Landbúnaðarsafn Íslands

Landbúnaðarsafn Íslands ses var stofnað árið 2007. Það tók þá við starfi Búvélasafnsins á Hvanneyri sem rekur rætur sínar til ársins 1940 að þar var með lögum komið á fót safni búverkfæra sem nýjust væru. Fljótlega tók þróunin þau þó í fang sitt og þau urðu minning um það sem var. Guðmund Jónsson, kennara og síðar skólastjóra, bar gæfu til að skjóta skjólshúsi yfir gripi verkfærasafnsins, svo þeir urðu verðmætur stofn að safni dagsins. Fyrir gerðir Bændaskólans á Hvanneyri og margra góðra hjálparaðila, þ.m.t. Búnaðarfélags Íslands og síðar Bændasamtaka Íslands, varð safnið til. Það er nú sjálfseignarstofnun, rekin í góðu sambýli við Landbúnaðarháskóla Íslands. Á árunum 1987-88 var safninu fyrst búinn staður þannig að taka mætti á móti gestum. Frá árinu 1998 má segja að safnið hafi verið opið um ársins hring, en reglulega með móttöku yfir sumarmánuðina. Í dag er safnið opið með samstarfi við Ullarselið á sumrin alla daga en hluta af vikunni um veturmánuði. Framan af var söfnunarherslan helst á verkfæri og búvélar en hún hefur verið víkkuð út til annarra minja er varða þróun landbúnaðarins og landnýtingar eftir að kom fram á hina svokölluðu tækniöld. Í dag ræður safnið yfir ríkulegum minjum um helstu hestaverkfæri til jarðvinnslu og heyskapar, algengustu dráttarvélum tímabilsins 1919-1965 með flestum viðeigandi verkfærum auk margra annarra verkfæra og tækja til búverka og búvöruframleiðslu. Nú síðast hefur söfnunarstefnan náð yfir minjar sem tengjast laxveiði á fjölbreyttan hátt s.s. veiðistangir, munir úr veiðihúsum og veiðifatnað. Landbúnaðarsafnið ræður jafnframt yfir blöðum, bæklingum og bókum sem mörgum þessara gripa tengjast, sem og ljósmyndum og öðrum heimildum frá tímabilum þeirra. Þá má nefna að í næsta umhverfi safnsins eru ýmsar minjar um þekkingarsögu landbúnaðarsins frá 1890 þar með talið merkar minjar um ræktunarhætti tímabilsins – menningarlandslag. Helstu áherslur söfnunarstefnu varða muni og minjar sem sagt geta meginsöguna um það hvernig íslenskur landbúnaður, hvað snertir ræktun og framleiðslu, breyttist úr handverki til sérhæfðs og tæknivædds atvinnuvegar. Rannsóknir á landbúnaði og landnýtingu eru stór hluti af starfi safnsins og hefur áhersla hefur verið lögð á sögu tæknivæðingar í sveitum, svo sem sögu aflvélanna þar, dráttarhesta og hestanotkun og nýtingu flæðiengja. Síðustu ár hefur safnið skoðað hlut kvenna í landbúnaði og sögu laxveiða í Borgarfirði á fjölbreyttan hátt. Sýningastarf safnsins samanstendur af þremur sýningum: Grunnsýning safnsins, Konur í landbúnaði í 100 ár og Saga laxveiða í Borgarfirði. Auk hefðbundins sýningarstarfs hefur verið efnt til sérstakra viðburða yfir allt árið með sérstöku samstarfi við Fergsonfélagið á hásumrin. Þetta eru viðburðir á borð við fyrirlestrar, sagnakvöld, bókakynningar og opnir dagar sem hafa notið góðra undirtekta og aukið við flóru miðlunar safnsins. Hér má sérstaklega nefna opna daga sem Fergusonfélagið hefur staðið að á sumrin þar sem sjálfboðaliðar þar innanfélags hafa komið og miðlað þekkingu sinni á safnkostinum í spjalli við safngesti og sýningar á vélum. En safnið býr svo vel að því að eiga gott samstarf við félagið sem sinnir viðhaldi véla í safnkostinum. Þorri gesta safnsins eru íslenskar fjölskyldur á sumarferðum en allstór hluti er í hópum sem fá þá gjarnan sérstaka kynningu á safninu og hinu fjölbreytta landbúnaðarumhverfi sem er á Hvanneyri. Þar eru erlendir hópar árlega allmargir, komnir til þess að kynna sér sögu og núverandi stöðu íslensks landbúnaðar. Þá kynningu annast safnið. Vaxandi aðsókn er á safnið bæði hvað varðar erlenda gesti af götunni sem og fjölbreyttari hóps af fólki sem sækir safnið heim allt árið í kring. Síðast en ekki síst er safnið í vaxandi mæli stuðningur við þá fjölbreyttu kennslu á framhalds- og háskólastigi sem veitt er við Landbúnaðarháskóla Íslands.