Aðrar upplýsingar
Kyn / Fæðingarár heimildarmanns
Kona (1946)
Ártal
Sent dags: 09.03.2015
Safnnúmer
Safnnúmer B: 2015-1-78
Staður
Núverandi sveitarfélag: Reykjavíkurborg
Spurningaskrá / Svör
Allar spurningar
[..1..]
Fyrir Þjóðháttardeild.
Föðurammma mín.
Sólveig Júlíana Bergsveinsóttir, fæddist á Rima í Mjóafirði 7. Janúar 1890 og lést í Reykjavík 21.mars 1960.
Minningar mínar um hana eru frá bernsku minni, þar sem ég var aðeins 14 ára þegar hún lést.
Pabbi var yngsta barn hennar eða næst yngsta. Hann var tvíburi og ég veit ekki hvor kom á undan, hann eða Sæmi. Amma sagði mér að það hefði verið hálftími á milli þeirra.
Það var erfitt fljótlega eftir að pabbi fæddist því hann fékk barnaveikina aðeins 3 vikna og amma þurfti að halda þeim bræðrum aðskildum svo Sæmi smitaðist ekki. Þegar báðir voru frískir vakti annar á kvöldin en hinn var morgunhani. Ég held að morgunhaninn hafi verið pabbi. Auk þeirra voru tvær eldri systur á heimilinu,Ásta og Dagga. Fæddar 1913 og 1916. Það var hætta á að pabbi lifði ekki veikina af og hann fékk skemmri skírn. Hann átti að heita Sigurbergur eftir bróður ömmu en presturinn sagði aðeins Sigurberg og það er ágætt nafn.
Amma átti son sem fæddist áður en hún giftist afa og hann var að öllum líkingum þá hjá ömmu sinni á Norðfirði. Þar ólst hann að mestu leiti upp. Hann hét Ólafur Sigurðsson en Sigurður faðir hans drukknaði. Amma var þá trúlofuð Sigurði.
Amma fór ásamt systur sinni Halldóru til Reykjavíkur að læra sauma. Það kynntust þær systur, bræðrum vestan úr Þorskafirði. Þórarni Ástráði Sæmundsyni og Ólafi Sæmundsyni.
Þær giftust bræðrunum. Amma Þórarni og Halldóra Ólafi..
Amma bjó á Framnesvegi. Afi var rennismiður og húsgagnasmiður. Það var birt mynd af afa og fleiri mönnum við húsgagnasmíðar í Morgunblaðinu, fyrir mörgum árum. Þar er afi kallaður Ástráður Sæmundsson og sagt að hann hafi dáið 1918 á spænsku veikinni. En ef það hefði verið hefðu þeir pabbi og Sæmi aldrei fæðst.
Pabbi sagði mér að afi hefði sett sýningarvélarnar í Nýja bíó og þar gat hann alltaf sérð kvikmyndasýningar endurgjaldslaust. Hann tók pabba oft með sér í bíóið.
Þegar ég man fyrst efir ömmu var afi veikur. Þetta var kölluð svefnsýki. Húð hans var gul. Hann var rænulítill og rúmliggjandi. Hann fór svo á Grund og dó þar langt fyrir aldur fram.
Þegar afi veiktist þurfti amma að sjá fyrir heimilinu. Hún fór í fiskvinnu. Ég minnist þess að hafa séð hana á pallinum á vörubíl sem var með blæju og bekkjum. Þar var annað fiskvinnslufólk á heimleið eins og amma.
Mér fannst vond lykt af vinnugallanum hennar, en hún geymdi hann niður í þvottahúsi, eða geymslu .
Þau leigðu íbúð að Frammnesvegi 33,. Upphaflega var númerið 27 en númerunum var breytt.
Íbúðin var lítil. Eitt herbergi, gangur með innbyggðum skáp og einnig eldhús sem var á móti stiganum upp í íbúðina.. Í herberginu voru rúm meðfram veggjum báðum megin. Afi hafði smíðað þessi rúm og voru þau með fallegum háum stöplum, á göflunum. Það var smá sófi við eina gluggann í herberginu og smá borð með útvarpi. Í miðju herberginu var borðstofuborð og stólar og við veggin á móti glugganum var skápur og klukka á honum. Við þann vegg voru dyrnar að ganginum. Eldhúsið var ekki stórt en það var eldhúsborð þar, eldavél við vegg, vaskur og blá eldhúsinnrétting. Ég man líka eftir saltbauk á veggnum ásmat öðrum bauk og voru þeir bláir.
Við enda gangsins var gluggi og spegill á veggnum og þar við hliðina komu eldhúsdyrnar.
