Aðrar upplýsingar
Kyn / Fæðingarár heimildarmanns
Kona (1929)
Ártal
Sent dags: 09.03.2015
Safnnúmer
Safnnúmer B: 2015-1-91
Staður
Núverandi sveitarfélag: Akraneskaupstaður, Akraneskaupstaður
Spurningaskrá / Svör
Allar spurningar
Spurningar um ömmur mínar mundi ég vilja tjá mig um á minn hátt eða frjálst en og sagt er.
Ég er fædd árið 1929 í Reykjavík og bjó þar öll mín æsku ár. Ég átti ömmu sem bjó á Bíldudal, ömmu sem bjó á Suðureyri við Súgandafjörð og síðar á Akranesi og ömmu sem bjó alla tíð í Reykjavík. Ég var rík af ömmum en naut þeirra lítið þar sem tvær þeirra bjuggu út á landi og á þeim tíma var ekki svo mikið um að fólk ferðaðist landshornanna á milli. Þó minnist ég þess að hafa heimsótt ömmu mína sem bjó á Bíldudal. Við sigldum með skipi sem var mikið ævintýri. Hún bjó í fallegu timburhúsi sem var kjallari, hæð og ris. Fyrir nokkrum árum kom ég í þetta sama hús sem er í eigu eins aðila úr fjölskyldunni sem var mjög annt um að allt væri í sama stíl og þegar amma og afi hans (og afi minn og amma) bjuggu þarna og gerði hann mikið í því að finna þeirra gamla innbú sem var þarna að einhverju eða mestu leiti. Þetta var mikil upplifun. Þar var upp á vegg mynd af móður minni sem unglingsstúlku og þótti mér vænt um það, en þessi mynd hafði alltaf hangið uppi hjá gömlu hjónunum og var þarna ennþá. Í þessari heimsókn fór ég í kirkjugarðinn á Bíldudal og vitjaði hennar hinsta hvílustað hér á jörðu. Mér fannst ég muna eftir þessum stiga upp á loftið en kannski er það hugarburður hjá mér. Þessi amma mín kom í heimsókn til okkar þegar ég var um 5 ára gömul og með henni ein dóttir hennar. Þetta er mér ógleymanleg minning. Hún amma mín var brosmild og góð kona en mér framandi og ég var mjög feimin við hana kannski vegna þess að við vorum nöfnur að mér fannst mikið til hennar koma. Hún var í peysufötum og nokkuð þykk í vexti með fléttað hár og skotthúfu. Aftur á móti komu ungar frænkur mínar í heimsókn með mömmu sinni til að hitta þessa ömmu mína og það heldur þessari minningu uppi. Þessi amma mín var fósturmóðir mömmu minnar og hét hún Halldóra og var ég skírð í höfuð hennar en þó aðeins Dóra en það var þessi amma mín kölluð. Það vildi svo til er móðir mín var 3ja mánaða gömul að útihús foreldra hennar sem bjuggu að Bakka í Tálknafirði brann til kaldra kola en þar var geymdur allur vetraforði þeirra til matar, svo þar var illt í efni. Þá gerð þessi amma mín Halldóra sér lítið fyrir og fór með stúlku með sér að Bakka og gengu þær yfir fjallið Hálfdán(frá Bíldudal yfir í Tálknafjörð) með eins mikinn matarforða og þær gátu borið og tóku Guðrúnu (móður mína) með sér til baka til að létta á heimili foreldra hennar, en Það átti að vera til skamms tíma en þau vildu halda henni áfram og ólu upp til fullorðins ára og reyndust henni mjög vel. Ég held það hefði ekki margar konur lagt slíkt ferðalag á sig og ekki heiglum hent að fara gangandi yfir fjall með eins mikinn farangur og hægt var að bera, en heima átti hún tvo litla drengi sem biðu eftir mömmu sinni. Þetta gera aðeins sterkar og dugmiklar konur en hins vegar hugsar maður hvernig skyldi klæðaburður og skófatnaður þeirra hafa verið, trúlega hafa þær verið í síðum pilsum. En amma mín Halldóra var gift Níelsi Jóni Sigurðssyni sem var bróðir mömmu Guðrúnar. Þessi amma mín Halldóra B. Magnúsdóttir var f. 12.okt. 1869, d.17. apríl1937.
En amma mín sem bjó að Bakka í Tálknafirði flutti síðar að Suðureyri við Súgandafjörð. Man ég eftir að hafa farið í Súgandafjörðinn þar sem amma og afi bjuggu. Ég var mjög ung og man eftir að við sigldum með varðskipi en pabbi var sjómaður og vann hjá Skipaútgerð ríkisins. Man ég aðallega og mjög vel eftir frænkum mínum sem bjuggu þar og maður lék sér við. Mundi síðar þegar ég kom þarna eftir gamla húsinu þeirra. En þessi amma mín Sigrún Sigurðardóttir var f. 28. Júní 1861 að Hofsstöðum á Barðaströnd, d. 9.febr. 1934. Hún var mjög dugleg til allra verka enda þurft á öllu sínu að halda þar sem hún eignaðist 12 börn. Hana langaði til að eignast saumavél og sá ráð við því .Hún réri til sjós og fiskaði og fyrir aflann keypti hún langþráða saumavél sem nýttist henni vel því hún saumaði flest allt sjálf á börnin sín. Þessar formæður okkar þurftu að hafa mikið fyrir lífinu. En sem sagt þau fluttu síðar á Akranes. Man ég eftir að hafa farið upp á Akranes að mig minnir í ferð með mjólkurbíl, en að ferðast í bíl í þá daga var mikið ævintýr, ég man líka eftir gömlu mjóu brúnni sem ég held að sé friðlýst í dag og er í Hvalfirði. Ég var þarna mjög ung og man lítið eftir henni ömmu minni, en í minningunni stendur upp úr að hún stóð við kommóðu í stofunni þeirra, var í peysufötum, mjög lagleg í minningunni, svolítið þybbin og mér þótti vænt um hana að því að hún var amma mín. Eftir að hún lést fór ég stundum upp á Akranes að hitta afa minn, en þá held ég að við höfum farið með Akraborginni. Þessi afi minn Hallbjörn Eðvarð Oddsson f. 29.júní 1867, d.23. júní 1953, var mikill dugnaðarmaður og t.d. tók hann að sér að kenna börnum lestur sem áttu við námsörðuleika að stríða og þetta var ólaunað starf. Hann var kennari að mennt. Fór í M.R. á sínum tíma, en gat ekki lokið námi, þurfti að taka við búi föður síns að honum látnum. Eftir hann liggur mikið af skrifuðu efni. Svona var þetta bara.
