Main information
Gender / Year of Submittee
Kona (1987)
Dating
period: 01.01.2015 - 01.01.2022
Object-related numbers
"Museumnumber b": 2022-1-651
Questions / Answers
Lýstu mataræði þínu í daglegu lífi. Taktu fram ef þú skilgreinir mataræði þitt á ákveðinn hátt, og hvað felst í þeirri skilgreiningu.
Í kringum 90% lífrænt vottað matarræði og lítið kjöt, ca 1-2 í mánuði neyti ég kjöts og fiskur 1-2 í viku. Borða hollt, minna um sætindi - en þau sætindi sem ég borða er allt lífrænt. Ég pæli líka í umbúðum - og reyni að forðast/minnka að borða mat úr niðurstöðudósum út af eiturefnum í þeim - og einnig feitar vörur í plasti - vegna plastefna sem leka í feitar vörur (olíur t.d.). Mín forgangsröðun er því lífrænt (sama hvaðan það kemur), þar á eftir íslenskt.
Hversu lengi hefur þú aðhyllst þetta mataræði?
Byrjaði að neyta lífræns fæðis 2015, fór lengra 2017-2018 og síðan þá hef ég verið í kringum 90% lífrænt fæði.
Hvað varð til þess að þú snerir þér að þessu mataræði? Hverjar eru helstu ástæðurnar að baki ákvörðuninni og hvers vegna heldurðu þig við það?
Heilsa barnanna minna, forðast eiturefnaleyfar í mat, aukaefni, litarefni, skaðleg e-efni en einnig fyrir umhverfið og að stuðla að sem jákvæðustum áhrifum á umhverfið með minni matarneyslu - sem neysla á lífrænum vörum gerir.
Hvar heyrðirðu fyrst um þetta mataræði? Hvernig átti breytingin sér stað? Skyndilega eða smám saman?
Ég heyrði fyrst um lífrænt matarræði í Danmörku, breytingin átti sér fyrst stað þegar ég varð ólétt í fyrsta sinn - en jókst svo smám saman fyrstu árin eftir að barnið fæddist.
Hafa áherslur þínar eða viðhorf eitthvað breyst síðan þú byrjaðir á þessu mataræði? Geturðu gefið dæmi?
Viðhorfin hafa einungis orðið þannig að ég legg meira og meira á mig til að borða lífrænt - þeim mun meira sem ég hef kynnt mér áhrifin á heilsu og umhverfi þeim mun meira legg ég á mig til að neyta nánast eingöngu lífræns fæðis.
Hefurðu upplifað einhverjar breytingar á þér sjálfri/sjálfum/sjálfu í kjölfarið á breyttu mataræði? T.d. breytingar á líðan (líkamlegri eða andlegri), bragðskyni, hegðun, áhugamálum eða félagslífi? Ef svo er, geturðu lýst breytingunum eða gefið dæmi?
fæ engar bólur lengur (fékk samt ekki mikið fyrir), minni hausverkur, minni magabólgur og meltingarvandamál. Bragðskynið mitt breyttist, tek eftir gervi bragði um leið - og allt sem er með e-u gervi finnst mér bragðvont núna. Tek eftir miklu meira bragði af lífrænu grænmeti og ávexti og finnst margt grænmeti og ávextir alls ekki jafn bragðgott. Ég segi iðulega nei við ókeypis gosi ef það fylgir með mat (ef það er ekki lífrænt). Ég er búin að tengjast öðru fólki sem hefur mikla þekkingu á lífrænu matarræði.
Hvar verslar þú í matinn dags daglega? Hvað ræður því hvaða vörur rata í innkaupakörfuna? (Skiptir t.d. verðlag máli? Uppruni vörunnar? En markaðssetning og auglýsingar? Upplýsingar á pakkningum? Uppröðun í búðinni?)
Nettó, Krónan, Fjarðarkaup, Austurland food coop, Frú Lauga, Heilsuhúsið, Brauðhúsið, Hagkaup. Þarf að hafa mikið fyrir að fá allt lífrænt og oft að fara í margar búðir. Verðlag skiptir minna og minna máli - þegar ég gerði mér grein fyrir áhrifunum. Ég lít á matarinnkaup sem fjárfestingu í lífi barnanna minna og míns eigins, en einnig sem fjárfestingu í umhverfinu - er tilbúin að leggja mikið á mig fyrir það. Og einnig finnst mér ég meðvitað vilja sýna markaðnum að ég vil þessar vörur - auka eftirspurnina eftir lífrænum mat. Ég horfi á Evrópulaufið - treysti ekki jafn vel USDA organic merkinu þar sem ég veit þar er ýmislegt ábótavant. Ég pæli ekkert í uppröðun í búðinni - leita uppi það sem er lífrænt. Ég horfi 0 á auglýsingar og markaðssetningu. Uppruni vörunnar skiptir máli - en ég horfi samt meira á lífrænu vottunina - þó á íslensku vörunum veit ég um nokkra sem rækta 100% lífrænt en eru ekki með vottun og þá horfi ég á uppruna vörunnar og treysti þeim.