Niðri var sameiginlegt salerni og þvottahús. Amma leigði hjá konu sem hét líka Sólveig og þessi Sólveig átti líka tvíbura.
Á meðan ég var mjög ung fórum við í sunnudagsmat til ömmu alla sunnudaga. Ég minnist þess að heyra óm af messu þegar ég lék mér fyrir utan húsið hennar.
Við vorum líka allaf í mat á aðfangadagskvöld og amma hafði örugglega læri og það var alltaf sveskjugrautur. Ég fékk líka appelsín.
Við komum ævinlega fótgangandi til ömmu en þegar við fluttum inn í Smáíbúðarhverfi 1953, hættum við að koma í mat. Það var of langt og við áttum ekki bíl. Við komum samt á sunnudögum í heimsókn og tókum strætó.
Amma gaf mér einu sinni lítinn hníf en bað svo um eineyring. Ég var alveg hissa. Mamma lét mig hafa hann til að gefa ömmu. Það má ekki skera á vináttuböndin sagði hún. Ég átti þennan hníf lengi en veit ekki hvað varð af honum . Hann var naglasnyrtihnífur.
Eitt bað hún mig um og það var að lita aldrei hárið á mér. Ég hef staðið við það enn sem komið er.
Hún Sólveig amma var með fléttur og ég horfði stundum á hana flétta hárið og binda um það með hári. Einnig horfði ég á þegar hún gerði við flíkur og sleit tvinnann í sundur með tönnunum. Þetta fannst mér áhugavert.
Ekki fannst mér alltaf gaman að koma og þegar ég var um 12 ára vildi ég ekki koma í heimsókn á sunnudegi. Það var örugglega unglingurinn í mér.
Amma var orðin lúin og 1958 flutti hún til dóttur sinnar Ástu og síðan á Grund þar sem hún dó.
Amma hafði alltaf hugsað um að kaupa jólagjafir snemma og hún hugsaði fyrir öllum hlutum.
Amma var jörðuð á fimmtudegi og ég var fermd sunnudaginn á eftir. Ég fékk fermingargjöf frá henni 500 krónur sem var mikið þá og ég komst við vegna þess að amma hefði verið að hugsa um mig. Ekki vegna upphæðarinnar heldur vegna þess að hún var að hugsa um mig. Blessuð sé minning hennar.
Hún stóð alla tíð fyrir sínu. Átti að hluta erfiða æfi. Minnsta kosti stundum. Það skildi ég seinna.
[..1..]
Fyrir Þjóðháttardeild.
Föðurammma mín.
Sólveig Júlíana Bergsveinsóttir, fæddist á Rima í Mjóafirði 7. Janúar 1890 og lést í Reykjavík 21.mars 1960.
Minningar mínar um hana eru frá bernsku minni, þar sem ég var aðeins 14 ára þegar hún lést.
Pabbi var yngsta barn hennar eða næst yngsta. Hann var tvíburi og ég veit ekki hvor kom á undan, hann eða Sæmi. Amma sagði mér að það hefði verið hálftími á milli þeirra.
Það var erfitt fljótlega eftir að pabbi fæddist því hann fékk barnaveikina aðeins 3 vikna og amma þurfti að halda þeim bræðrum aðskildum svo Sæmi smitaðist ekki. Þegar báðir voru frískir vakti annar á kvöldin en hinn var morgunhani. Ég held að morgunhaninn hafi verið pabbi. Auk þeirra voru tvær eldri systur á heimilinu,Ásta og Dagga. Fæddar 1913 og 1916. Það var hætta á að pabbi lifði ekki veikina af og hann fékk skemmri skírn. Hann átti að heita Sigurbergur eftir bróður ömmu en presturinn sagði aðeins Sigurberg og það er ágætt nafn.
Amma átti son sem fæddist áður en hún giftist afa og hann var að öllum líkingum þá hjá ömmu sinni á Norðfirði. Þar ólst hann að mestu leiti upp. Hann hét Ólafur Sigurðsson en Sigurður faðir hans drukknaði. Amma var þá trúlofuð Sigurði.
Amma fór ásamt systur sinni Halldóru til Reykjavíkur að læra sauma. Það kynntust þær systur, bræðrum vestan úr Þorskafirði. Þórarni Ástráði Sæmundsyni og Ólafi Sæmundsyni.
Þær giftust bræðrunum. Amma Þórarni og Halldóra Ólafi..
Amma bjó á Framnesvegi. Afi var rennismiður og húsgagnasmiður. Það var birt mynd af afa og fleiri mönnum við húsgagnasmíðar í Morgunblaðinu, fyrir mörgum árum. Þar er afi kallaður Ástráður Sæmundsson og sagt að hann hafi dáið 1918 á spænsku veikinni. En ef það hefði verið hefðu þeir pabbi og Sæmi aldrei fæðst.