Svo er það hún föðuramma mín Ástríður Hannesdóttir f. 18. Júní 1865 í bænum Grund í Reykjavík (sem Grundarstígur er kenndur við, en Grundarbæirnir voru taldi vera fimm) en henni kynntist ég vel enda bjó hún í Reykjavík. Hún lést 13. apríl 1957. Fyrstu ár mín sem ég man eftir henni er litla fallega stofan hennar með rauða plussáklæðinu á stólunum og sessalón sófa og einnig var þarna forláta kringlótt borð. Á örmum stólanna og við höfuðhæð á baki þeirra voru settir heklaðir dúkar til varnar sliti og óhreinindum. Mörgum árum seinna er ég kannaði frekar sögu ömmu minnar sá ég þessar mublur hjá fóstursyni hennar. Hann hafði látið yfirdekkja stólana og leit þetta mjög vel út. Fram undir fermingu bjó ég í vesturbæ Reykjavíkur en amma mín á Bergstaðastræti , en heimsóknir voru mjög strjálar enda pabbi alltaf á sjónum og móðir mín dó ung frá okkur. Þegar hún amma mín var 19-21 var hún skráð vinnukona hjá Óla Pétri Finsen póstmeistara. Giftist 2o. okt.1887 eftir að fyrirhugaður hjúskapur hafði verið auglýstur þrjá messudaga í röð, en lýsingar fóru fram með þessum hætti ef einhver fyndi meinbugi á þessum ráðahag. Maður hennar (afi minn Friðsteinn Guðmundur Jónsson f. Í Vestmannaeyjum 27. ágúst 1859, d. 39. febr.19o4 ) lést ungur, varð innkulsa og fékk lungnabólgu sem var illviðráðanleg á þessum tíma, en hún stóð eftir sem ekkja með sjö börn og eitt fósturbarn sem þau höfðu tekið en þau misstu elsta barn sitt tæplega eins árs gamla stúlku. Þau höfðu búið víðs vegar í bænum þar til þau eignuðust sitt eigið hús Skálholt eða Friðsteinshús eins og það var kallað. Hún lét ekki deigan síga eftir lát hans, réðist í það að taka kostgangara eins og það var kallað auk þess sem hún vann við ræstingar í Landsbankanum og sá einnig um ræstingu hjá tryggingafélagi í bænum, þetta gerði hún að kveldi dags ásamt systur sinni.
Hún seldi þetta hús þeirra hjóna og byggði að Njálsgötu 39a, timburhús sem var hæð og ris. Þetta var ekki átakalaust, hún sótti um lán til bæjaryfirvalda sem ekki var stór upphæð en fékk neitun. Henni var boðinn styrkur en hún neitaði, vildi ekki vera á bænum eins og það var kallað. Hún bar höfuðið hátt og yfir henni var reisn alla tíð. Húsið komst upp og bjó hún þarna með fjölskyldu sinni til 1915, en þá var faðir hennar sem orðinn var blindur fluttur til hennar. Síðar byggir hún húsið að Bergstaðastræti og vissi ég að synirnir hjálpuðu henni með það og trúlega þau systkin. Árið 1918 tók hún lítinn dreng í fóstur (hann var sonur fósturdóttur hennar) sem ólst upp hjá henni til fullorðinsára, lét sér ekki muna um það.
Á Bergstaðstígnum kynntist ég ömmu minni vel þegar ég fór að heimsækja hana sjálf þá í kringum 12-ára aldur. Ég hafði ómælda ánægju af þessum ferðum mínum og kenndi hún mér margt þessa gamla kona, að mér fannst þá. M.a. var hún með stóra skál á borði sínu og í henni voru miðar sem á voru ritaðar hinar ýmsu Biblíu tilvitnanir og höfðum við gaman af því að draga þessa miða og lesa. Hún var mikil bókakona, átti mikið af ýmsum góðum bókum og var mikill lestrarhestur, en því miður hrakaði sjón hennar og hún endaði sem alblind enda komin á tíræðisaldur. Hún lést á Elliheimilinu Grund þá 92 ára gömul og var jarðsett í Fossvogskirkjugarði við hlið einnar dóttur sinnar. Hún amma mín ræddi m.a. um bækur sínar og lagði að mér að lesa hinar ýmsu bækur sem hún átti og þegar hún lést var ég með eina bókina hennar og sagði pabba mínum frá því. Hann sagði mér að ég ætti að eiga hana til minningar um ömmu. En mesta og besta minningin um ömmu mína er fermingargjöfin sem hún gaf mér. Það var lítil sálmabók með áletruðu nafni mínu og fermingardegi og með bókinni fylgdi ljóð sem var letrað á flottan pappír með gullnu letri. Kortið er mér sérstaklega dýrmætt því ljóðið er mjög fallegt og eftir að ég varð fullorðin og varð amma þá sendi ég barnabörnunum þetta ljóð þegar þau fermdust og/eða giftust því þau gátu fengið þetta ljóð oftar en einu sinni þess vegna. Ljóðið hljóðar á þennan veg. „ Hamingjan fögur þér hrynji í skaut, hugljúfum blómum á leið þína strái, svíki þig aldrei í sæld né þraut, sólskinið hvarvetna yfirhönd fái.“ Höf. B.j. undirskrift hennar var. Innileg hamingjuósk á fermingardaginn, frá ömmu.
Mér þótti mjög vænt um þessa ömmu mína enda eina amman sem ég kynntist vel og mér þótti mikið til hennar koma. Hún vara í meðalagi há, grannvaxin og fínleg kona, svipfalleg, örugg í fasi og festuleg í sjón. Hún var félagslynd og traust, orðlögð fyrir dugnað og ósérhlífni og reyndist samferðafólki sínu vel . Hún var mjög trúuð og hefur það sennilega verið henni mikill styrkur. Hún skipt sjaldan skapi var alltaf eins sama hvað á bjátaði. Hún var talin vel greind kona. Hún var gallhörð sjálfstæðiskona. Pabbi minn spurði mig á sínum tíma hver væri dýrmætasta fermingargjöfin sem ég hefði fengið, ég var fljót til svars og sagði gullúrið sem þú gafst mér. En hann sagði það held ég ekki. Það er gjöfin sem hún amma þín gaf þér, þetta var stórgjöf frá konu sem hafði ekki úr miklu að spila. Honum rataðist rétt í munn því þessi gjöf er sú besta sem ég hefi nokkurn tímann fengið og hefur öll fjölskylda mín og frændfólk notið þessarar gjafar frá ömmu minni. Ég innrammaði þetta kort og stendur ramminn á bókahillu á heimili mínu.
Fyrir mörgum árum gerði ég smá ættarbók og reyndi að hafa upp á sem flestu sem varðaði fjölskyldu mína. Bókakostur ömmu minnar var mikill og miklu munaði um þær bækur sem bókaútgáfa Guðjóns Ó. Gaf út. Ég átti tal við hann og sagði hann mér að á sínum tíma hefði hann komið veglaus og alls ókunnur til Reykjavíkur og ætlað til náms. Hann hitti stráka sem voru að stelast upp á hestvagn sem átti leið upp Bankastræti er einn þeirra glaðlegur og hress strákur kallaði til hans og sagði honum að fá sér far með þeim, en hann sagðist ekki hafa í neitt hús að venda , en stráksi sem var pabbi minn sagði honum að koma heim með sér, hann fengi einhverja hjálp hjá mömmu sinni sem reyndist rétt. Hann varð kostgangari hjá henni og leigði þar einnig um lengi eða skemmri tíma og reyndist henni ávallt vel. Ég hefi grun um að hún hafi verið á vissan hátt náttúrunnandi, því hún talaði um hvað lyktin af grasinu væri góð. Ég tel hana hafa verið merkilega konu sem lét sig varða umhverfi sitt og vellíðan fólks. Ég held hún hafi veri barngóð og viljað hag þeirra sem bestan. Að kynnast þessari ömmu minni hefur reynst mér mjög dýrmætt allt mitt líf.
Trúlega væri hægt að skrifa mikið meira um þessar ömmur mínar en þá er kannski verið að bera í bakka fullan lækinn því það yrðu ekki minningar mínar heldur sögusagnir.
Ég held ég sé alveg óhrædd við að birta nafn mitt, þetta er gert af fullri sannfæringu minni um að rétt sé með farið. Mér finnst ég geti verið mjög stolt af þessum ömmum mínum og öfum. Þetta var allt heiðvirt og duglegt fólk.
12. mars, 2o15. Dóra Hannesdóttir, kt. 14o629-3679. Skólagerði 38, 2oo Kópavogur.
(..1..)
