Aðrar upplýsingar
Kyn / Fæðingarár heimildarmanns
Kona (1953)
Ártal
Sent dags: 09.03.2015
Safnnúmer
Safnnúmer B: 2015-1-11
Staður
Núverandi sveitarfélag: Rangárþing eystra, Rangárþing eystra
Spurningaskrá / Svör
Allar spurningar
INGVELDUR EINARSDÓTTIR
FORMÓÐIR MÍN
Hinn 30. maí árið 1821 eru gefin saman í hjónaband Einar Árnason (1790-1843) frá Lambafelli og Margrét Guðmundsdóttir (1801-1868) frá Svaðbæli (fædd í Sólheimasókn). Það er tekið fram í kirkjubók Eyvindarhólasóknar að bæði séu bólusett og að morgungjöf hafi verið 48 spesíur. Þau hefja búskap á Lambafelli, föðurleifð Einars, og er móðir hans, Kristín Eiríksdóttir, í húsi hjá þeim þar til hún deyr 1838. Maður hennar, Árni Höskuldsson, dó árið 1815 á Lambafelli. Á Lambafelli var þá tvíbýli og bjó móðurbróðir Einars, Gísli Eiríksson, á hinu býlinu ásamt konu sinni, Guðríði Jónsdóttur, og átta börnum þeirra.
Hinn 27. september 1822 fæðist fyrsta barn hjónanna á Lambafelli. Það er stúlka sem gefið er nafnið Ingveldur. Hún vex upp með foreldrum sínum og yngri systkinum og segir ekkert af henni fyrr en hún er fermd árið 1837. Þar hefur presturinn gefið henni einkunn fyrir hegðun og kunnáttu: vel að sér.
Einar og Margrét áttu mörg börn
Barn: Fæðingarár Dánarár
Ingveldur 27.09.1822 05.10.1887 í Hafnarfirði
Árni 29.12.1823 14.01.1824
Kristín 16.01.1825 16.03.1894 (ekkja í Narfakotshjáleigu, Njarðvíkursókn 1880)
Árni 27.01.1827 19.06.1884 (bjó á Leirum undir Eyjafj. Bóndi í Berjanesi, Eyjafj. 1860. Sjávarbóndi á Búastöðum Vestm.eyjum 1870 og 1880)
Guðrún 22.12.1828 14.03.1912 (vinnukona í Reykjavík 1910)
Vigdís 06.01.1830 1881 (húsfreyja á Stöðulkoti á Miðnesi. Síðast vinnukona í Stóru-Vogum á Vatnsleysuströnd)
Katrín 31.08.1831
Guðmundur 04.11.1832 07.11.1832
Guðbjörg 15.08.1836 27.08.1836
Jakob 27.01.1838 09.04.1838 (dó úr barnaveiki)
Jakob 27.01.1839 10.04.1839
Helga 15.08.1840 29.08.1915 (húsfreyja á Fagurhóli í Austur-Landeyjum)
Benedikt 15.10.1841 24.20.1841 (dó úr barnaveiki)
Guðbjörg 26.07.1843 30.07.1843 (dó úr barnaveiki)
Tveimur dögum eftir að yngsta barn Margrétar og Einars deyr úr barnaveiki andast Einar Árnason úr brjóstþyngslum (01.08.1843).
Fljótlega eftir dauða Einars ræður Margrét til sín Jakob Jakobsson (1813-1898). Hann er fæddur í Dyrhólasókn. Þann 3. nóvember 1844 ganga þau í hjónaband. Jakob er í prestþjónustubók sagður 32 ára yngismaður á Lambafelli og hún 43 ára ekkja á Lambafelli. Svaramaður hans er Einar Sighvatsson, hreppstjóri á Skála (hann er langafi Einars Einarssonar, móðurafa míns) og svaramaður Margrétar er Hjörleifur Jónsson hreppstjóri í Eystri-Skógum. Þau gera með sér samning um helmingafjárlag að lögum í föstu og lausu, þó með þeim skilmála að hennar börn áskilja sér rétt til að innleysa þann jarðarpart sem nú er til (föðurarfurinn) og börnunum ber úr eigninni.
Þetta sama ár (1844) er Ingveldur Einarsdóttir vinnukona á Móeiðarhvoli á Rangárvöllum, hjá Skúla lækni Thoroddsen, og þar er hún áfram 1845 og 1846, en þá fer hún burt frá Móeiðarhvoli. Geta má sér til að hún hafi farið aftur austur undir Eyjafjöll, en það er ókannað enn.
