Til baka í leit
Veistu meira?

Drífholt

Varðveitt hjá
Síldarminjasafn Íslands
Beykisáhöld, þar með talin þetta drífholt, og önnur verkfæri sem Jón Kristjánsson frá Steinaflötum á Siglufirði átti voru gefin Síldarminjasafninu. Jón bjó að Suðurgötu 24 á Siglufirði. Hann starfaði hjá Ole Tynes og Dr. Paul. Gefandi er sonur hans, Kristinn Jónsson, Akureyri. Drífholt er gamalt verkfæri og notað við tunnusmíði og ennfremur alla vinnu við trétunnur. Drífholtið hefur vart verið notað nema með díxli - og þannig hefur það verið um aldir. Neðsta hluta drífholtsins er haldið að tunnugjörðinni (ofan á gjarðarröðinni) og barið á með díxlinum. Þannig eru gjarðirnar reknar þétt að stöfum tunnunnar eftir að botninn er settur í hana - tunnunni lokað um leið og gjarðirnar eru reknar niður þá þéttist tunnan svo ekki leki. Talað var um að drífa síldartunnu og að herða gjörð að stöfum. Drífholtið hefur einnig verið nefnt gjarðadrífholt (sbr. Benedikt Sigurðsson - Orð úr máli síldarfólks).  Meginhluti dífholts er gerður úr tré – fyrir svigabentar tunnur er hann breiður og íhvolfur að neðan en mjókkar upp í skaft sem díxilmaðurinn heldur um. Þetta kallar Benedikt Sigurðsson bandadrífholt eða svigadrífholt (sbr. Orð úr máli síldarfólks). Á enda skaftsins er járnhringur til styrktar á móti díxilhögginu. Þegar járngjarðir komu til sögunnar var lítið járnstykki fest á íhvolfan neðanverðan hluta áhaldsins; járn skal á móti járni. Enn síðar var settur þar nokkurs konar járnrammi sem gerir það að verkum að í raun er sama á hvorn veginn áhaldinu er haldið að gjörðinni. Orðið drífholt er tökuorð í íslensku rétt eins og díxilnafnið: hollenska: Pof  eða drijfhout.  (Tölvupóstur frá Tony Luiten sem vinnur á beykisverkstæði á safninu Zuiderzeemuseum í Hollandi.)  þýska: treibholz finnska: driivari norska: drivholt íslenska: drífholt Sögnin at drive er þekkt á norsku og dönsku og merkir að reka (Benedikt Sigurðsson).

Aðrar upplýsingar

Efni
Tækni
Safnnúmer
Safnnúmer A: 980804-2
Stærð
8 x 3 x 17.5 cm Lengd: 8 Breidd: 3 Hæð: 17.5 cm
Staður
Staður: Suðurgata 24, 580-Siglufirði, Fjallabyggð, Siglufjörður, Ísland
Sýningartexti
Stundum hefur verið litið á drífholtið og díxilinn sem tákn um vinnu karlmanna á hverri síldarsöltunarstöð. Mikill fjöldi þessara verkfæra er varðveittur á Síldarminjasafni Íslands.   Drífholt. Bandadrífholt (svigadrífholt), gjarðadrífholt. Drífholt er gamalt verkfæri og var notað við tunnusmíði og ennfremur alla vinnu við trétunnur. Drífholtið hefur vart verið notað nema með díxli - og þannig hefur það verið um aldir. Neðsta hluta drífholtsins er haldið að tunnu-gjörðinni (ofan á gjarðarröðinni) og barið á með díxlinum. Þannig eru gjarðirnar reknar þétt að stöfum tunnunnar eftir að botninn er settur í hana - tunnunni lokað um leið og gjarðirnar eru reknar niður þá þéttist tunnan svo ekki leki. Talað var um að drífa síldartunnu og að herða gjörð að stöfum. Einnig nefnt gjarðadrífholt. Drífholt er tökuorð úr norsku, drivholt (sbr. Benedikt Sigurðsson - Orð úr máli síldarfólks).  
Aðfangategund
Undirskrár
Undirskrá: Almenn munaskrá
Efnisorð / Heiti
Efnisorð: Drífholt
Heimildir
Benedikt Sigurðsson: ,,Orð úr máli síldarfólks“ og Örlygur Kristfinnsson.

Upprunastaður

66°8'56.8"N 18°54'47.0"W