Hvernig er aðgengi þar sem þú býrð að þeim mat eða hráefnum sem þú þarft til að geta farið eftir þínu mataræði?
Alls ekki nógu gott. Þarf að hafa mikið fyrir þessu - og oft fæ ég ekki nauðsynjavörur lífrænar í almennum búðum. Veitingastaðir eru varla til sem nota lífræn hráefni - einn veitingastaður sem ég treysti og veit að eru 100% lífræn (Bíóborgari) en í matarbúðum er ég iðulega að þræða nokkrar búðir til að fá allt sem ég vil fá lífrænt.
Hversu mikinn áhuga hefur þú á mat og matargerð almennt? Er matur mikilvægur í þínu lífi? Hversu miklum tíma eyðir þú í að hugsa um, laga og neyta matar? Finnst þér gaman að prófa nýjar uppskriftir, eða jafnvel finna upp þínar eigin
Áhugi minn á matargerð hefur aukist eftir að ég fór að pæla í lífrænum mat. Fyrir 10 árum pældi ég ekkert í mat, borðaði það ódýrasta og pældi ekkert í innihaldi, litarefnum eða hvaðan maturinn kom. Hann birtist mér bara í búðinni e-n veginn. Í dag finnst mmér jög gaman að prófa nýjar uppskriftir - og ég eyði tíma í mat og matarpælingar þó ég sé bara frekar mellow í þessu. Hef líka aðeins farið að pæla meira í samsetningu á innihaldi..... mitt fyrsta skref að breyta matarræði var semsagt bara borða lífrænt (sama hvort ég er að borða súkkulaði, gos og annað) - svo var það umbúðir og minn akjöt en núna er ég líka farin að kynna mér næringarsamsetningu - en alltaf út frá lífrænum vörum.
Hvað einkennir góðan mat? (T.d. hvað varðar bragð, lykt, áferð, útlit eða aðra eiginleika).
Að þetta sé alvöru matur = ekkert vatnsbragð (sem er mikið af mat sem ekki er ræktaður í lífrænni mold) - eldaður með alvöru hráefnum og krydd ekki notuð eingöngu heldur ertu að finna bragð af matnum sjálfum - af hráefnunum sjálfum.
Hvað einkennir gæða matvæli þegar kemur að þínu mataræði? Skiptir t.d. máli hvort varan er fersk eða unnin, með viðbættum efnum eða annað slíkt?
eins hrein og hægt er - eins lítið unnið og hægt er og eins lítið af viðbættum efnum og hægt er.
Er eitthvað sem þú saknar sérstaklega mikið úr þínu fyrra mataræði? Hvers vegna?
Nei ég sakna mjög fárra hluta - nema það sem ég ekki get fengið lífrænt í dag..... vegna þess að það sem ég borða ekki í dag veit ég að margt af því líður mér ekki vel af - ef ég drekk kók, borða ekki lífrænt súkkulaði o.s.frv. þá finn ég vanlíðan - þannig ég sakna ekki þeirrar tiflinningar - þó það hafi komið fyrir mig dreymi um ákveðið bragð - þá veitir það mér enga ánægju að borða það í dag.
Hversu oft eldarðu mat heima hjá þér? Hvað þarf að vera til staðar í eldhúsinu svo þú getir farið eftir þínu mataræði? (Sérstök áhöld eða tæki, ákveðið mikið pláss eða annað?)
Við fjölskyldan eldum flest kvöld í viku. Mér finnst mikilvægt að eiga blender og matvinnsluvél - til að geta gert hollar lífrænar kökur. Ég hef einnig losað mig við flest plastáhöld í eldhúsinu.
Ferðu oft út að borða? Hvert þá helst? Er auðvelt eða erfitt að panta mat á veitingastöðum sem hentar þínu mataræði?
