Aðrar upplýsingar
Kyn / Fæðingarár heimildarmanns
Karl (1944)
Ártal
Sent dags: 09.03.2015
Safnnúmer
Safnnúmer B: 2015-1-93
Staður
Núverandi sveitarfélag: Reykjavíkurborg
Spurningaskrá / Svör
Allar spurningar
ÖMMUR mars 2015
„Frjáls frásögn án leiðbeininga“
Ég ætla að skrifa minningarbrot um 3 ömmur sem ég var svo heppinn að eiga þegar ég fór að muna eftir mér. Ég átti þessar 3 ömmur fram til þess að ég var 10 ára gamall en þá dó langamma mín.
Langamma mín (í móðurætt) hét Bjarghildur Jónsdóttir fædd 10.2.1869 dó 30.11.1954. Hún var eitt af 32 börnum Jóns Brandssonar, sem hann átti með 7 konum. Hann var sagður „óánægður í hjónabandi en búhöldur góður“. Bjarghildur lærði til ljósmóður í Reykjavík og starfaði sem ljósmóðir vestur í Arnarfirði og bjó síðast á Skeiði í Selárdal. Hún hefur því sennilega tekið á móti Gísla á Uppsölum, sem var nágrannabær í Selárdalnum. Kannski hefur hún líka tekið á móti Hannibal Valdimarssyni, sem var lengi viðloðandi Selárdalinn. Langamma mín átti 4 börn með manni sínum Þórði Davíðssyni, sem var efnismaður , en hann fórst í sjóslysi þegar yngsta barn þeirra var nýfætt. Það barn var amma mín Guðrún Þórðardóttir. Á sinni stuttu æfi var Þórður langafi, kennari, tónlistarkennari og kórstjóri í mörgum sveitum. Halldóra B. Björnsson skrifa fallega um hann í bókinni Jörð í álögum, þar sem talað er um ættir úr Hvalfirði. Langamma Bjarghildur réð síðan til sín ráðsmann, Gest Jónsson, og bjó með honum í meira en 50 ár.
Ég man fyrst eftir langömmu þegar hún flutti „á mölina“, ásamt sambýlismanni sínum , til dóttur sinnar Guðrúnar Þórðardóttur. Ég man að mér fannst þau afgömul bæði þó þau væru ekki nema rúmlega áttræð. Ég man ekki eftir að hún væri klædd nema peysufötum, sem var nokkuð virðulegt fannst mér. Einnig man ég að þau komu með saltkjöt í tunnu að Vestan og man ég ennþá eftir bragðinu af því, sem mér fannst ekki gott. Vestfirðingar vildu hafa fiskinn sígin og kjötið mátti gjarnan vera með smá ýldubragði og hangikjötið best grænt ! Annað sem ég man eftir var jólamáltíð hjá ömmu Guðrúnu. Ég man ekki hvaða kjöt var á boðstólum en þarna fengum við „möndlugraut“ í fyrsta sinn. Langamma fékk möndluna og fékk verðlaunin, sem var brjóstsykurspoki með molum sem voru hvítir öðru megin og mislitir hinu megin. Ef ég man rétt vorum við bróðir minn duglegir við að hjálpa til með að klára þessi verðlaun langömmu. Ég las nýlega minningargrein um hana. Þar var tiltekið að hún hefði verið dugleg að lempa til kraftmikla stráka, sem vantaði smá aga og stýringu. Loftur Bjarnason, stofnandi Hvals hf, var þarna sumarstrákur og alla tíð síðan var hann mikil vinur ömmu og fjölskyldunnar. Meira man ég ekki um þessa ágætu konu.
Næst nefni ég Guðrúnu Þórðardóttur móðurömmu mína. Hún var fædd 2.8.1900 og dó 12.4.1997. Hún var fædd í Selárdalnum eins og áður er komið fram. Hún varð síðar skólastjórafrú í Stykkishólmi. Giftist Stefáni Jónssyni, síðar námstjóra. Þau áttu 2 börn móður mína Bjarghildi fædda 1920 og bróðir hennar Davíð, sem var nokkrum árum yngri. Amma og afi skildu og amma flutti til Reykjavíkur. Hún bjó í einbýlishúsi við Efstasund í Kleppsholtinu. Foreldrar mínir ég og yngri bróðir minn fluttum inn á ömmu þegar við fluttum úr Stykkishólmi í bæinn. Við bjuggum þar í 2 til 3 ár. Ég man lítið frá þeim tíma nema að ég sá jarðýtu í vinnu á næstu lóð og varð ofsahræddur við þetta skrímsli. Amma vann sem saumakona á tímbili og átti forláta saumavél með mótor, sem var mjög freistandi að fikta í. Okkur bræðrum var þó haldið í hæfilegri frjarlægð frá henni enda atvinnutæki ömmu. Einnig man ég eftir kolastíu, sem var steypt áföst við húsið. Mig rámar eitthvað í „kolakarla“ sem komu með kolapoka og sturtuðu niður í þessa stíu. Ég held þó að fljótlega hafi komið olíukynding í húsið.