Spurningar um ömmur mínar mundi ég vilja tjá mig um á minn hátt eða frjálst en og sagt er.
Ég er fædd árið 1929 í Reykjavík og bjó þar öll mín æsku ár. Ég átti ömmu sem bjó á Bíldudal, ömmu sem bjó á Suðureyri við Súgandafjörð og síðar á Akranesi og ömmu sem bjó alla tíð í Reykjavík. Ég var rík af ömmum en naut þeirra lítið þar sem tvær þeirra bjuggu út á landi og á þeim tíma var ekki svo mikið um að fólk ferðaðist landshornanna á milli. Þó minnist ég þess að hafa heimsótt ömmu mína sem bjó á Bíldudal. Við sigldum með skipi sem var mikið ævintýri. Hún bjó í fallegu timburhúsi sem var kjallari, hæð og ris. Fyrir nokkrum árum kom ég í þetta sama hús sem er í eigu eins aðila úr fjölskyldunni sem var mjög annt um að allt væri í sama stíl og þegar amma og afi hans (og afi minn og amma) bjuggu þarna og gerði hann mikið í því að finna þeirra gamla innbú sem var þarna að einhverju eða mestu leiti. Þetta var mikil upplifun. Þar var upp á vegg mynd af móður minni sem unglingsstúlku og þótti mér vænt um það, en þessi mynd hafði alltaf hangið uppi hjá gömlu hjónunum og var þarna ennþá. Í þessari heimsókn fór ég í kirkjugarðinn á Bíldudal og vitjaði hennar hinsta hvílustað hér á jörðu. Mér fannst ég muna eftir þessum stiga upp á loftið en kannski er það hugarburður hjá mér. Þessi amma mín kom í heimsókn til okkar þegar ég var um 5 ára gömul og með henni ein dóttir hennar. Þetta er mér ógleymanleg minning. Hún amma mín var brosmild og góð kona en mér framandi og ég var mjög feimin við hana kannski vegna þess að við vorum nöfnur að mér fannst mikið til hennar koma. Hún var í peysufötum og nokkuð þykk í vexti með fléttað hár og skotthúfu. Aftur á móti komu ungar frænkur mínar í heimsókn með mömmu sinni til að hitta þessa ömmu mína og það heldur þessari minningu uppi. Þessi amma mín var fósturmóðir mömmu minnar og hét hún Halldóra og var ég skírð í höfuð hennar en þó aðeins Dóra en það var þessi amma mín kölluð. Það vildi svo til er móðir mín var 3ja mánaða gömul að útihús foreldra hennar sem bjuggu að Bakka í Tálknafirði brann til kaldra kola en þar var geymdur allur vetraforði þeirra til matar, svo þar var illt í efni. Þá gerð þessi amma mín Halldóra sér lítið fyrir og fór með stúlku með sér að Bakka og gengu þær yfir fjallið Hálfdán(frá Bíldudal yfir í Tálknafjörð) með eins mikinn matarforða og þær gátu borið og tóku Guðrúnu (móður mína) með sér til baka til að létta á heimili foreldra hennar, en Það átti að vera til skamms tíma en þau vildu halda henni áfram og ólu upp til fullorðins ára og reyndust henni mjög vel. Ég held það hefði ekki margar konur lagt slíkt ferðalag á sig og ekki heiglum hent að fara gangandi yfir fjall með eins mikinn farangur og hægt var að bera, en heima átti hún tvo litla drengi sem biðu eftir mömmu sinni. Þetta gera aðeins sterkar og dugmiklar konur en hins vegar hugsar maður hvernig skyldi klæðaburður og skófatnaður þeirra hafa verið, trúlega hafa þær verið í síðum pilsum. En amma mín Halldóra var gift Níelsi Jóni Sigurðssyni sem var bróðir mömmu Guðrúnar. Þessi amma mín Halldóra B. Magnúsdóttir var f. 12.okt. 1869, d.17. apríl1937.
En amma mín sem bjó að Bakka í Tálknafirði flutti síðar að Suðureyri við Súgandafjörð. Man ég eftir að hafa farið í Súgandafjörðinn þar sem amma og afi bjuggu. Ég var mjög ung og man eftir að við sigldum með varðskipi en pabbi var sjómaður og vann hjá Skipaútgerð ríkisins. Man ég aðallega og mjög vel eftir frænkum mínum sem bjuggu þar og maður lék sér við. Mundi síðar þegar ég kom þarna eftir gamla húsinu þeirra. En þessi amma mín Sigrún Sigurðardóttir var f. 28. Júní 1861 að Hofsstöðum á Barðaströnd, d. 9.febr. 1934. Hún var mjög dugleg til allra verka enda þurft á öllu sínu að halda þar sem hún eignaðist 12 börn. Hana langaði til að eignast saumavél og sá ráð við því .Hún réri til sjós og fiskaði og fyrir aflann keypti hún langþráða saumavél sem nýttist henni vel því hún saumaði flest allt sjálf á börnin sín. Þessar formæður okkar þurftu að hafa mikið fyrir lífinu. En sem sagt þau fluttu síðar á Akranes. Man ég eftir að hafa farið upp á Akranes að mig minnir í ferð með mjólkurbíl, en að ferðast í bíl í þá daga var mikið ævintýr, ég man líka eftir gömlu mjóu brúnni sem ég held að sé friðlýst í dag og er í Hvalfirði. Ég var þarna mjög ung og man lítið eftir henni ömmu minni, en í minningunni stendur upp úr að hún stóð við kommóðu í stofunni þeirra, var í peysufötum, mjög lagleg í minningunni, svolítið þybbin og mér þótti vænt um hana að því að hún var amma mín. Eftir að hún lést fór ég stundum upp á Akranes að hitta afa minn, en þá held ég að við höfum farið með Akraborginni. Þessi afi minn Hallbjörn Eðvarð Oddsson f. 29.júní 1867, d.23. júní 1953, var mikill dugnaðarmaður og t.d. tók hann að sér að kenna börnum lestur sem áttu við námsörðuleika að stríða og þetta var ólaunað starf. Hann var kennari að mennt. Fór í M.R. á sínum tíma, en gat ekki lokið námi, þurfti að taka við búi föður síns að honum látnum. Eftir hann liggur mikið af skrifuðu efni. Svona var þetta bara.
Svo er það hún föðuramma mín Ástríður Hannesdóttir f. 18. Júní 1865 í bænum Grund í Reykjavík (sem Grundarstígur er kenndur við, en Grundarbæirnir voru taldi vera fimm) en henni kynntist ég vel enda bjó hún í Reykjavík. Hún lést 13. apríl 1957. Fyrstu ár mín sem ég man eftir henni er litla fallega stofan hennar með rauða plussáklæðinu á stólunum og sessalón sófa og einnig var þarna forláta kringlótt borð. Á örmum stólanna og við höfuðhæð á baki þeirra voru settir heklaðir dúkar til varnar sliti og óhreinindum. Mörgum árum seinna er ég kannaði frekar sögu ömmu minnar sá ég þessar mublur hjá fóstursyni hennar. Hann hafði látið yfirdekkja stólana og leit þetta mjög vel út. Fram undir fermingu bjó ég í vesturbæ Reykjavíkur en amma mín á Bergstaðastræti , en heimsóknir voru mjög strjálar enda pabbi alltaf á sjónum og móðir mín dó ung frá okkur. Þegar hún amma mín var 19-21 var hún skráð vinnukona hjá Óla Pétri Finsen póstmeistara. Giftist 2o. okt.1887 eftir að fyrirhugaður hjúskapur hafði verið auglýstur þrjá messudaga í röð, en lýsingar fóru fram með þessum hætti ef einhver fyndi meinbugi á þessum ráðahag. Maður hennar (afi minn Friðsteinn Guðmundur Jónsson f. Í Vestmannaeyjum 27. ágúst 1859, d. 39. febr.19o4 ) lést ungur, varð innkulsa og fékk lungnabólgu sem var illviðráðanleg á þessum tíma, en hún stóð eftir sem ekkja með sjö börn og eitt fósturbarn sem þau höfðu tekið en þau misstu elsta barn sitt tæplega eins árs gamla stúlku. Þau höfðu búið víðs vegar í bænum þar til þau eignuðust sitt eigið hús Skálholt eða Friðsteinshús eins og það var kallað. Hún lét ekki deigan síga eftir lát hans, réðist í það að taka kostgangara eins og það var kallað auk þess sem hún vann við ræstingar í Landsbankanum og sá einnig um ræstingu hjá tryggingafélagi í bænum, þetta gerði hún að kveldi dags ásamt systur sinni.