ég fer ekki oft út að borða en panta stundum mat. Það er mjög erfitt að fá lífrænan mat heimsendan/ á veitingastöðum. En ég get farið á bíóborgara, og svo er Nings með lífræn bygghrísgrjón í nokkrum réttum, það er eiginlega það eina sem ég get fengið lífrænt. Og einstaka kaffihús sem ég veit að eru með smá lífrænt - en ekki til aðf ara út að borða á.
Hverjar eru helstu hindranir sem þú hefur rekist á í daglegu lífi þegar kemur að mataræði þínu? Hvað myndi gera þér enn auðveldara fyrir að fara eftir þínu mataræði?
Úrvalið í búðunum - vitund veitingafólks og starfsfólks í búðum á hvað lífrænt er. Ef lífrænar vörur myndu hætta að flokkast sem lúxus-heilsuvörur og færu að flokkast sem almennur matur - ef fólk í kringum mig færi að neyta lífrænnar fæðu einnig.
Lýstu heimilisaðstæðum þínum. (Hversu margir búa á heimilinu? Eru börn á heimilinu? O.s.frv.). Fara allir á heimilinu eftir sama mataræði og þú? Ef ekki, hvernig hefur það áhrif?
4, 2 fullorðnir og 2 börn (og eitt barn á leiðinni). Allir eru á sama matarræði, þó börn og sumir geti ekki fengið l´lifrænan mat í leikskóla/vinnu.
Upplifir þú stuðning eða gagnrýni frá fjölskyldu, vinum eða vinnu/skólafélögum varðandi þitt mataræði? Skiptir það þig máli? Geturðu gefið dæmi?
Ég hef upplifað að þónokkrir hafa tekið upp lífrænt fæði eftir að hafa talað við mig, en ég veit líka um fólk sem hristir hausnum yfir mér. Það skiptir mig engu máli - því ég er búin að kynna mér þetta það vel - að ég forgangsraða þessu ofar öllu - ég kaupi frekar notaða hluti fyrir heimilið, notuð leikföng, notuð föt en að sleppa því að kaupa lífrænan mat.
Skipta matarhefðir þig máli, t.d. við hátíðahöld? Hefur þú þurft að aðlaga hefðir að mataræði þínu? Hvernig þá?
Þær skipta mig litlu máli - en það eru vissulega eftirréttir og annað tengt hátíðarhöldum sem ekki er hægt að gera nema nota ekki lífræn hráefni..... og ég er ekki að stressa mig á því öðru hvoru. En jú ég er hætt að drekka malt&appelsín - sakna þess smá - en þegar ég veit um litarefnin þá skipti það mig minna máli.
Hvað með veislur og matarboð? Þarftu að gera sérstakar ráðstafanir því tengt? Hvernig viðhorf hefur þú upplifað frá gestgjöfum eða öðrum gestum? Nefndu endilega dæmi.
Ég borða það sem er á boðstólnum þegar ég fer í matarboð - ég er ekki að predika yfir öðrum, en ég fjárfesti í öllu lífrænu fyrir öll matarboð/afmæli sem ég held - þó það kosti mig meira.
Hefur þú tekið eftir sérstökum viðhorfum eða öðru tengdu mataræði þínu út frá kyni þínu? Ef svo er væri gagnlegt að fá dæmi.
Ekki beint.
Hvert sækir þú helst upplýsingar, fróðleik, uppskriftir eða innblástur fyrir þitt mataræði? Endilega settu inn tengla á vefsíður eða samfélagsmiðla ef um slíkt er að ræða.