Amma Guðrún var mjög sjálfstæð kona og ákaflega mikill dýravinur. Hún var líka að basla við að rækta jarðarber, sem gekk illa þar til byggt var yfir plönturnar. Hún var alltaf með ketti og gaf villiköttum alla tíð að éta. Ég man að eftir að við vorum flutt frá ömmu þá fann ég villikettling, sem ég mátti ekki hafa heima hjá mér. Fór ég með hann til ömmu sem tók við honum og þar átti hann góða æfi í mörg ár. Þegar amma gat ekki búið lengur ein í húsinu sínu fékk hún íbúð á Dalbrautinni, þar sem búið var búið að byggja nýjar og fínar íbúðir fyrir aldraða. Með ömmu í íbúðinni var gömul vinkona hennar úr Selárdalnum Guðrún Valdimarsdóttir. Mikil merkiskona sem var lengi ljósmóðir í Reykjavík. Amma átti kött þegar þessi tímamót urðu hjá henni. Hún gat ekki hugsað sér að farga kettinum, því ekki var ætlast til að fólk kæmi með gæludýr með sér á Dalbrautina. Hún hélt því húsinu í Efstasundi, fyrir köttinn, og fór á hverjum degi með nýjan fisk (þessi köttur vildi bara nýjan fisk og rjóma) til að gefa honum. Ég man ekki hvernig hún komst á milli, annað hvort fór hún í strætisvagni eða þá pabbi hefur keyrt hana. Þegar þetta var búið að ganga svona í marga mánuði þá sá forstöðumaður Dalbrautar aumur á ömmu og leyfði henni að hafa köttinn hjá sér. Hún var á jarðhæð og kötturinn gat gengið út og inn um glugga. Þetta var brot á öllum reglum en mér fannst þetta fallega gert og hugsa ennþá hlýlega til þessa manns, sem var svona mannlegur og langt á undan sinni samtíð í því hvernig búa skal að öldruðum.
Amma Guðrún alla tíð rausnarleg og gestrisin. Henni fannst gaman að fá heimsóknir á Dalbrautina og ekki var verra ef við komum með ferfætling með. Við áttum litla tík sem fékk stundum að koma með. Hún fékk þvílíkar trakteringar hjá ömmu að okkur þótti nóg um. Tíkin var farin að þekkja leiðina og ef við nálguðumst Dalbrautina byrjaði tíkin að ýlfra og góla af spenningi.
Amma Guðrún andaðist í hárri elli. Varð 96 ára.
Þriðja amman sem ég átti var Þórunn Pálsdóttir fædd 12.11.1879 og dó 15.3.1965
Hún bjó lengst af að Presthúsum í Vestmannaeyjum. Hún og maður hennar Kári Sigurðsson eignuðust 17 börn og komust 14 til fullorðinsára. Kári féll frá á besta aldri og kom í hlut ömmu og elstu barnanna að sjá um heimilið. Ég man eftir ömmu eftir að hún flutti til sonar síns Kára og Önnu tengdadóttur, og sem bjuggu í Njörvasundi 27, sem var ekki langt frá æskuheimili mínu Efstasundi 83. Amma kom oft við hjá okkur þegar hún var í búðarleiðangri því þá lá leiðin fram hjá heimili okkar. Hún sat stundum hjá okkur á kvöldin og var endalaus uppspretta sagna og ævintýra. Stundum sagði hún okkur sögurnar og stundum las hún úr litlum bókum. Ég man að ein þeirra hét „17 ævintýri“. Okkur bræðrum fannst mjög gaman að hlusta á ömmu. Hún kom í staðin fyrir sjónvarp snjallsíma, sem krakkar alast upp við nú á dögum. Amma var hagmælt og eftir hana eru til nokkrir sálmar. Oft eru einhverjir þeirra notaðir við útfarir í fjölskyldunni.