Hún seldi þetta hús þeirra hjóna og byggði að Njálsgötu 39a, timburhús sem var hæð og ris. Þetta var ekki átakalaust, hún sótti um lán til bæjaryfirvalda sem ekki var stór upphæð en fékk neitun. Henni var boðinn styrkur en hún neitaði, vildi ekki vera á bænum eins og það var kallað. Hún bar höfuðið hátt og yfir henni var reisn alla tíð. Húsið komst upp og bjó hún þarna með fjölskyldu sinni til 1915, en þá var faðir hennar sem orðinn var blindur fluttur til hennar. Síðar byggir hún húsið að Bergstaðastræti og vissi ég að synirnir hjálpuðu henni með það og trúlega þau systkin. Árið 1918 tók hún lítinn dreng í fóstur (hann var sonur fósturdóttur hennar) sem ólst upp hjá henni til fullorðinsára, lét sér ekki muna um það.
Á Bergstaðstígnum kynntist ég ömmu minni vel þegar ég fór að heimsækja hana sjálf þá í kringum 12-ára aldur. Ég hafði ómælda ánægju af þessum ferðum mínum og kenndi hún mér margt þessa gamla kona, að mér fannst þá. M.a. var hún með stóra skál á borði sínu og í henni voru miðar sem á voru ritaðar hinar ýmsu Biblíu tilvitnanir og höfðum við gaman af því að draga þessa miða og lesa. Hún var mikil bókakona, átti mikið af ýmsum góðum bókum og var mikill lestrarhestur, en því miður hrakaði sjón hennar og hún endaði sem alblind enda komin á tíræðisaldur. Hún lést á Elliheimilinu Grund þá 92 ára gömul og var jarðsett í Fossvogskirkjugarði við hlið einnar dóttur sinnar. Hún amma mín ræddi m.a. um bækur sínar og lagði að mér að lesa hinar ýmsu bækur sem hún átti og þegar hún lést var ég með eina bókina hennar og sagði pabba mínum frá því. Hann sagði mér að ég ætti að eiga hana til minningar um ömmu. En mesta og besta minningin um ömmu mína er fermingargjöfin sem hún gaf mér. Það var lítil sálmabók með áletruðu nafni mínu og fermingardegi og með bókinni fylgdi ljóð sem var letrað á flottan pappír með gullnu letri. Kortið er mér sérstaklega dýrmætt því ljóðið er mjög fallegt og eftir að ég varð fullorðin og varð amma þá sendi ég barnabörnunum þetta ljóð þegar þau fermdust og/eða giftust því þau gátu fengið þetta ljóð oftar en einu sinni þess vegna. Ljóðið hljóðar á þennan veg. „ Hamingjan fögur þér hrynji í skaut, hugljúfum blómum á leið þína strái, svíki þig aldrei í sæld né þraut, sólskinið hvarvetna yfirhönd fái.“ Höf. B.j. undirskrift hennar var. Innileg hamingjuósk á fermingardaginn, frá ömmu.
Mér þótti mjög vænt um þessa ömmu mína enda eina amman sem ég kynntist vel og mér þótti mikið til hennar koma. Hún vara í meðalagi há, grannvaxin og fínleg kona, svipfalleg, örugg í fasi og festuleg í sjón. Hún var félagslynd og traust, orðlögð fyrir dugnað og ósérhlífni og reyndist samferðafólki sínu vel . Hún var mjög trúuð og hefur það sennilega verið henni mikill styrkur. Hún skipt sjaldan skapi var alltaf eins sama hvað á bjátaði. Hún var talin vel greind kona. Hún var gallhörð sjálfstæðiskona. Pabbi minn spurði mig á sínum tíma hver væri dýrmætasta fermingargjöfin sem ég hefði fengið, ég var fljót til svars og sagði gullúrið sem þú gafst mér. En hann sagði það held ég ekki. Það er gjöfin sem hún amma þín gaf þér, þetta var stórgjöf frá konu sem hafði ekki úr miklu að spila. Honum rataðist rétt í munn því þessi gjöf er sú besta sem ég hefi nokkurn tímann fengið og hefur öll fjölskylda mín og frændfólk notið þessarar gjafar frá ömmu minni. Ég innrammaði þetta kort og stendur ramminn á bókahillu á heimili mínu.
Fyrir mörgum árum gerði ég smá ættarbók og reyndi að hafa upp á sem flestu sem varðaði fjölskyldu mína. Bókakostur ömmu minnar var mikill og miklu munaði um þær bækur sem bókaútgáfa Guðjóns Ó. Gaf út. Ég átti tal við hann og sagði hann mér að á sínum tíma hefði hann komið veglaus og alls ókunnur til Reykjavíkur og ætlað til náms. Hann hitti stráka sem voru að stelast upp á hestvagn sem átti leið upp Bankastræti er einn þeirra glaðlegur og hress strákur kallaði til hans og sagði honum að fá sér far með þeim, en hann sagðist ekki hafa í neitt hús að venda , en stráksi sem var pabbi minn sagði honum að koma heim með sér, hann fengi einhverja hjálp hjá mömmu sinni sem reyndist rétt. Hann varð kostgangari hjá henni og leigði þar einnig um lengi eða skemmri tíma og reyndist henni ávallt vel. Ég hefi grun um að hún hafi verið á vissan hátt náttúrunnandi, því hún talaði um hvað lyktin af grasinu væri góð. Ég tel hana hafa verið merkilega konu sem lét sig varða umhverfi sitt og vellíðan fólks. Ég held hún hafi veri barngóð og viljað hag þeirra sem bestan. Að kynnast þessari ömmu minni hefur reynst mér mjög dýrmætt allt mitt líf.
Trúlega væri hægt að skrifa mikið meira um þessar ömmur mínar en þá er kannski verið að bera í bakka fullan lækinn því það yrðu ekki minningar mínar heldur sögusagnir.
Ég held ég sé alveg óhrædd við að birta nafn mitt, þetta er gert af fullri sannfæringu minni um að rétt sé með farið. Mér finnst ég geti verið mjög stolt af þessum ömmum mínum og öfum. Þetta var allt heiðvirt og duglegt fólk.
12. mars, 2o15. Dóra Hannesdóttir, kt. 14o629-3679. Skólagerði 38, 2oo Kópavogur.
Sæll Ágúst,
ég vona að þetta nýtist ykkur og þetta fari rétta leið til ykkar. Mér finnst skemmtilegt að skrifa upp þessar minningar og þær fyrirspurnir sem ég hefi áður svarað. Mér finnst betra að skrifa þetta frjálst eins og þið segið heldur en að svara einhverjum spurningum, ef það er í lagi. Ef ég hef heilsu og getu þegar næsta verkefni ykkar verður á dagskrá er ég tilbúin ef þið viljið. Svo þakka ég fyrir.