Aðallega mikið af vísindagreinum í byrjun um áhrif eiturefna í mat á heilsu fólks. A Systematic Review of Organic Versus Conventional Food Consumption: Is There a Measurable Benefit on Human Health?: https://www.mdpi.com/2072-6643/12/1/7 The 2018 European Union report on pesticide residues in food: https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.2903/j.efsa.2020.6057 Efni með markaðsleyfi - varnarefni: https://ust.is/library/sida/Efni/T%c3%admabundnar_skr%c3%a1ningar_40-veflisti_%c3%a1g%c3%bast-2020.pdf Impaired Reproductive Development in Sons of Women Occupationally Exposed to Pesticides during Pregnancy: https://ehp.niehs.nih.gov/doi/full/10.1289/ehp.10790 Effects of organic food consumption on human health: the jury is still out!: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/16546628.2017.1287333 Attention-deficit/hyperactivity disorder and urinary metabolites of organophosphate pesticides: https://pediatrics.aappublications.org/content/125/6/e1270.short Maternal urinary concentrations of pyrethroid and chlorpyrifos metabolites and attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) symptoms in 2-4-year-old children from the Odense Child Cohort.: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0013935119303305 Increased risk of ADHD associated with early exposure to pesticides: https://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/186163 Characterization of HRGC/MS unidentified peaks from the analysis of human adipose tissue. : Onstot, J. D., Ayling, R. E., & Stanley, J. S. (1987). Characterization of HRGC/MS unidentified peaks from the analysis of human adipose tissue. National Human Monitoring Program, Field Studies Branch (TS-798), Exposure Evaluation Division, Office of Pesticides and Toxic Substances, US Environmental Protection Agency. Review of current evidence on the impact of pesticides, polychlorinated biphenyls and selected metals on attention deficit/hyperactivity disorder in children: https://link.springer.com/article/10.2478/s13382-013-0073-7 Children’s low-level pesticide exposure and associations with autism and ADHD: https://www.nature.com/articles/s41390-018-0200-z The association between exposure to environmental factors and the occurrence of attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD): https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0013935118302494 Nitrate in drinking water and colorectal cancer risk: A nationwide population-based cohort study. International journal of cancer,: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/ijc.31306 Are organic foods safer or healthier than conventional alternatives? A systematic review. Annals of internal medicine, - ATH MJÖG ÞEKKT GREIN SEM TÚLKAR NIÐURSTÖÐUR NEIKVÆTT: https://www.acpjournals.org/doi/abs/10.7326/0003-4819-157-5-201209040-00007 Association Between Exposure to Pesticides and ADHD or Autism Spectrum Disorder: A Systematic Review of the Literature.: https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/1087054720940402 Is organic diet really necessary for children?: https://ijponline.biomedcentral.com/articles/10.1186/1824-7288-41-S2-A75 Efficiency control of dietary pesticide intake reduction by human biomonitoring: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1438463916302929 Ársskýrsla Mast 2019 - eiturefnaleifar m.a.: https://www.mast.is/is/um-mast/utgefid-efni/skyrslur/arsskyrsla-2019 Starfsskýrlsa Mast 2018 - eiturefnaleifar m.a. : https://www.mast.is/static/files/library/Sk%C3%BDrslur/starfsskyrslaMAST2018_vef_A3.pdf Neurodevelopmental effects in children associated with exposure to organophosphate pesticides: A systematic review: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0161813X13001514 Chlorpropham given during the organogenesis period at high oral doses caused malformations and various types of developmental toxicity (Gupta, 2012).: https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/chlorpropham Genotoxicity of mixture of imidacloprid, imazalil and tebuconazole: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2214750020303838 Quantitative Analysis of Neonicotinoid Insecticide Residues in Foods: Implication for Dietary Exposures: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4081123/#:~:text=Additionally%2C%20flonicamid%20has%20been%20categorized,from%20that%20of%20other%20neonicotinoids.&text=Neonicotinoids%20are%20systemic%20insecticides%20and,have%20superb%20plant%2Dsystemic%20activity. Trends in neonicotinoid pesticide residues in food and water in the United States, 1999-2015: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30634980/ Polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) and organochlorine pesticides (OCPs) in sediments from lakes along the middle-lower reaches of the Yangtze River and the Huaihe River of China: https://aslopubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/lno.10197 Organophosphate Toxicity: https://emedicine.medscape.com/article/167726-overview A systematic review of neurodevelopmental effects of prenatal and postnatal organophosphate pesticide exposure: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0378427413014252 Physiology, Acetylcholinesterase: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK539735/#:~:text=Acetylcholinesterase%20(AChE)%20is%20a%20cholinergic,into%20acetic%20acid%20and%20choline. Worldwide decline of the entomofauna: A review of its drivers: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0006320718313636 Neurodevelopmental effects in children associated with exposure to organophosphate pesticides: A systematic review: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3899350/ "Organophosphate Toxicity - ekki grein en fín síða": https://emedicine.medscape.com/article/167726-overview Managing pesticide chronic health risks: U.S. policies: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18032337/ ORGANIC FOOD INTAKE EFFECTS IN HUMAN HEALTH: file:///Users/andrimarstefansson/Downloads/ORGANICFOODINTAKEEFFECTSINHUMANHEALTH.pdf Ekki grein - pesticide market: https://www.thebusinessresearchcompany.com/report/pesticides-market Are EDCs Blurring Issues of Gender?: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1281309/ Atrazine induces complete feminization and chemical castration in male African clawed frogs (Xenopus laevis): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2842049/ Glyphosate - DNA damage: https://www.gmwatch.org/en/news/latest-news/19776-proven-glyphosate-herbicides-change-gene-function-and-cause-dna-damage?fbclid=IwAR29JKsCCvu5SWRmnmK_Ny1IiFZ6iUJjKHu9kTYc0oMAD5L3-EbcL2hj9PM Upplýsingar um Bt toxin - bakteríu: https://www.fs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/fsbdev7_015300.pdf
Hvað felst í þínum huga í sjálfbærni í daglegu lífi?
