, ef ekki persónulega þá af sögu þeirra í hellinum, það var ekki fyrr en ég varð fullorðin að ég áttaði mig á að yfirleitt var talað um afa eða þau hjónin. Amma var hlédræg en afi mælskur en það skýrir ekki allt, tíðarandinn var bara þannig, afi var bóndinn og amma konan hans. Þau áttu langt líf saman, náðu demantsbrúðkaupi og ári betur. Amma mín lést 1975, þá nýlega 83 ára gömul.
Ljósmynd af ömmu minni Guðrúnu Kolbeinsdóttur kemur hér í kjölfarið. Bestu kveðjur,
Spurningaskrá
Aðfangategund
Efnisorð / Heiti