Kær kveðja Dóra Hannesdóttir.
Spurningar um ömmur mínar mundi ég vilja tjá mig um á minn hátt eða frjálst en og sagt er.
Ég er fædd árið 1929 í Reykjavík og bjó þar öll mín æsku ár. Ég átti ömmu sem bjó á Bíldudal, ömmu sem bjó á Suðureyri við Súgandafjörð og síðar á Akranesi og ömmu sem bjó alla tíð í Reykjavík. Ég var rík af ömmum en naut þeirra lítið þar sem tvær þeirra bjuggu út á landi og á þeim tíma var ekki svo mikið um að fólk ferðaðist landshornanna á milli. Þó minnist ég þess að hafa heimsótt ömmu mína sem bjó á Bíldudal. Við sigldum með skipi sem var mikið ævintýri. Hún bjó í fallegu timburhúsi sem var kjallari, hæð og ris. Fyrir nokkrum árum kom ég í þetta sama hús sem er í eigu eins aðila úr fjölskyldunni sem var mjög annt um að allt væri í sama stíl og þegar amma og afi hans (og afi minn og amma) bjuggu þarna og gerði hann mikið í því að finna þeirra gamla innbú sem var þarna að einhverju eða mestu leiti. Þetta var mikil upplifun. Þar var upp á vegg mynd af móður minni sem unglingsstúlku og þótti mér vænt um það, en þessi mynd hafði alltaf hangið uppi hjá gömlu hjónunum og var þarna ennþá. Í þessari heimsókn fór ég í kirkjugarðinn á Bíldudal og vitjaði hennar hinsta hvílustað hér á jörðu. Mér fannst ég muna eftir þessum stiga upp á loftið en kannski er það hugarburður hjá mér. Þessi amma mín kom í heimsókn til okkar þegar ég var um 5 ára gömul og með henni ein dóttir hennar. Þetta er mér ógleymanleg minning. Hún amma mín var brosmild og góð kona en mér framandi og ég var mjög feimin við hana kannski vegna þess að við vorum nöfnur að mér fannst mikið til hennar koma. Hún var í peysufötum og nokkuð þykk í vexti með fléttað hár og skotthúfu. Aftur á móti komu ungar frænkur mínar í heimsókn með mömmu sinni til að hitta þessa ömmu mína og það heldur þessari minningu uppi. Þessi amma mín var fósturmóðir mömmu minnar og hét hún Halldóra og var ég skírð í höfuð hennar en þó aðeins Dóra en það var þessi amma mín kölluð. Það vildi svo til er móðir mín var 3ja mánaða gömul að útihús foreldra hennar sem bjuggu að Bakka í Tálknafirði brann til kaldra kola en þar var geymdur allur vetraforði þeirra til matar, svo þar var illt í efni. Þá gerð þessi amma mín Halldóra sér lítið fyrir og fór með stúlku með sér að Bakka og gengu þær yfir fjallið Hálfdán(frá Bíldudal yfir í Tálknafjörð) með eins mikinn matarforða og þær gátu borið og tóku Guðrúnu (móður mína) með sér til baka til að létta á heimili foreldra hennar, en Það átti að vera til skamms tíma en þau vildu halda henni áfram og ólu upp til fullorðins ára og reyndust henni mjög vel. Ég held það hefði ekki margar konur lagt slíkt ferðalag á sig og ekki heiglum hent að fara gangandi yfir fjall með eins mikinn farangur og hægt var að bera, en heima átti hún tvo litla drengi sem biðu eftir mömmu sinni. Þetta gera aðeins sterkar og dugmiklar konur en hins vegar hugsar maður hvernig skyldi klæðaburður og skófatnaður þeirra hafa verið, trúlega hafa þær verið í síðum pilsum. En amma mín Halldóra var gift Níelsi Jóni Sigurðssyni sem var bróðir mömmu Guðrúnar. Þessi amma mín Halldóra B. Magnúsdóttir var f. 12.okt. 1869, d.17. apríl1937.
En amma mín sem bjó að Bakka í Tálknafirði flutti síðar að Suðureyri við Súgandafjörð. Man ég eftir að hafa farið í Súgandafjörðinn þar sem amma og afi bjuggu. Ég var mjög ung og man eftir að við sigldum með varðskipi en pabbi var sjómaður og vann hjá Skipaútgerð ríkisins. Man ég aðallega og mjög vel eftir frænkum mínum sem bjuggu þar og maður lék sér við. Mundi síðar þegar ég kom þarna eftir gamla húsinu þeirra. En þessi amma mín Sigrún Sigurðardóttir var f. 28. Júní 1861 að Hofsstöðum á Barðaströnd, d. 9.febr. 1934. Hún var mjög dugleg til allra verka enda þurft á öllu sínu að halda þar sem hún eignaðist 12 börn. Hana langaði til að eignast saumavél og sá ráð við því .Hún réri til sjós og fiskaði og fyrir aflann keypti hún langþráða saumavél sem nýttist henni vel því hún saumaði flest allt sjálf á börnin sín. Þessar formæður okkar þurftu að hafa mikið fyrir lífinu. En sem sagt þau fluttu síðar á Akranes. Man ég eftir að hafa farið upp á Akranes að mig minnir í ferð með mjólkurbíl, en að ferðast í bíl í þá daga var mikið ævintýr, ég man líka eftir gömlu mjóu brúnni sem ég held að sé friðlýst í dag og er í Hvalfirði. Ég var þarna mjög ung og man lítið eftir henni ömmu minni, en í minningunni stendur upp úr að hún stóð við kommóðu í stofunni þeirra, var í peysufötum, mjög lagleg í minningunni, svolítið þybbin og mér þótti vænt um hana að því að hún var amma mín. Eftir að hún lést fór ég stundum upp á Akranes að hitta afa minn, en þá held ég að við höfum farið með Akraborginni. Þessi afi minn Hallbjörn Eðvarð Oddsson f. 29.júní 1867, d.23. júní 1953, var mikill dugnaðarmaður og t.d. tók hann að sér að kenna börnum lestur sem áttu við námsörðuleika að stríða og þetta var ólaunað starf. Hann var kennari að mennt. Fór í M.R. á sínum tíma, en gat ekki lokið námi, þurfti að taka við búi föður síns að honum látnum. Eftir hann liggur mikið af skrifuðu efni. Svona var þetta bara.
Svo er það hún föðuramma mín Ástríður Hannesdóttir f. 18. Júní 1865 í bænum Grund í Reykjavík (sem Grundarstígur er kenndur við, en Grundarbæirnir voru taldi vera fimm) en henni kynntist ég vel enda bjó hún í Reykjavík. Hún lést 13. apríl 1957. Fyrstu ár mín sem ég man eftir henni er litla fallega stofan hennar með rauða plussáklæðinu á stólunum og sessalón sófa og einnig var þarna forláta kringlótt borð. Á örmum stólanna og við höfuðhæð á baki þeirra voru settir heklaðir dúkar til varnar sliti og óhreinindum. Mörgum árum seinna er ég kannaði frekar sögu ömmu minnar sá ég þessar mublur hjá fóstursyni hennar. Hann hafði látið yfirdekkja stólana og leit þetta mjög vel út. Fram undir fermingu bjó ég í vesturbæ Reykjavíkur en amma mín á Bergstaðastræti , en heimsóknir voru mjög strjálar enda pabbi alltaf á sjónum og móðir mín dó ung frá okkur. Þegar hún amma mín var 19-21 var hún skráð vinnukona hjá Óla Pétri Finsen póstmeistara. Giftist 2o. okt.1887 eftir að fyrirhugaður hjúskapur hafði verið auglýstur þrjá messudaga í röð, en lýsingar fóru fram með þessum hætti ef einhver fyndi meinbugi á þessum ráðahag. Maður hennar (afi minn Friðsteinn Guðmundur Jónsson f. Í Vestmannaeyjum 27. ágúst 1859, d. 39. febr.19o4 ) lést ungur, varð innkulsa og fékk lungnabólgu sem var illviðráðanleg á þessum tíma, en hún stóð eftir sem ekkja með sjö börn og eitt fósturbarn sem þau höfðu tekið en þau misstu elsta barn sitt tæplega eins árs gamla stúlku. Þau höfðu búið víðs vegar í bænum þar til þau eignuðust sitt eigið hús Skálholt eða Friðsteinshús eins og það var kallað. Hún lét ekki deigan síga eftir lát hans, réðist í það að taka kostgangara eins og það var kallað auk þess sem hún vann við ræstingar í Landsbankanum og sá einnig um ræstingu hjá tryggingafélagi í bænum, þetta gerði hún að kveldi dags ásamt systur sinni.