Í prestþjónustubók Eyvindarhólasóknar árið 1849 er greint frá því að hinn 13. október 1849 eru Ingveldur Einarsdóttir, 27 ára yngisstúlka á Lambafelli, og Vigfús Jakobsson, vinnumaður á Lambafelli, gefin saman í hjónaband. Það hefur verið lýst með þeim þrisvar sinnum, þau eru bæði vaxineruð. Svaramaður hans er Hjörleifur Jónsson, hreppstjóri í Eystri-Skógum, en hennar svaramaður er Einar Sighvatsson, hreppstjóri á Skála. Morgungjöfin er 10 spesíur.
Vigfús Jakobsson er sagður fæddur í Dyrhólasókn, eins og seinni maður Margrétar, og kemur í ljós við athugun að þeir Jakob og Vigfús eru bræður.
Þegar heimildir voru skoðaðar kemur eftirfarandi í ljós um Vigfús. Hann er fæddur á Brekkum í Mýrdal 1821, sonur hjónanna Jakobs Þorsteinssonar (1777) og Karítasar Þorsteinsdóttur (1788). Hann dvelur hjá foreldrum sínum á Brekkum þar til hann er 9 ára að aldri. Þá fer hann að Litlu-Hólum (1830-1834); er vinnupiltur í Þykkvabæ (1834-1837); á Vatnsskarðshólum (1837-1839); er í Garðakoti (1839-1840). Vigfús er svo vinnumaður í Eystri-Skógum árið 1845.
Árið 1850 eru Ingveldur og Vigfús í vinnumennsku á Lambafelli, hann 29 ára en hún 28 ára gömul. Þá eru ráðandi á Lambafelli Margrét móðir Ingveldar, 49 ára að aldri og eiginmaður hennar (og bróðir Vigfúss), Jakob (38 ára) og hefur þeim fæðst dóttir, Karítas, sem er tveggja ára (f. 12.01.1848). Einnig eru þar til heimilis alsystkini Ingveldar: Guðmundur 16 ára, Guðrún 21 árs, Helga 10 ára og fyrrnefnd hálfsystir Karítas og að auki er þar Ingvöldur Hallvarðsdóttir, 89 ára ekkja, og er hún sögð fædd í Sólheimasókn. Við eftirgrennslan sést að hún er fædd að Ytri-Sólheimum árið 1768, dóttir Hallvarðs Halldórssonar (1735-1793) og Margrétar Björnsdóttur (f. 1740), sem bjuggu í Reynishólum, á Felli, á Ytri-Sólheimum og síðast í Neðra-Dal í Mýrdal. Ingvöldur var tvígift. Fyrri maður hennar var Guðmundur Eiríksson og átti hún Margréti með honum. Seinni maður hennar var Jakob Bjarnason (f. 1786 í Núpakoti), bóndi í Svaðbæli.
Augljóst er að þrá þeirra Ingveldar og Vigfúss til að vera sjálfs sín ráðandi hefur verið sterk og telja má að í tvíbýlinu á Lambafelli hafi verið erfitt að framfleyta öllu þessu fólki sem þarna bjó.
Árið 1851 fara þau hjón að búa í Bakkakoti efra. Þar eru þau með son sinn Einar, ársgamlan, og tíu ára léttadreng, Jakob Jónsson. Árið 1852 eru þau enn í Bakkakoti, en þá er léttadrengurinn farinn. Árið 1853 fæðist þeim dóttirin Margrét. Vinnukona kemur til þeirra 1854, Guðrún Borgþórsdóttir (e.t.v. Bergþórsdóttir).
Ef til vill var Bakkakot efra eitthvert örreitiskot, en árið 1855 taka þau Ingveldur og Vigfús sig upp og flytja að Stóruborg með allt sitt hafurtask, með þeim eru Einar, sem er 5 ára, og Jakob á fyrsta ári, en Margrét litla Vigfúsdóttir (tveggja ára) er þá skráð sem tökubarn hjá ömmu sinni á Lambafelli. Guðrún Borgþórsdóttir er vinnukona hjá þeim þetta árið en fer frá Stóruborg 1856. Árið 1857 eru Ingveldur og Vigfús á Stóruborg og bæst hefur í hópinn, það er Þorsteinn sonur þeirra á fyrsta ári.