að öll þín neysla taki mið af sjálfbærni, maturinn okkar er eitthvað sem viðkemur okkur öll alla daga, alltaf og hvað við veljum að kaupa í búðinni hefur afleiðingar. Við neytendur höfum mikil völd í það í hvaða átt umhverfið og heilsa okkar er að þróast. Sjálfbærni er að borða lífrænt, minna kjöt og dýraafurðir, og minni matarsóun.
Hvað felst í þínum huga í heilsusamlegu mataræði? Hvað/hvernig er hollur matur?
Lífrænt fæði - en einnig að horfa á að borða minna af dýraafurðum og pæla í hvernig umbúðum maturinn kemur í. Þú getur keypt lífrænan mat sem pakkað er inní mjög mengandi umbúðir sem "eitra" matinn. Þannig heilsusamlegt matarræði þarf að vera lífrænt - en í umbúðum sem ekki menga matinn okkar.
Finnst þér mikilvægt að fræða aðra um þitt mataræði? Hvers vegna og hvernig?
Hvers vegna ekki? Nefndu endilega dæmi.
Já mér finnst það mjög mikilvægt og ég er að reyna að gera það án þess að predika beint við fólk stöðugt - fólk verður að finna út úr þessu sjálft. Þar sem þetta matarræði er umhverfis og lýðheilsu mál þá er þetta mjög mikilvægt að þetta fái meiri umfjöllun.
Sérð þú fyrir þér að halda áfram að fara eftir þessu mataræði um ókomna tíð?
Já
Hefur þú einhverjar athugasemdir við þessa spurningaskrá?
Frábært verkefni og að verið sé ða leggja áherslu á þetta efni :-) - Gangi þér vel!
Við hvað starfar þú?
Sjálfstætt starfandi
Hver er menntun þín?
Mastersgráða
Í kringum 90% lífrænt vottað matarræði og lítið kjöt, ca 1-2 í mánuði neyti ég kjöts og fiskur 1-2 í viku. Borða hollt, minna um sætindi - en þau sætindi sem ég borða er allt lífrænt. Ég pæli líka í umbúðum - og reyni að forðast/minnka að borða mat úr niðurstöðudósum út af eiturefnum í þeim - og einnig feitar vörur í plasti - vegna plastefna sem leka í feitar vörur (olíur t.d.). Mín forgangsröðun er því lífrænt (sama hvaðan það kemur), þar á eftir íslenskt.
Hversu lengi hefur þú aðhyllst þetta mataræði?
Byrjaði að neyta lífræns fæðis 2015, fór lengra 2017-2018 og síðan þá hef ég verið í kringum 90% lífrænt fæði.
Hvað varð til þess að þú snerir þér að þessu mataræði? Hverjar eru helstu ástæðurnar að baki ákvörðuninni og hvers vegna heldurðu þig við það?
Heilsa barnanna minna, forðast eiturefnaleyfar í mat, aukaefni, litarefni, skaðleg e-efni en einnig fyrir umhverfið og að stuðla að sem jákvæðustum áhrifum á umhverfið með minni matarneyslu - sem neysla á lífrænum vörum gerir.
Hvar heyrðirðu fyrst um þetta mataræði? Hvernig átti breytingin sér stað? Skyndilega eða smám saman?
Ég heyrði fyrst um lífrænt matarræði í Danmörku, breytingin átti sér fyrst stað þegar ég varð ólétt í fyrsta sinn - en jókst svo smám saman fyrstu árin eftir að barnið fæddist.
Hafa áherslur þínar eða viðhorf eitthvað breyst síðan þú byrjaðir á þessu mataræði? Geturðu gefið dæmi?
Viðhorfin hafa einungis orðið þannig að ég legg meira og meira á mig til að borða lífrænt - þeim mun meira sem ég hef kynnt mér áhrifin á heilsu og umhverfi þeim mun meira legg ég á mig til að neyta nánast eingöngu lífræns fæðis.