Hún seldi þetta hús þeirra hjóna og byggði að Njálsgötu 39a, timburhús sem var hæð og ris. Þetta var ekki átakalaust, hún sótti um lán til bæjaryfirvalda sem ekki var stór upphæð en fékk neitun. Henni var boðinn styrkur en hún neitaði, vildi ekki vera á bænum eins og það var kallað. Hún bar höfuðið hátt og yfir henni var reisn alla tíð. Húsið komst upp og bjó hún þarna með fjölskyldu sinni til 1915, en þá var faðir hennar sem orðinn var blindur fluttur til hennar. Síðar byggir hún húsið að Bergstaðastræti og vissi ég að synirnir hjálpuðu henni með það og trúlega þau systkin. Árið 1918 tók hún lítinn dreng í fóstur (hann var sonur fósturdóttur hennar) sem ólst upp hjá henni til fullorðinsára, lét sér ekki muna um það.
Á Bergstaðstígnum kynntist ég ömmu minni vel þegar ég fór að heimsækja hana sjálf þá í kringum 12-ára aldur. Ég hafði ómælda ánægju af þessum ferðum mínum og kenndi hún mér margt þessa gamla kona, að mér fannst þá. M.a. var hún með stóra skál á borði sínu og í henni voru miðar sem á voru ritaðar hinar ýmsu Biblíu tilvitnanir og höfðum við gaman af því að draga þessa miða og lesa. Hún var mikil bókakona, átti mikið af ýmsum góðum bókum og var mikill lestrarhestur, en því miður hrakaði sjón hennar og hún endaði sem alblind enda komin á tíræðisaldur. Hún lést á Elliheimilinu Grund þá 92 ára gömul og var jarðsett í Fossvogskirkjugarði við hlið einnar dóttur sinnar. Hún amma mín ræddi m.a. um bækur sínar og lagði að mér að lesa hinar ýmsu bækur sem hún átti og þegar hún lést var ég með eina bókina hennar og sagði pabba mínum frá því. Hann sagði mér að ég ætti að eiga hana til minningar um ömmu. En mesta og besta minningin um ömmu mína er fermingargjöfin sem hún gaf mér. Það var lítil sálmabók með áletruðu nafni mínu og fermingardegi og með bókinni fylgdi ljóð sem var letrað á flottan pappír með gullnu letri. Kortið er mér sérstaklega dýrmætt því ljóðið er mjög fallegt og eftir að ég varð fullorðin og varð amma þá sendi ég barnabörnunum þetta ljóð þegar þau fermdust og/eða giftust því þau gátu fengið þetta ljóð oftar en einu sinni þess vegna. Ljóðið hljóðar á þennan veg. „ Hamingjan fögur þér hrynji í skaut, hugljúfum blómum á leið þína strái, svíki þig aldrei í sæld né þraut, sólskinið hvarvetna yfirhönd fái.“ Höf. B.j. undirskrift hennar var. Innileg hamingjuósk á fermingardaginn, frá ömmu.
Mér þótti mjög vænt um þessa ömmu mína enda eina amman sem ég kynntist vel og mér þótti mikið til hennar koma. Hún vara í meðalagi há, grannvaxin og fínleg kona, svipfalleg, örugg í fasi og festuleg í sjón. Hún var félagslynd og traust, orðlögð fyrir dugnað og ósérhlífni og reyndist samferðafólki sínu vel . Hún var mjög trúuð og hefur það sennilega verið henni mikill styrkur. Hún skipt sjaldan skapi var alltaf eins sama hvað á bjátaði. Hún var talin vel greind kona. Hún var gallhörð sjálfstæðiskona. Pabbi minn spurði mig á sínum tíma hver væri dýrmætasta fermingargjöfin sem ég hefði fengið, ég var fljót til svars og sagði gullúrið sem þú gafst mér. En hann sagði það held ég ekki. Það er gjöfin sem hún amma þín gaf þér, þetta var stórgjöf frá konu sem hafði ekki úr miklu að spila. Honum rataðist rétt í munn því þessi gjöf er sú besta sem ég hefi nokkurn tímann fengið og hefur öll fjölskylda mín og frændfólk notið þessarar gjafar frá ömmu minni. Ég innrammaði þetta kort og stendur ramminn á bókahillu á heimili mínu.
Fyrir mörgum árum gerði ég smá ættarbók og reyndi að hafa upp á sem flestu sem varðaði fjölskyldu mína. Bókakostur ömmu minnar var mikill og miklu munaði um þær bækur sem bókaútgáfa Guðjóns Ó. Gaf út. Ég átti tal við hann og sagði hann mér að á sínum tíma hefði hann komið veglaus og alls ókunnur til Reykjavíkur og ætlað til náms. Hann hitti stráka sem voru að stelast upp á hestvagn sem átti leið upp Bankastræti er einn þeirra glaðlegur og hress strákur kallaði til hans og sagði honum að fá sér far með þeim, en hann sagðist ekki hafa í neitt hús að venda , en stráksi sem var pabbi minn sagði honum að koma heim með sér, hann fengi einhverja hjálp hjá mömmu sinni sem reyndist rétt. Hann varð kostgangari hjá henni og leigði þar einnig um lengi eða skemmri tíma og reyndist henni ávallt vel. Ég hefi grun um að hún hafi verið á vissan hátt náttúrunnandi, því hún talaði um hvað lyktin af grasinu væri góð. Ég tel hana hafa verið merkilega konu sem lét sig varða umhverfi sitt og vellíðan fólks. Ég held hún hafi veri barngóð og viljað hag þeirra sem bestan. Að kynnast þessari ömmu minni hefur reynst mér mjög dýrmætt allt mitt líf.
Trúlega væri hægt að skrifa mikið meira um þessar ömmur mínar en þá er kannski verið að bera í bakka fullan lækinn því það yrðu ekki minningar mínar heldur sögusagnir.
Ég held ég sé alveg óhrædd við að birta nafn mitt, þetta er gert af fullri sannfæringu minni um að rétt sé með farið. Mér finnst ég geti verið mjög stolt af þessum ömmum mínum og öfum. Þetta var allt heiðvirt og duglegt fólk.
12. mars, 2o15. Dóra Hannesdóttir, kt. 14o629-3679. Skólagerði 38, 2oo Kópavogur.
(..1..)
Spurningar um ömmur mínar mundi ég vilja tjá mig um á minn hátt eða frjálst en og sagt er.