24. apríl 1858 deyr Vigfús Jakobsson, 38 ára, úr innanveiki. Það sama ár eru skráð á Stóruborg þau Ingveldur, 36 ára, Einar 8 ára, Jakob 3 ára, Þorsteinn 1 árs og Jón Jakobsson fyrirvinna (gæti verið bróðir Vigfúss, en hann á bróður sem heitir Jón og er fæddur 1830). Ekki hefur Ingveldur verið talin geta búið áfram á Stóruborg og er búið því gert upp. Á Landsbókasafninu í Reykjavík fundust skjöl um virðingu búsins og fer textinn hér á eftir stafrétt uppskrifaður:
Árið 1858 þann 21 Maii mán. var af hreppstjórunum í Eyjafjallahrepp tekið fyrir – eptir boði viðkomandi sýslumanns – að skrifa upp og vyrða dánarbú bóndans Vigfúsar sál. Jakobssonar á Stóruborg, sem deyði frá nefndum bæ þann 21. Apríl þ.á. og ljet eptir Ekkjuna Ingveldi Einarsdóttir – sem kosið hefur sér fyrir svara mann bóndann Hjörleif Jónsson í Skógum, - og 4 börn sem eru, 1 Einar Vígfuss: á 8da ári, 2, Margrjeti Vígfúsdóttir á 6 ári, 3, Jakob Vígfússon á 3 ári 4, Þorsteinn Vígfusson á 1ta ári, milli hvörra dánarbúið á að skiptast. Fyrir hönd hinna ómindugu mætir við uppskriftina föðirbróðir þeirra bóndin Jakob Jakobsson á Lambafelli, fór svo uppskriftin fram sem fylgir:
A, Í Fríðu
No. Rd sk
1. Svartglámótt kýr 10 v tímabær 28
2. Svarthuppótt dtto 15 eða 16 v týmalaus 17
3. kvíga (strikað yfir og sleppt)
4 Foli, rauðskjóttur 5 vetra óvanaður 12
x5. Brún hrissa nálægt 7 v 9
x6. Brúnt hesttrippi tvævett 5 58
B. Hús
7. Baðstofa á bekk 3 stafgólf 10
x8. Skjemma 3 stafgólf 9
9. Lambhúskofi 28
10. Hesthús fyrir norðan bæ 38
11. Dto fyrir sunnan bæ 64
C. Búsgögn og ýmisl.
12. Tvennir mykjukláfar lítilfjörl. 64
13. Hrip 9 stæri og smæri biluð 72
12. 1 orf og 2ar hrífur 32
13. 3 kvíslar
14. Skobla og reka lítilfjörl. 12
15. torfpáll 12
16. 4 sláttu spíkur 64
17. Skaröxi Hringsög og hefill 36
x18. 3 klifberar reiddir 64
19. þrenn sandvirki 48
20. hnakkur líttnítur 24
________________
á sýðunni 104 50
No. Flutt 104 50
21. Smiðjubelgur lítilfjörl. 40
x22. 1 hærusekkur 60
x23. á 13 hesta heybandsreipi 3 76
24. nokkrir smástaurar 24
25. 60 faðma færi nýlegt 1 48
26. 2 bandbeitsli 40
27. hrútabeisli 48
28. Kjer gjarðlítið 1
29. 2 kjerhöld 40
x30. 6 skjólur 1 48
x31. mjólkurtrog 5 að tölu 1 54
32. 5 askar smæri og stæri 54
33. 2 pottar smæri og stæri 80
D. Fatnaður
34. Vaðmálslángbuxur 64
35. Vaðmálstreyja borin 56
36. Klæðisvesti, borið 32
E. Ýmislegt
x37. Reiðsla 14
38. kvörn með stokki 32
39. kaggi gamall 32
40. Eyrkjetill smár 16
x41. Fatakista 2
42. Skrína biluð 32
43. hálankjer gamalt 18
44. Strokkur 56
______________
Á sýðunni 123 54
Flutt 123 54
No.
x45. 3 hnífar 8
_____________
Að upphæð 115 62
Hjer á hvíla þessar skuldir:
1. Útfararkostnaður 10
2. til prest og kyrkju 4
3. til Jóns Jakobssonar í Skógum 4
4. kaupstaðarskuld 86
5. Jarðarofanálag 5 27
6. til hreppstjóranna fyrir uppskrift og vyrðingu 80
7. þegnskylda og alþingistollur árið 1857/58 1 46
8. Til Sighvats hreppstjóra 2
á fyrrgreindum stað ári og degi
E. Ísleifsson S. Árnason
H. Jónsson J. Jakobsson
Gengið er frá búskiptum 1. desember 1858 á þingi sem haldið er í Eyvindarholti. Þar eru ásamt sýslumanni mættir Sighvatur Árnason í Eyvindarholti, sem er fulltrúi barna Ingveldar og Vigfúss, og Ólafur Jónsson í Stórumörk, sem er fulltrúi ekkjunnar. Þar eru eignir búsins taldar 115 ríkisdalir og 62 skildingar og þegar skuldir hafa verið greiddar standa eftir 84 rd. og 63. sk. Þessum arfi er skipt í tvennt milli Ingveldar og barna hennar, þannig að hún fær helminginn en hvert barnanna ¼ hluta af hinni helftinni. Á lóðseðlum barnanna segir að hvert þeirra fái arf að andvirði 8 rd. og 44 sk. og 7/10. Hlutur hvers barns er þannig:
Einar Vigfússon Jakob Vigfússon
Brún hryssa Brún hryssa
Brúnt hesttryppi Brúnt heststryppi
13 hesta heybandsreipi 13 hesta heybandsreipi
Skemma Skemma
5 mjólkurtrog Fatakista
3 hnífar 3 klifberar
Margrét Vigfúsdóttir Þorsteinn Vigfússon
Brún hryssa Brún hryssa
Brúnt hesttryppi Brúnt heststryppi
13 hesta heybandsreipi 13 hesta heybandsreipi
Skemma Skemma
6 skjólur Fatakista
Reitsla 1 hærusekkur
Það skal tekið fram að andvirði hryssunnar, tryppisins, heybandsreipanna og skemmunnar var skipt jafnt milli allra fjögurra og andvirði fatakistunnar skiptist jafnt milli Jakobs og Þorsteins.