Amma Þórunn var góð og guðhrædd kona sem þurfti örugglega að hafa töluvert fyrir lífinu með öll þessi börn og stóra heimili í Vestmannaeyjum..
ÖMMUR mars 2015
„Frjáls frásögn án leiðbeininga“
Ég ætla að skrifa minningarbrot um 3 ömmur sem ég var svo heppinn að eiga þegar ég fór að muna eftir mér. Ég átti þessar 3 ömmur fram til þess að ég var 10 ára gamall en þá dó langamma mín.
Langamma mín (í móðurætt) hét Bjarghildur Jónsdóttir fædd 10.2.1869 dó 30.11.1954. Hún var eitt af 32 börnum Jóns Brandssonar, sem hann átti með 7 konum. Hann var sagður „óánægður í hjónabandi en búhöldur góður“. Bjarghildur lærði til ljósmóður í Reykjavík og starfaði sem ljósmóðir vestur í Arnarfirði og bjó síðast á Skeiði í Selárdal. Hún hefur því sennilega tekið á móti Gísla á Uppsölum, sem var nágrannabær í Selárdalnum. Kannski hefur hún líka tekið á móti Hannibal Valdimarssyni, sem var lengi viðloðandi Selárdalinn. Langamma mín átti 4 börn með manni sínum Þórði Davíðssyni, sem var efnismaður , en hann fórst í sjóslysi þegar yngsta barn þeirra var nýfætt. Það barn var amma mín Guðrún Þórðardóttir. Á sinni stuttu æfi var Þórður langafi, kennari, tónlistarkennari og kórstjóri í mörgum sveitum. Halldóra B. Björnsson skrifa fallega um hann í bókinni Jörð í álögum, þar sem talað er um ættir úr Hvalfirði. Langamma Bjarghildur réð síðan til sín ráðsmann, Gest Jónsson, og bjó með honum í meira en 50 ár.
Ég man fyrst eftir langömmu þegar hún flutti „á mölina“, ásamt sambýlismanni sínum , til dóttur sinnar Guðrúnar Þórðardóttur. Ég man að mér fannst þau afgömul bæði þó þau væru ekki nema rúmlega áttræð. Ég man ekki eftir að hún væri klædd nema peysufötum, sem var nokkuð virðulegt fannst mér. Einnig man ég að þau komu með saltkjöt í tunnu að Vestan og man ég ennþá eftir bragðinu af því, sem mér fannst ekki gott. Vestfirðingar vildu hafa fiskinn sígin og kjötið mátti gjarnan vera með smá ýldubragði og hangikjötið best grænt ! Annað sem ég man eftir var jólamáltíð hjá ömmu Guðrúnu. Ég man ekki hvaða kjöt var á boðstólum en þarna fengum við „möndlugraut“ í fyrsta sinn. Langamma fékk möndluna og fékk verðlaunin, sem var brjóstsykurspoki með molum sem voru hvítir öðru megin og mislitir hinu megin. Ef ég man rétt vorum við bróðir minn duglegir við að hjálpa til með að klára þessi verðlaun langömmu. Ég las nýlega minningargrein um hana. Þar var tiltekið að hún hefði verið dugleg að lempa til kraftmikla stráka, sem vantaði smá aga og stýringu. Loftur Bjarnason, stofnandi Hvals hf, var þarna sumarstrákur og alla tíð síðan var hann mikil vinur ömmu og fjölskyldunnar. Meira man ég ekki um þessa ágætu konu.
Næst nefni ég Guðrúnu Þórðardóttur móðurömmu mína. Hún var fædd 2.8.1900 og dó 12.4.1997. Hún var fædd í Selárdalnum eins og áður er komið fram. Hún varð síðar skólastjórafrú í Stykkishólmi. Giftist Stefáni Jónssyni, síðar námstjóra. Þau áttu 2 börn móður mína Bjarghildi fædda 1920 og bróðir hennar Davíð, sem var nokkrum árum yngri. Amma og afi skildu og amma flutti til Reykjavíkur. Hún bjó í einbýlishúsi við Efstasund í Kleppsholtinu. Foreldrar mínir ég og yngri bróðir minn fluttum inn á ömmu þegar við fluttum úr Stykkishólmi í bæinn. Við bjuggum þar í 2 til 3 ár. Ég man lítið frá þeim tíma nema að ég sá jarðýtu í vinnu á næstu lóð og varð ofsahræddur við þetta skrímsli. Amma vann sem saumakona á tímbili og átti forláta saumavél með mótor, sem var mjög freistandi að fikta í. Okkur bræðrum var þó haldið í hæfilegri frjarlægð frá henni enda atvinnutæki ömmu. Einnig man ég eftir kolastíu, sem var steypt áföst við húsið. Mig rámar eitthvað í „kolakarla“ sem komu með kolapoka og sturtuðu niður í þessa stíu. Ég held þó að fljótlega hafi komið olíukynding í húsið.