Ég er fædd árið 1929 í Reykjavík og bjó þar öll mín æsku ár. Ég átti ömmu sem bjó á Bíldudal, ömmu sem bjó á Suðureyri við Súgandafjörð og síðar á Akranesi og ömmu sem bjó alla tíð í Reykjavík. Ég var rík af ömmum en naut þeirra lítið þar sem tvær þeirra bjuggu út á landi og á þeim tíma var ekki svo mikið um að fólk ferðaðist landshornanna á milli. Þó minnist ég þess að hafa heimsótt ömmu mína sem bjó á Bíldudal. Við sigldum með skipi sem var mikið ævintýri. Hún bjó í fallegu timburhúsi sem var kjallari, hæð og ris. Fyrir nokkrum árum kom ég í þetta sama hús sem er í eigu eins aðila úr fjölskyldunni sem var mjög annt um að allt væri í sama stíl og þegar amma og afi hans (og afi minn og amma) bjuggu þarna og gerði hann mikið í því að finna þeirra gamla innbú sem var þarna að einhverju eða mestu leiti. Þetta var mikil upplifun. Þar var upp á vegg mynd af móður minni sem unglingsstúlku og þótti mér vænt um það, en þessi mynd hafði alltaf hangið uppi hjá gömlu hjónunum og var þarna ennþá. Í þessari heimsókn fór ég í kirkjugarðinn á Bíldudal og vitjaði hennar hinsta hvílustað hér á jörðu. Mér fannst ég muna eftir þessum stiga upp á loftið en kannski er það hugarburður hjá mér. Þessi amma mín kom í heimsókn til okkar þegar ég var um 5 ára gömul og með henni ein dóttir hennar. Þetta er mér ógleymanleg minning. Hún amma mín var brosmild og góð kona en mér framandi og ég var mjög feimin við hana kannski vegna þess að við vorum nöfnur að mér fannst mikið til hennar koma. Hún var í peysufötum og nokkuð þykk í vexti með fléttað hár og skotthúfu. Aftur á móti komu ungar frænkur mínar í heimsókn með mömmu sinni til að hitta þessa ömmu mína og það heldur þessari minningu uppi. Þessi amma mín var fósturmóðir mömmu minnar og hét hún Halldóra og var ég skírð í höfuð hennar en þó aðeins Dóra en það var þessi amma mín kölluð. Það vildi svo til er móðir mín var 3ja mánaða gömul að útihús foreldra hennar sem bjuggu að Bakka í Tálknafirði brann til kaldra kola en þar var geymdur allur vetraforði þeirra til matar, svo þar var illt í efni. Þá gerð þessi amma mín Halldóra sér lítið fyrir og fór með stúlku með sér að Bakka og gengu þær yfir fjallið Hálfdán(frá Bíldudal yfir í Tálknafjörð) með eins mikinn matarforða og þær gátu borið og tóku Guðrúnu (móður mína) með sér til baka til að létta á heimili foreldra hennar, en Það átti að vera til skamms tíma en þau vildu halda henni áfram og ólu upp til fullorðins ára og reyndust henni mjög vel. Ég held það hefði ekki margar konur lagt slíkt ferðalag á sig og ekki heiglum hent að fara gangandi yfir fjall með eins mikinn farangur og hægt var að bera, en heima átti hún tvo litla drengi sem biðu eftir mömmu sinni. Þetta gera aðeins sterkar og dugmiklar konur en hins vegar hugsar maður hvernig skyldi klæðaburður og skófatnaður þeirra hafa verið, trúlega hafa þær verið í síðum pilsum. En amma mín Halldóra var gift Níelsi Jóni Sigurðssyni sem var bróðir mömmu Guðrúnar. Þessi amma mín Halldóra B. Magnúsdóttir var f. 12.okt. 1869, d.17. apríl1937.
En amma mín sem bjó að Bakka í Tálknafirði flutti síðar að Suðureyri við Súgandafjörð. Man ég eftir að hafa farið í Súgandafjörðinn þar sem amma og afi bjuggu. Ég var mjög ung og man eftir að við sigldum með varðskipi en pabbi var sjómaður og vann hjá Skipaútgerð ríkisins. Man ég aðallega og mjög vel eftir frænkum mínum sem bjuggu þar og maður lék sér við. Mundi síðar þegar ég kom þarna eftir gamla húsinu þeirra. En þessi amma mín Sigrún Sigurðardóttir var f. 28. Júní 1861 að Hofsstöðum á Barðaströnd, d. 9.febr. 1934. Hún var mjög dugleg til allra verka enda þurft á öllu sínu að halda þar sem hún eignaðist 12 börn. Hana langaði til að eignast saumavél og sá ráð við því .Hún réri til sjós og fiskaði og fyrir aflann keypti hún langþráða saumavél sem nýttist henni vel því hún saumaði flest allt sjálf á börnin sín. Þessar formæður okkar þurftu að hafa mikið fyrir lífinu. En sem sagt þau fluttu síðar á Akranes. Man ég eftir að hafa farið upp á Akranes að mig minnir í ferð með mjólkurbíl, en að ferðast í bíl í þá daga var mikið ævintýr, ég man líka eftir gömlu mjóu brúnni sem ég held að sé friðlýst í dag og er í Hvalfirði. Ég var þarna mjög ung og man lítið eftir henni ömmu minni, en í minningunni stendur upp úr að hún stóð við kommóðu í stofunni þeirra, var í peysufötum, mjög lagleg í minningunni, svolítið þybbin og mér þótti vænt um hana að því að hún var amma mín. Eftir að hún lést fór ég stundum upp á Akranes að hitta afa minn, en þá held ég að við höfum farið með Akraborginni. Þessi afi minn Hallbjörn Eðvarð Oddsson f. 29.júní 1867, d.23. júní 1953, var mikill dugnaðarmaður og t.d. tók hann að sér að kenna börnum lestur sem áttu við námsörðuleika að stríða og þetta var ólaunað starf. Hann var kennari að mennt. Fór í M.R. á sínum tíma, en gat ekki lokið námi, þurfti að taka við búi föður síns að honum látnum. Eftir hann liggur mikið af skrifuðu efni. Svona var þetta bara.
Svo er það hún föðuramma mín Ástríður Hannesdóttir f. 18. Júní 1865 í bænum Grund í Reykjavík (sem Grundarstígur er kenndur við, en Grundarbæirnir voru taldi vera fimm) en henni kynntist ég vel enda bjó hún í Reykjavík. Hún lést 13. apríl 1957. Fyrstu ár mín sem ég man eftir henni er litla fallega stofan hennar með rauða plussáklæðinu á stólunum og sessalón sófa og einnig var þarna forláta kringlótt borð. Á örmum stólanna og við höfuðhæð á baki þeirra voru settir heklaðir dúkar til varnar sliti og óhreinindum. Mörgum árum seinna er ég kannaði frekar sögu ömmu minnar sá ég þessar mublur hjá fóstursyni hennar. Hann hafði látið yfirdekkja stólana og leit þetta mjög vel út. Fram undir fermingu bjó ég í vesturbæ Reykjavíkur en amma mín á Bergstaðastræti , en heimsóknir voru mjög strjálar enda pabbi alltaf á sjónum og móðir mín dó ung frá okkur. Þegar hún amma mín var 19-21 var hún skráð vinnukona hjá Óla Pétri Finsen póstmeistara. Giftist 2o. okt.1887 eftir að fyrirhugaður hjúskapur hafði verið auglýstur þrjá messudaga í röð, en lýsingar fóru fram með þessum hætti ef einhver fyndi meinbugi á þessum ráðahag. Maður hennar (afi minn Friðsteinn Guðmundur Jónsson f. Í Vestmannaeyjum 27. ágúst 1859, d. 39. febr.19o4 ) lést ungur, varð innkulsa og fékk lungnabólgu sem var illviðráðanleg á þessum tíma, en hún stóð eftir sem ekkja með sjö börn og eitt fósturbarn sem þau höfðu tekið en þau misstu elsta barn sitt tæplega eins árs gamla stúlku. Þau höfðu búið víðs vegar í bænum þar til þau eignuðust sitt eigið hús Skálholt eða Friðsteinshús eins og það var kallað. Hún lét ekki deigan síga eftir lát hans, réðist í það að taka kostgangara eins og það var kallað auk þess sem hún vann við ræstingar í Landsbankanum og sá einnig um ræstingu hjá tryggingafélagi í bænum, þetta gerði hún að kveldi dags ásamt systur sinni.