Það er erfitt að gera sér í hugarlund hversu miklir fjármunir þetta eru, en Magnús Magnússon, starfsmaður Hagstofunnar, segir að fyrir 115 ríkisdali mátti á þessum tíma kaupa þrjár kýr eða 28 kindur. Hann segir að auðveldasta leiðin til að skilja hversu há upphæðin sé á núvirði sé að reikna hana yfir í dagsverk og jafngildir þetta alls 129 dagsverkum.
Afur að ekkjunni Ingveldi. Í manntali árið 1859, ári eftir að Vigfús lést, er Ingveldur skráð á Lambafelli. Næsta ár, 1860, hafa orðið mikil umskipti á högum hennar og barnanna. Hún er komin í vinnumennsku á Borgareyrum, Einar (10 ára) og Margrét (5 ára) eru niðursetningar á Lambafelli. Hvar Þorsteinn og Jakob lentu er enn óupplýst.
Hvar Ingveldur dvaldi árið 1861 er ekki vitað en 1862 er hún skráð vinnukona á Seljalandi og þar er hún enn árið 1863, en hefur líklega farið þaðan á fardögum það ár. Ástæðan fyrir brottför hennar þaðan er eflaust sú að þann 18. febrúar 1863 eignast Ingveldur son sem hún gefur nafnið Vigfús (í höfuðið á eiginmanni sínum sáluga). Faðir drengsins er Bergsteinn Einarsson, bóndason á Seljalandi, f. 24. júlí 1841. Hann er sem sagt 19 árum yngri en barnsmóðir hans. Presturinn skrifar hjá sér, um leið og hann skráir skírn barnsins, að þetta sé „beggja fyrsta frillulifnaðarbrot“. Það þarf ekki að fara í grafgötur með það að foreldrum Bergsteins, hreppstjórahjónunum á Seljalandi, hefur ekki litist vel á þessa hegðun sonar síns og alls ekki þótt Ingveldur hæfa honum sem eiginkona og líklegast hefur sá möguleiki aldrei hvarflað að þeim. En þetta sama ár fer Ingveldur frá Seljalandi og til Hlíðarenda í Fljótshlíð þar sem hún er vinnukona allt til ársins 1867. Vigfús sinn litla varð hún að skilja eftir á Seljalandi, þar sem hann var fyrstu árin í skjóli ömmu sinnar og afa og svo hjá föður sínum eftir að hann festi bú á Fitjamýri.
Á níu árum missir ekkjan Ingveldur öll börnin sín frá sér og er svo í ofanálag send lengst vestur yfir Markarfljót.
Árið 1867 fer Ingveldur frá Hlíðarenda að Skarðshlíð. Ferðir hennar frá því ári er eftir að rekja en hún deyr í Hafnarfirði 5. október 1887.
[1]
22.04.2015
Hér fylgja með upplýsingar úr Íslendingabók um börn Ingveldar Einarsdóttur.
Einar Vigfússon, f. 1850: Niðursetningur á Lambafelli, Steinasókn, Rang. 1860. Vinnumaður í Vælugerði, Villingaholtssókn, Árn. 1870.
Margrét Vigfúsdóttir, f. 1853: Íslendingabók hefur engar upplýsingar um hana.
Jakob Vigfússon, f. 1855: Tökupiltur í Eystri-Skógum, Skógasókn, Rang. 1860. Léttadrengur í Eystri-Skógum, Skógasókn, Rang 1870. Vinnumaður í Drangshlíð, Skógasókn, Rang. 1880.
Þorsteinn Vigfússon, f. 1857: Niðursetningur í Berjanesi, Steinasókn, Rang. 1860. Niðursetningur á Eyvindarhólum, Eyvindarhólasókn, Rang. 1870. Vinnumaður í Hlíð, Steinasókn, Rang. 1880.