Hefurðu upplifað einhverjar breytingar á þér sjálfri/sjálfum/sjálfu í kjölfarið á breyttu mataræði? T.d. breytingar á líðan (líkamlegri eða andlegri), bragðskyni, hegðun, áhugamálum eða félagslífi? Ef svo er, geturðu lýst breytingunum eða gefið dæmi?
fæ engar bólur lengur (fékk samt ekki mikið fyrir), minni hausverkur, minni magabólgur og meltingarvandamál. Bragðskynið mitt breyttist, tek eftir gervi bragði um leið - og allt sem er með e-u gervi finnst mér bragðvont núna. Tek eftir miklu meira bragði af lífrænu grænmeti og ávexti og finnst margt grænmeti og ávextir alls ekki jafn bragðgott. Ég segi iðulega nei við ókeypis gosi ef það fylgir með mat (ef það er ekki lífrænt). Ég er búin að tengjast öðru fólki sem hefur mikla þekkingu á lífrænu matarræði.
Hvar verslar þú í matinn dags daglega? Hvað ræður því hvaða vörur rata í innkaupakörfuna? (Skiptir t.d. verðlag máli? Uppruni vörunnar? En markaðssetning og auglýsingar? Upplýsingar á pakkningum? Uppröðun í búðinni?)
Nettó, Krónan, Fjarðarkaup, Austurland food coop, Frú Lauga, Heilsuhúsið, Brauðhúsið, Hagkaup. Þarf að hafa mikið fyrir að fá allt lífrænt og oft að fara í margar búðir. Verðlag skiptir minna og minna máli - þegar ég gerði mér grein fyrir áhrifunum. Ég lít á matarinnkaup sem fjárfestingu í lífi barnanna minna og míns eigins, en einnig sem fjárfestingu í umhverfinu - er tilbúin að leggja mikið á mig fyrir það. Og einnig finnst mér ég meðvitað vilja sýna markaðnum að ég vil þessar vörur - auka eftirspurnina eftir lífrænum mat. Ég horfi á Evrópulaufið - treysti ekki jafn vel USDA organic merkinu þar sem ég veit þar er ýmislegt ábótavant. Ég pæli ekkert í uppröðun í búðinni - leita uppi það sem er lífrænt. Ég horfi 0 á auglýsingar og markaðssetningu. Uppruni vörunnar skiptir máli - en ég horfi samt meira á lífrænu vottunina - þó á íslensku vörunum veit ég um nokkra sem rækta 100% lífrænt en eru ekki með vottun og þá horfi ég á uppruna vörunnar og treysti þeim.
Hvernig er aðgengi þar sem þú býrð að þeim mat eða hráefnum sem þú þarft til að geta farið eftir þínu mataræði?
Alls ekki nógu gott. Þarf að hafa mikið fyrir þessu - og oft fæ ég ekki nauðsynjavörur lífrænar í almennum búðum. Veitingastaðir eru varla til sem nota lífræn hráefni - einn veitingastaður sem ég treysti og veit að eru 100% lífræn (Bíóborgari) en í matarbúðum er ég iðulega að þræða nokkrar búðir til að fá allt sem ég vil fá lífrænt.
Hversu mikinn áhuga hefur þú á mat og matargerð almennt? Er matur mikilvægur í þínu lífi? Hversu miklum tíma eyðir þú í að hugsa um, laga og neyta matar? Finnst þér gaman að prófa nýjar uppskriftir, eða jafnvel finna upp þínar eigin
Áhugi minn á matargerð hefur aukist eftir að ég fór að pæla í lífrænum mat. Fyrir 10 árum pældi ég ekkert í mat, borðaði það ódýrasta og pældi ekkert í innihaldi, litarefnum eða hvaðan maturinn kom. Hann birtist mér bara í búðinni e-n veginn. Í dag finnst mmér jög gaman að prófa nýjar uppskriftir - og ég eyði tíma í mat og matarpælingar þó ég sé bara frekar mellow í þessu. Hef líka aðeins farið að pæla meira í samsetningu á innihaldi..... mitt fyrsta skref að breyta matarræði var semsagt bara borða lífrænt (sama hvort ég er að borða súkkulaði, gos og annað) - svo var það umbúðir og minn akjöt en núna er ég líka farin að kynna mér næringarsamsetningu - en alltaf út frá lífrænum vörum.
Hvað einkennir góðan mat? (T.d. hvað varðar bragð, lykt, áferð, útlit eða aðra eiginleika).
Að þetta sé alvöru matur = ekkert vatnsbragð (sem er mikið af mat sem ekki er ræktaður í lífrænni mold) - eldaður með alvöru hráefnum og krydd ekki notuð eingöngu heldur ertu að finna bragð af matnum sjálfum - af hráefnunum sjálfum.