Pabbi sagði mér að afi hefði sett sýningarvélarnar í Nýja bíó og þar gat hann alltaf sérð kvikmyndasýningar endurgjaldslaust. Hann tók pabba oft með sér í bíóið.
Þegar ég man fyrst efir ömmu var afi veikur. Þetta var kölluð svefnsýki. Húð hans var gul. Hann var rænulítill og rúmliggjandi. Hann fór svo á Grund og dó þar langt fyrir aldur fram.
Þegar afi veiktist þurfti amma að sjá fyrir heimilinu. Hún fór í fiskvinnu. Ég minnist þess að hafa séð hana á pallinum á vörubíl sem var með blæju og bekkjum. Þar var annað fiskvinnslufólk á heimleið eins og amma.
Mér fannst vond lykt af vinnugallanum hennar, en hún geymdi hann niður í þvottahúsi, eða geymslu .
Þau leigðu íbúð að Frammnesvegi 33,. Upphaflega var númerið 27 en númerunum var breytt.
Íbúðin var lítil. Eitt herbergi, gangur með innbyggðum skáp og einnig eldhús sem var á móti stiganum upp í íbúðina.. Í herberginu voru rúm meðfram veggjum báðum megin. Afi hafði smíðað þessi rúm og voru þau með fallegum háum stöplum, á göflunum. Það var smá sófi við eina gluggann í herberginu og smá borð með útvarpi. Í miðju herberginu var borðstofuborð og stólar og við veggin á móti glugganum var skápur og klukka á honum. Við þann vegg voru dyrnar að ganginum. Eldhúsið var ekki stórt en það var eldhúsborð þar, eldavél við vegg, vaskur og blá eldhúsinnrétting. Ég man líka eftir saltbauk á veggnum ásmat öðrum bauk og voru þeir bláir.
Við enda gangsins var gluggi og spegill á veggnum og þar við hliðina komu eldhúsdyrnar.
Niðri var sameiginlegt salerni og þvottahús. Amma leigði hjá konu sem hét líka Sólveig og þessi Sólveig átti líka tvíbura.
Á meðan ég var mjög ung fórum við í sunnudagsmat til ömmu alla sunnudaga. Ég minnist þess að heyra óm af messu þegar ég lék mér fyrir utan húsið hennar.
Við vorum líka allaf í mat á aðfangadagskvöld og amma hafði örugglega læri og það var alltaf sveskjugrautur. Ég fékk líka appelsín.
Við komum ævinlega fótgangandi til ömmu en þegar við fluttum inn í Smáíbúðarhverfi 1953, hættum við að koma í mat. Það var of langt og við áttum ekki bíl. Við komum samt á sunnudögum í heimsókn og tókum strætó.
Amma gaf mér einu sinni lítinn hníf en bað svo um eineyring. Ég var alveg hissa. Mamma lét mig hafa hann til að gefa ömmu. Það má ekki skera á vináttuböndin sagði hún. Ég átti þennan hníf lengi en veit ekki hvað varð af honum . Hann var naglasnyrtihnífur.
Eitt bað hún mig um og það var að lita aldrei hárið á mér. Ég hef staðið við það enn sem komið er.
Hún Sólveig amma var með fléttur og ég horfði stundum á hana flétta hárið og binda um það með hári. Einnig horfði ég á þegar hún gerði við flíkur og sleit tvinnann í sundur með tönnunum. Þetta fannst mér áhugavert.
Ekki fannst mér alltaf gaman að koma og þegar ég var um 12 ára vildi ég ekki koma í heimsókn á sunnudegi. Það var örugglega unglingurinn í mér.
Amma var orðin lúin og 1958 flutti hún til dóttur sinnar Ástu og síðan á Grund þar sem hún dó.
Amma hafði alltaf hugsað um að kaupa jólagjafir snemma og hún hugsaði fyrir öllum hlutum.
Amma var jörðuð á fimmtudegi og ég var fermd sunnudaginn á eftir. Ég fékk fermingargjöf frá henni 500 krónur sem var mikið þá og ég komst við vegna þess að amma hefði verið að hugsa um mig. Ekki vegna upphæðarinnar heldur vegna þess að hún var að hugsa um mig. Blessuð sé minning hennar.
Hún stóð alla tíð fyrir sínu. Átti að hluta erfiða æfi. Minnsta kosti stundum. Það skildi ég seinna.
Spurningaskrá
Aðfangategund
Efnisorð / Heiti