INGVELDUR EINARSDÓTTIR
FORMÓÐIR MÍN
Hinn 30. maí árið 1821 eru gefin saman í hjónaband Einar Árnason (1790-1843) frá Lambafelli og Margrét Guðmundsdóttir (1801-1868) frá Svaðbæli (fædd í Sólheimasókn). Það er tekið fram í kirkjubók Eyvindarhólasóknar að bæði séu bólusett og að morgungjöf hafi verið 48 spesíur. Þau hefja búskap á Lambafelli, föðurleifð Einars, og er móðir hans, Kristín Eiríksdóttir, í húsi hjá þeim þar til hún deyr 1838. Maður hennar, Árni Höskuldsson, dó árið 1815 á Lambafelli. Á Lambafelli var þá tvíbýli og bjó móðurbróðir Einars, Gísli Eiríksson, á hinu býlinu ásamt konu sinni, Guðríði Jónsdóttur, og átta börnum þeirra.
Hinn 27. september 1822 fæðist fyrsta barn hjónanna á Lambafelli. Það er stúlka sem gefið er nafnið Ingveldur. Hún vex upp með foreldrum sínum og yngri systkinum og segir ekkert af henni fyrr en hún er fermd árið 1837. Þar hefur presturinn gefið henni einkunn fyrir hegðun og kunnáttu: vel að sér.
Einar og Margrét áttu mörg börn
Barn: Fæðingarár Dánarár
Ingveldur 27.09.1822 05.10.1887 í Hafnarfirði
Árni 29.12.1823 14.01.1824
Kristín 16.01.1825 16.03.1894 (ekkja í Narfakotshjáleigu, Njarðvíkursókn 1880)
Árni 27.01.1827 19.06.1884 (bjó á Leirum undir Eyjafj. Bóndi í Berjanesi, Eyjafj. 1860. Sjávarbóndi á Búastöðum Vestm.eyjum 1870 og 1880)
Guðrún 22.12.1828 14.03.1912 (vinnukona í Reykjavík 1910)
Vigdís 06.01.1830 1881 (húsfreyja á Stöðulkoti á Miðnesi. Síðast vinnukona í Stóru-Vogum á Vatnsleysuströnd)
Katrín 31.08.1831
Guðmundur 04.11.1832 07.11.1832
Guðbjörg 15.08.1836 27.08.1836
Jakob 27.01.1838 09.04.1838 (dó úr barnaveiki)
Jakob 27.01.1839 10.04.1839
Helga 15.08.1840 29.08.1915 (húsfreyja á Fagurhóli í Austur-Landeyjum)
Benedikt 15.10.1841 24.20.1841 (dó úr barnaveiki)
Guðbjörg 26.07.1843 30.07.1843 (dó úr barnaveiki)
Tveimur dögum eftir að yngsta barn Margrétar og Einars deyr úr barnaveiki andast Einar Árnason úr brjóstþyngslum (01.08.1843).
Fljótlega eftir dauða Einars ræður Margrét til sín Jakob Jakobsson (1813-1898). Hann er fæddur í Dyrhólasókn. Þann 3. nóvember 1844 ganga þau í hjónaband. Jakob er í prestþjónustubók sagður 32 ára yngismaður á Lambafelli og hún 43 ára ekkja á Lambafelli. Svaramaður hans er Einar Sighvatsson, hreppstjóri á Skála (hann er langafi Einars Einarssonar, móðurafa míns) og svaramaður Margrétar er Hjörleifur Jónsson hreppstjóri í Eystri-Skógum. Þau gera með sér samning um helmingafjárlag að lögum í föstu og lausu, þó með þeim skilmála að hennar börn áskilja sér rétt til að innleysa þann jarðarpart sem nú er til (föðurarfurinn) og börnunum ber úr eigninni.
Þetta sama ár (1844) er Ingveldur Einarsdóttir vinnukona á Móeiðarhvoli á Rangárvöllum, hjá Skúla lækni Thoroddsen, og þar er hún áfram 1845 og 1846, en þá fer hún burt frá Móeiðarhvoli. Geta má sér til að hún hafi farið aftur austur undir Eyjafjöll, en það er ókannað enn.
Í prestþjónustubók Eyvindarhólasóknar árið 1849 er greint frá því að hinn 13. október 1849 eru Ingveldur Einarsdóttir, 27 ára yngisstúlka á Lambafelli, og Vigfús Jakobsson, vinnumaður á Lambafelli, gefin saman í hjónaband. Það hefur verið lýst með þeim þrisvar sinnum, þau eru bæði vaxineruð. Svaramaður hans er Hjörleifur Jónsson, hreppstjóri í Eystri-Skógum, en hennar svaramaður er Einar Sighvatsson, hreppstjóri á Skála. Morgungjöfin er 10 spesíur.