Hvað einkennir gæða matvæli þegar kemur að þínu mataræði? Skiptir t.d. máli hvort varan er fersk eða unnin, með viðbættum efnum eða annað slíkt?
eins hrein og hægt er - eins lítið unnið og hægt er og eins lítið af viðbættum efnum og hægt er.
Er eitthvað sem þú saknar sérstaklega mikið úr þínu fyrra mataræði? Hvers vegna?
Nei ég sakna mjög fárra hluta - nema það sem ég ekki get fengið lífrænt í dag..... vegna þess að það sem ég borða ekki í dag veit ég að margt af því líður mér ekki vel af - ef ég drekk kók, borða ekki lífrænt súkkulaði o.s.frv. þá finn ég vanlíðan - þannig ég sakna ekki þeirrar tiflinningar - þó það hafi komið fyrir mig dreymi um ákveðið bragð - þá veitir það mér enga ánægju að borða það í dag.
Hversu oft eldarðu mat heima hjá þér? Hvað þarf að vera til staðar í eldhúsinu svo þú getir farið eftir þínu mataræði? (Sérstök áhöld eða tæki, ákveðið mikið pláss eða annað?)
Við fjölskyldan eldum flest kvöld í viku. Mér finnst mikilvægt að eiga blender og matvinnsluvél - til að geta gert hollar lífrænar kökur. Ég hef einnig losað mig við flest plastáhöld í eldhúsinu.
Ferðu oft út að borða? Hvert þá helst? Er auðvelt eða erfitt að panta mat á veitingastöðum sem hentar þínu mataræði?
ég fer ekki oft út að borða en panta stundum mat. Það er mjög erfitt að fá lífrænan mat heimsendan/ á veitingastöðum. En ég get farið á bíóborgara, og svo er Nings með lífræn bygghrísgrjón í nokkrum réttum, það er eiginlega það eina sem ég get fengið lífrænt. Og einstaka kaffihús sem ég veit að eru með smá lífrænt - en ekki til aðf ara út að borða á.
Hverjar eru helstu hindranir sem þú hefur rekist á í daglegu lífi þegar kemur að mataræði þínu? Hvað myndi gera þér enn auðveldara fyrir að fara eftir þínu mataræði?
Úrvalið í búðunum - vitund veitingafólks og starfsfólks í búðum á hvað lífrænt er. Ef lífrænar vörur myndu hætta að flokkast sem lúxus-heilsuvörur og færu að flokkast sem almennur matur - ef fólk í kringum mig færi að neyta lífrænnar fæðu einnig.
Lýstu heimilisaðstæðum þínum. (Hversu margir búa á heimilinu? Eru börn á heimilinu? O.s.frv.). Fara allir á heimilinu eftir sama mataræði og þú? Ef ekki, hvernig hefur það áhrif?
4, 2 fullorðnir og 2 börn (og eitt barn á leiðinni). Allir eru á sama matarræði, þó börn og sumir geti ekki fengið l´lifrænan mat í leikskóla/vinnu.
Upplifir þú stuðning eða gagnrýni frá fjölskyldu, vinum eða vinnu/skólafélögum varðandi þitt mataræði? Skiptir það þig máli? Geturðu gefið dæmi?
Ég hef upplifað að þónokkrir hafa tekið upp lífrænt fæði eftir að hafa talað við mig, en ég veit líka um fólk sem hristir hausnum yfir mér. Það skiptir mig engu máli - því ég er búin að kynna mér þetta það vel - að ég forgangsraða þessu ofar öllu - ég kaupi frekar notaða hluti fyrir heimilið, notuð leikföng, notuð föt en að sleppa því að kaupa lífrænan mat.
Skipta matarhefðir þig máli, t.d. við hátíðahöld? Hefur þú þurft að aðlaga hefðir að mataræði þínu? Hvernig þá?
Þær skipta mig litlu máli - en það eru vissulega eftirréttir og annað tengt hátíðarhöldum sem ekki er hægt að gera nema nota ekki lífræn hráefni..... og ég er ekki að stressa mig á því öðru hvoru. En jú ég er hætt að drekka malt&appelsín - sakna þess smá - en þegar ég veit um litarefnin þá skipti það mig minna máli.
Hvað með veislur og matarboð? Þarftu að gera sérstakar ráðstafanir því tengt? Hvernig viðhorf hefur þú upplifað frá gestgjöfum eða öðrum gestum? Nefndu endilega dæmi.