Amma Guðrún var mjög sjálfstæð kona og ákaflega mikill dýravinur. Hún var líka að basla við að rækta jarðarber, sem gekk illa þar til byggt var yfir plönturnar. Hún var alltaf með ketti og gaf villiköttum alla tíð að éta. Ég man að eftir að við vorum flutt frá ömmu þá fann ég villikettling, sem ég mátti ekki hafa heima hjá mér. Fór ég með hann til ömmu sem tók við honum og þar átti hann góða æfi í mörg ár. Þegar amma gat ekki búið lengur ein í húsinu sínu fékk hún íbúð á Dalbrautinni, þar sem búið var búið að byggja nýjar og fínar íbúðir fyrir aldraða. Með ömmu í íbúðinni var gömul vinkona hennar úr Selárdalnum Guðrún Valdimarsdóttir. Mikil merkiskona sem var lengi ljósmóðir í Reykjavík. Amma átti kött þegar þessi tímamót urðu hjá henni. Hún gat ekki hugsað sér að farga kettinum, því ekki var ætlast til að fólk kæmi með gæludýr með sér á Dalbrautina. Hún hélt því húsinu í Efstasundi, fyrir köttinn, og fór á hverjum degi með nýjan fisk (þessi köttur vildi bara nýjan fisk og rjóma) til að gefa honum. Ég man ekki hvernig hún komst á milli, annað hvort fór hún í strætisvagni eða þá pabbi hefur keyrt hana. Þegar þetta var búið að ganga svona í marga mánuði þá sá forstöðumaður Dalbrautar aumur á ömmu og leyfði henni að hafa köttinn hjá sér. Hún var á jarðhæð og kötturinn gat gengið út og inn um glugga. Þetta var brot á öllum reglum en mér fannst þetta fallega gert og hugsa ennþá hlýlega til þessa manns, sem var svona mannlegur og langt á undan sinni samtíð í því hvernig búa skal að öldruðum.
Amma Guðrún alla tíð rausnarleg og gestrisin. Henni fannst gaman að fá heimsóknir á Dalbrautina og ekki var verra ef við komum með ferfætling með. Við áttum litla tík sem fékk stundum að koma með. Hún fékk þvílíkar trakteringar hjá ömmu að okkur þótti nóg um. Tíkin var farin að þekkja leiðina og ef við nálguðumst Dalbrautina byrjaði tíkin að ýlfra og góla af spenningi.
Amma Guðrún andaðist í hárri elli. Varð 96 ára.
Þriðja amman sem ég átti var Þórunn Pálsdóttir fædd 12.11.1879 og dó 15.3.1965
Hún bjó lengst af að Presthúsum í Vestmannaeyjum. Hún og maður hennar Kári Sigurðsson eignuðust 17 börn og komust 14 til fullorðinsára. Kári féll frá á besta aldri og kom í hlut ömmu og elstu barnanna að sjá um heimilið. Ég man eftir ömmu eftir að hún flutti til sonar síns Kára og Önnu tengdadóttur, og sem bjuggu í Njörvasundi 27, sem var ekki langt frá æskuheimili mínu Efstasundi 83. Amma kom oft við hjá okkur þegar hún var í búðarleiðangri því þá lá leiðin fram hjá heimili okkar. Hún sat stundum hjá okkur á kvöldin og var endalaus uppspretta sagna og ævintýra. Stundum sagði hún okkur sögurnar og stundum las hún úr litlum bókum. Ég man að ein þeirra hét „17 ævintýri“. Okkur bræðrum fannst mjög gaman að hlusta á ömmu. Hún kom í staðin fyrir sjónvarp snjallsíma, sem krakkar alast upp við nú á dögum. Amma var hagmælt og eftir hana eru til nokkrir sálmar. Oft eru einhverjir þeirra notaðir við útfarir í fjölskyldunni.
Amma Þórunn var góð og guðhrædd kona sem þurfti örugglega að hafa töluvert fyrir lífinu með öll þessi börn og stóra heimili í Vestmannaeyjum..
Spurningaskrá
Aðfangategund
Efnisorð / Heiti