Vigfús Jakobsson er sagður fæddur í Dyrhólasókn, eins og seinni maður Margrétar, og kemur í ljós við athugun að þeir Jakob og Vigfús eru bræður.
Þegar heimildir voru skoðaðar kemur eftirfarandi í ljós um Vigfús. Hann er fæddur á Brekkum í Mýrdal 1821, sonur hjónanna Jakobs Þorsteinssonar (1777) og Karítasar Þorsteinsdóttur (1788). Hann dvelur hjá foreldrum sínum á Brekkum þar til hann er 9 ára að aldri. Þá fer hann að Litlu-Hólum (1830-1834); er vinnupiltur í Þykkvabæ (1834-1837); á Vatnsskarðshólum (1837-1839); er í Garðakoti (1839-1840). Vigfús er svo vinnumaður í Eystri-Skógum árið 1845.
Árið 1850 eru Ingveldur og Vigfús í vinnumennsku á Lambafelli, hann 29 ára en hún 28 ára gömul. Þá eru ráðandi á Lambafelli Margrét móðir Ingveldar, 49 ára að aldri og eiginmaður hennar (og bróðir Vigfúss), Jakob (38 ára) og hefur þeim fæðst dóttir, Karítas, sem er tveggja ára (f. 12.01.1848). Einnig eru þar til heimilis alsystkini Ingveldar: Guðmundur 16 ára, Guðrún 21 árs, Helga 10 ára og fyrrnefnd hálfsystir Karítas og að auki er þar Ingvöldur Hallvarðsdóttir, 89 ára ekkja, og er hún sögð fædd í Sólheimasókn. Við eftirgrennslan sést að hún er fædd að Ytri-Sólheimum árið 1768, dóttir Hallvarðs Halldórssonar (1735-1793) og Margrétar Björnsdóttur (f. 1740), sem bjuggu í Reynishólum, á Felli, á Ytri-Sólheimum og síðast í Neðra-Dal í Mýrdal. Ingvöldur var tvígift. Fyrri maður hennar var Guðmundur Eiríksson og átti hún Margréti með honum. Seinni maður hennar var Jakob Bjarnason (f. 1786 í Núpakoti), bóndi í Svaðbæli.
Augljóst er að þrá þeirra Ingveldar og Vigfúss til að vera sjálfs sín ráðandi hefur verið sterk og telja má að í tvíbýlinu á Lambafelli hafi verið erfitt að framfleyta öllu þessu fólki sem þarna bjó.
Árið 1851 fara þau hjón að búa í Bakkakoti efra. Þar eru þau með son sinn Einar, ársgamlan, og tíu ára léttadreng, Jakob Jónsson. Árið 1852 eru þau enn í Bakkakoti, en þá er léttadrengurinn farinn. Árið 1853 fæðist þeim dóttirin Margrét. Vinnukona kemur til þeirra 1854, Guðrún Borgþórsdóttir (e.t.v. Bergþórsdóttir).
Ef til vill var Bakkakot efra eitthvert örreitiskot, en árið 1855 taka þau Ingveldur og Vigfús sig upp og flytja að Stóruborg með allt sitt hafurtask, með þeim eru Einar, sem er 5 ára, og Jakob á fyrsta ári, en Margrét litla Vigfúsdóttir (tveggja ára) er þá skráð sem tökubarn hjá ömmu sinni á Lambafelli. Guðrún Borgþórsdóttir er vinnukona hjá þeim þetta árið en fer frá Stóruborg 1856. Árið 1857 eru Ingveldur og Vigfús á Stóruborg og bæst hefur í hópinn, það er Þorsteinn sonur þeirra á fyrsta ári.