Hún seldi þetta hús þeirra hjóna og byggði að Njálsgötu 39a, timburhús sem var hæð og ris. Þetta var ekki átakalaust, hún sótti um lán til bæjaryfirvalda sem ekki var stór upphæð en fékk neitun. Henni var boðinn styrkur en hún neitaði, vildi ekki vera á bænum eins og það var kallað. Hún bar höfuðið hátt og yfir henni var reisn alla tíð. Húsið komst upp og bjó hún þarna með fjölskyldu sinni til 1915, en þá var faðir hennar sem orðinn var blindur fluttur til hennar. Síðar byggir hún húsið að Bergstaðastræti og vissi ég að synirnir hjálpuðu henni með það og trúlega þau systkin. Árið 1918 tók hún lítinn dreng í fóstur (hann var sonur fósturdóttur hennar) sem ólst upp hjá henni til fullorðinsára, lét sér ekki muna um það.
Á Bergstaðstígnum kynntist ég ömmu minni vel þegar ég fór að heimsækja hana sjálf þá í kringum 12-ára aldur. Ég hafði ómælda ánægju af þessum ferðum mínum og kenndi hún mér margt þessa gamla kona, að mér fannst þá. M.a. var hún með stóra skál á borði sínu og í henni voru miðar sem á voru ritaðar hinar ýmsu Biblíu tilvitnanir og höfðum við gaman af því að draga þessa miða og lesa. Hún var mikil bókakona, átti mikið af ýmsum góðum bókum og var mikill lestrarhestur, en því miður hrakaði sjón hennar og hún endaði sem alblind enda komin á tíræðisaldur. Hún lést á Elliheimilinu Grund þá 92 ára gömul og var jarðsett í Fossvogskirkjugarði við hlið einnar dóttur sinnar. Hún amma mín ræddi m.a. um bækur sínar og lagði að mér að lesa hinar ýmsu bækur sem hún átti og þegar hún lést var ég með eina bókina hennar og sagði pabba mínum frá því. Hann sagði mér að ég ætti að eiga hana til minningar um ömmu. En mesta og besta minningin um ömmu mína er fermingargjöfin sem hún gaf mér. Það var lítil sálmabók með áletruðu nafni mínu og fermingardegi og með bókinni fylgdi ljóð sem var letrað á flottan pappír með gullnu letri. Kortið er mér sérstaklega dýrmætt því ljóðið er mjög fallegt og eftir að ég varð fullorðin og varð amma þá sendi ég barnabörnunum þetta ljóð þegar þau fermdust og/eða giftust því þau gátu fengið þetta ljóð oftar en einu sinni þess vegna. Ljóðið hljóðar á þennan veg. „ Hamingjan fögur þér hrynji í skaut, hugljúfum blómum á leið þína strái, svíki þig aldrei í sæld né þraut, sólskinið hvarvetna yfirhönd fái.“ Höf. B.j. undirskrift hennar var. Innileg hamingjuósk á fermingardaginn, frá ömmu.
Mér þótti mjög vænt um þessa ömmu mína enda eina amman sem ég kynntist vel og mér þótti mikið til hennar koma. Hún vara í meðalagi há, grannvaxin og fínleg kona, svipfalleg, örugg í fasi og festuleg í sjón. Hún var félagslynd og traust, orðlögð fyrir dugnað og ósérhlífni og reyndist samferðafólki sínu vel . Hún var mjög trúuð og hefur það sennilega verið henni mikill styrkur. Hún skipt sjaldan skapi var alltaf eins sama hvað á bjátaði. Hún var talin vel greind kona. Hún var gallhörð sjálfstæðiskona. Pabbi minn spurði mig á sínum tíma hver væri dýrmætasta fermingargjöfin sem ég hefði fengið, ég var fljót til svars og sagði gullúrið sem þú gafst mér. En hann sagði það held ég ekki. Það er gjöfin sem hún amma þín gaf þér, þetta var stórgjöf frá konu sem hafði ekki úr miklu að spila. Honum rataðist rétt í munn því þessi gjöf er sú besta sem ég hefi nokkurn tímann fengið og hefur öll fjölskylda mín og frændfólk notið þessarar gjafar frá ömmu minni. Ég innrammaði þetta kort og stendur ramminn á bókahillu á heimili mínu.
Fyrir mörgum árum gerði ég smá ættarbók og reyndi að hafa upp á sem flestu sem varðaði fjölskyldu mína. Bókakostur ömmu minnar var mikill og miklu munaði um þær bækur sem bókaútgáfa Guðjóns Ó. Gaf út. Ég átti tal við hann og sagði hann mér að á sínum tíma hefði hann komið veglaus og alls ókunnur til Reykjavíkur og ætlað til náms. Hann hitti stráka sem voru að stelast upp á hestvagn sem átti leið upp Bankastræti er einn þeirra glaðlegur og hress strákur kallaði til hans og sagði honum að fá sér far með þeim, en hann sagðist ekki hafa í neitt hús að venda , en stráksi sem var pabbi minn sagði honum að koma heim með sér, hann fengi einhverja hjálp hjá mömmu sinni sem reyndist rétt. Hann varð kostgangari hjá henni og leigði þar einnig um lengi eða skemmri tíma og reyndist henni ávallt vel. Ég hefi grun um að hún hafi verið á vissan hátt náttúrunnandi, því hún talaði um hvað lyktin af grasinu væri góð. Ég tel hana hafa verið merkilega konu sem lét sig varða umhverfi sitt og vellíðan fólks. Ég held hún hafi veri barngóð og viljað hag þeirra sem bestan. Að kynnast þessari ömmu minni hefur reynst mér mjög dýrmætt allt mitt líf.
Trúlega væri hægt að skrifa mikið meira um þessar ömmur mínar en þá er kannski verið að bera í bakka fullan lækinn því það yrðu ekki minningar mínar heldur sögusagnir.
Ég held ég sé alveg óhrædd við að birta nafn mitt, þetta er gert af fullri sannfæringu minni um að rétt sé með farið. Mér finnst ég geti verið mjög stolt af þessum ömmum mínum og öfum. Þetta var allt heiðvirt og duglegt fólk.
12. mars, 2o15. Dóra Hannesdóttir, kt. 14o629-3679. Skólagerði 38, 2oo Kópavogur.
Sæll Ágúst,
ég vona að þetta nýtist ykkur og þetta fari rétta leið til ykkar. Mér finnst skemmtilegt að skrifa upp þessar minningar og þær fyrirspurnir sem ég hefi áður svarað. Mér finnst betra að skrifa þetta frjálst eins og þið segið heldur en að svara einhverjum spurningum, ef það er í lagi. Ef ég hef heilsu og getu þegar næsta verkefni ykkar verður á dagskrá er ég tilbúin ef þið viljið. Svo þakka ég fyrir.
Kær kveðja Dóra Hannesdóttir.
Spurningaskrá
Aðfangategund
Efnisorð / Heiti