24. apríl 1858 deyr Vigfús Jakobsson, 38 ára, úr innanveiki. Það sama ár eru skráð á Stóruborg þau Ingveldur, 36 ára, Einar 8 ára, Jakob 3 ára, Þorsteinn 1 árs og Jón Jakobsson fyrirvinna (gæti verið bróðir Vigfúss, en hann á bróður sem heitir Jón og er fæddur 1830). Ekki hefur Ingveldur verið talin geta búið áfram á Stóruborg og er búið því gert upp. Á Landsbókasafninu í Reykjavík fundust skjöl um virðingu búsins og fer textinn hér á eftir stafrétt uppskrifaður:
Árið 1858 þann 21 Maii mán. var af hreppstjórunum í Eyjafjallahrepp tekið fyrir – eptir boði viðkomandi sýslumanns – að skrifa upp og vyrða dánarbú bóndans Vigfúsar sál. Jakobssonar á Stóruborg, sem deyði frá nefndum bæ þann 21. Apríl þ.á. og ljet eptir Ekkjuna Ingveldi Einarsdóttir – sem kosið hefur sér fyrir svara mann bóndann Hjörleif Jónsson í Skógum, - og 4 börn sem eru, 1 Einar Vígfuss: á 8da ári, 2, Margrjeti Vígfúsdóttir á 6 ári, 3, Jakob Vígfússon á 3 ári 4, Þorsteinn Vígfusson á 1ta ári, milli hvörra dánarbúið á að skiptast. Fyrir hönd hinna ómindugu mætir við uppskriftina föðirbróðir þeirra bóndin Jakob Jakobsson á Lambafelli, fór svo uppskriftin fram sem fylgir:
A, Í Fríðu
No. Rd sk
1. Svartglámótt kýr 10 v tímabær 28
2. Svarthuppótt dtto 15 eða 16 v týmalaus 17
3. kvíga (strikað yfir og sleppt)
4 Foli, rauðskjóttur 5 vetra óvanaður 12
x5. Brún hrissa nálægt 7 v 9
x6. Brúnt hesttrippi tvævett 5 58
B. Hús
7. Baðstofa á bekk 3 stafgólf 10
x8. Skjemma 3 stafgólf 9
9. Lambhúskofi 28
10. Hesthús fyrir norðan bæ 38
11. Dto fyrir sunnan bæ 64
C. Búsgögn og ýmisl.
12. Tvennir mykjukláfar lítilfjörl. 64
13. Hrip 9 stæri og smæri biluð 72
12. 1 orf og 2ar hrífur 32
13. 3 kvíslar
14. Skobla og reka lítilfjörl. 12
15. torfpáll 12
16. 4 sláttu spíkur 64
17. Skaröxi Hringsög og hefill 36
x18. 3 klifberar reiddir 64
19. þrenn sandvirki 48
20. hnakkur líttnítur 24
________________
á sýðunni 104 50
No. Flutt 104 50
21. Smiðjubelgur lítilfjörl. 40
x22. 1 hærusekkur 60
x23. á 13 hesta heybandsreipi 3 76
24. nokkrir smástaurar 24
25. 60 faðma færi nýlegt 1 48
26. 2 bandbeitsli 40
27. hrútabeisli 48
28. Kjer gjarðlítið 1
29. 2 kjerhöld 40
x30. 6 skjólur 1 48
x31. mjólkurtrog 5 að tölu 1 54
32. 5 askar smæri og stæri 54
33. 2 pottar smæri og stæri 80
D. Fatnaður
34. Vaðmálslángbuxur 64
35. Vaðmálstreyja borin 56
36. Klæðisvesti, borið 32
E. Ýmislegt
x37. Reiðsla 14
38. kvörn með stokki 32
39. kaggi gamall 32
40. Eyrkjetill smár 16
x41. Fatakista 2
42. Skrína biluð 32
43. hálankjer gamalt 18
44. Strokkur 56
______________
Á sýðunni 123 54
Flutt 123 54
No.
x45. 3 hnífar 8
_____________
Að upphæð 115 62
Hjer á hvíla þessar skuldir:
1. Útfararkostnaður 10
2. til prest og kyrkju 4
3. til Jóns Jakobssonar í Skógum 4
4. kaupstaðarskuld 86
5. Jarðarofanálag 5 27
6. til hreppstjóranna fyrir uppskrift og vyrðingu 80
7. þegnskylda og alþingistollur árið 1857/58 1 46
8. Til Sighvats hreppstjóra 2
á fyrrgreindum stað ári og degi
E. Ísleifsson S. Árnason
H. Jónsson J. Jakobsson
Gengið er frá búskiptum 1. desember 1858 á þingi sem haldið er í Eyvindarholti. Þar eru ásamt sýslumanni mættir Sighvatur Árnason í Eyvindarholti, sem er fulltrúi barna Ingveldar og Vigfúss, og Ólafur Jónsson í Stórumörk, sem er fulltrúi ekkjunnar. Þar eru eignir búsins taldar 115 ríkisdalir og 62 skildingar og þegar skuldir hafa verið greiddar standa eftir 84 rd. og 63. sk. Þessum arfi er skipt í tvennt milli Ingveldar og barna hennar, þannig að hún fær helminginn en hvert barnanna ¼ hluta af hinni helftinni. Á lóðseðlum barnanna segir að hvert þeirra fái arf að andvirði 8 rd. og 44 sk. og 7/10. Hlutur hvers barns er þannig:
Einar Vigfússon Jakob Vigfússon
Brún hryssa Brún hryssa
Brúnt hesttryppi Brúnt heststryppi
13 hesta heybandsreipi 13 hesta heybandsreipi
Skemma Skemma
5 mjólkurtrog Fatakista
3 hnífar 3 klifberar
Margrét Vigfúsdóttir Þorsteinn Vigfússon
Brún hryssa Brún hryssa
Brúnt hesttryppi Brúnt heststryppi
13 hesta heybandsreipi 13 hesta heybandsreipi
Skemma Skemma
6 skjólur Fatakista
Reitsla 1 hærusekkur
Það skal tekið fram að andvirði hryssunnar, tryppisins, heybandsreipanna og skemmunnar var skipt jafnt milli allra fjögurra og andvirði fatakistunnar skiptist jafnt milli Jakobs og Þorsteins.
Það er erfitt að gera sér í hugarlund hversu miklir fjármunir þetta eru, en Magnús Magnússon, starfsmaður Hagstofunnar, segir að fyrir 115 ríkisdali mátti á þessum tíma kaupa þrjár kýr eða 28 kindur. Hann segir að auðveldasta leiðin til að skilja hversu há upphæðin sé á núvirði sé að reikna hana yfir í dagsverk og jafngildir þetta alls 129 dagsverkum.
Afur að ekkjunni Ingveldi. Í manntali árið 1859, ári eftir að Vigfús lést, er Ingveldur skráð á Lambafelli. Næsta ár, 1860, hafa orðið mikil umskipti á högum hennar og barnanna. Hún er komin í vinnumennsku á Borgareyrum, Einar (10 ára) og Margrét (5 ára) eru niðursetningar á Lambafelli. Hvar Þorsteinn og Jakob lentu er enn óupplýst.
Hvar Ingveldur dvaldi árið 1861 er ekki vitað en 1862 er hún skráð vinnukona á Seljalandi og þar er hún enn árið 1863, en hefur líklega farið þaðan á fardögum það ár. Ástæðan fyrir brottför hennar þaðan er eflaust sú að þann 18. febrúar 1863 eignast Ingveldur son sem hún gefur nafnið Vigfús (í höfuðið á eiginmanni sínum sáluga). Faðir drengsins er Bergsteinn Einarsson, bóndason á Seljalandi, f. 24. júlí 1841. Hann er sem sagt 19 árum yngri en barnsmóðir hans. Presturinn skrifar hjá sér, um leið og hann skráir skírn barnsins, að þetta sé „beggja fyrsta frillulifnaðarbrot“. Það þarf ekki að fara í grafgötur með það að foreldrum Bergsteins, hreppstjórahjónunum á Seljalandi, hefur ekki litist vel á þessa hegðun sonar síns og alls ekki þótt Ingveldur hæfa honum sem eiginkona og líklegast hefur sá möguleiki aldrei hvarflað að þeim. En þetta sama ár fer Ingveldur frá Seljalandi og til Hlíðarenda í Fljótshlíð þar sem hún er vinnukona allt til ársins 1867. Vigfús sinn litla varð hún að skilja eftir á Seljalandi, þar sem hann var fyrstu árin í skjóli ömmu sinnar og afa og svo hjá föður sínum eftir að hann festi bú á Fitjamýri.
Á níu árum missir ekkjan Ingveldur öll börnin sín frá sér og er svo í ofanálag send lengst vestur yfir Markarfljót.
Árið 1867 fer Ingveldur frá Hlíðarenda að Skarðshlíð. Ferðir hennar frá því ári er eftir að rekja en hún deyr í Hafnarfirði 5. október 1887.
[1]
22.04.2015
Hér fylgja með upplýsingar úr Íslendingabók um börn Ingveldar Einarsdóttur.
Einar Vigfússon, f. 1850: Niðursetningur á Lambafelli, Steinasókn, Rang. 1860. Vinnumaður í Vælugerði, Villingaholtssókn, Árn. 1870.
Margrét Vigfúsdóttir, f. 1853: Íslendingabók hefur engar upplýsingar um hana.
Jakob Vigfússon, f. 1855: Tökupiltur í Eystri-Skógum, Skógasókn, Rang. 1860. Léttadrengur í Eystri-Skógum, Skógasókn, Rang 1870. Vinnumaður í Drangshlíð, Skógasókn, Rang. 1880.
Þorsteinn Vigfússon, f. 1857: Niðursetningur í Berjanesi, Steinasókn, Rang. 1860. Niðursetningur á Eyvindarhólum, Eyvindarhólasókn, Rang. 1870. Vinnumaður í Hlíð, Steinasókn, Rang. 1880.
Spurningaskrá
Aðfangategund
Efnisorð / Heiti