Ég borða það sem er á boðstólnum þegar ég fer í matarboð - ég er ekki að predika yfir öðrum, en ég fjárfesti í öllu lífrænu fyrir öll matarboð/afmæli sem ég held - þó það kosti mig meira.
Hefur þú tekið eftir sérstökum viðhorfum eða öðru tengdu mataræði þínu út frá kyni þínu? Ef svo er væri gagnlegt að fá dæmi.
Ekki beint.
Hvert sækir þú helst upplýsingar, fróðleik, uppskriftir eða innblástur fyrir þitt mataræði? Endilega settu inn tengla á vefsíður eða samfélagsmiðla ef um slíkt er að ræða.
Aðallega mikið af vísindagreinum í byrjun um áhrif eiturefna í mat á heilsu fólks. A Systematic Review of Organic Versus Conventional Food Consumption: Is There a Measurable Benefit on Human Health?: https://www.mdpi.com/2072-6643/12/1/7 The 2018 European Union report on pesticide residues in food: https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.2903/j.efsa.2020.6057 Efni með markaðsleyfi - varnarefni: https://ust.is/library/sida/Efni/T%c3%admabundnar_skr%c3%a1ningar_40-veflisti_%c3%a1g%c3%bast-2020.pdf Impaired Reproductive Development in Sons of Women Occupationally Exposed to Pesticides during Pregnancy: https://ehp.niehs.nih.gov/doi/full/10.1289/ehp.10790 Effects of organic food consumption on human health: the jury is still out!: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/16546628.2017.1287333 Attention-deficit/hyperactivity disorder and urinary metabolites of organophosphate pesticides: https://pediatrics.aappublications.org/content/125/6/e1270.short Maternal urinary concentrations of pyrethroid and chlorpyrifos metabolites and attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) symptoms in 2-4-year-old children from the Odense Child Cohort.: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0013935119303305 Increased risk of ADHD associated with early exposure to pesticides: https://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/186163 Characterization of HRGC/MS unidentified peaks from the analysis of human adipose tissue. : Onstot, J. D., Ayling, R. E., & Stanley, J. S. (1987). Characterization of HRGC/MS unidentified peaks from the analysis of human adipose tissue. National Human Monitoring Program, Field Studies Branch (TS-798), Exposure Evaluation Division, Office of Pesticides and Toxic Substances, US Environmental Protection Agency. Review of current evidence on the impact of pesticides, polychlorinated biphenyls and selected metals on attention deficit/hyperactivity disorder in children: https://link.springer.com/article/10.2478/s13382-013-0073-7 Children’s low-level pesticide exposure and associations with autism and ADHD: https://www.nature.com/articles/s41390-018-0200-z The association between exposure to environmental factors and the occurrence of attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD): https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0013935118302494 Nitrate in drinking water and colorectal cancer risk: A nationwide population-based cohort study. International journal of cancer,: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/ijc.31306 Are organic foods safer or healthier than conventional alternatives? A systematic review. Annals of internal medicine, - ATH MJÖG ÞEKKT GREIN SEM TÚLKAR NIÐURSTÖÐUR NEIKVÆTT: https://www.acpjournals.org/doi/abs/10.7326/0003-4819-157-5-201209040-00007 Association Between Exposure to Pesticides and ADHD or Autism Spectrum Disorder: A Systematic Review of the Literature.: https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/1087054720940402 Is organic diet really necessary for children?: https://ijponline.biomedcentral.com/articles/10.1186/1824-7288-41-S2-A75 Efficiency control of dietary pesticide intake reduction by human biomonitoring: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1438463916302929 Ársskýrsla Mast 2019 - eiturefnaleifar m.a.: https://www.mast.is/is/um-mast/utgefid-efni/skyrslur/arsskyrsla-2019 Starfsskýrlsa Mast 2018 - eiturefnaleifar m.a. : https://www.mast.is/static/files/library/Sk%C3%BDrslur/starfsskyrslaMAST2018_vef_A3.pdf Neurodevelopmental effects in children associated with exposure to organophosphate pesticides: A systematic review: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0161813X13001514 Chlorpropham given during the organogenesis period at high oral doses caused malformations and various types of developmental toxicity (Gupta, 2012).: https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/chlorpropham Genotoxicity of mixture of imidacloprid, imazalil and tebuconazole: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2214750020303838 Quantitative Analysis of Neonicotinoid Insecticide Residues in Foods: Implication for Dietary Exposures: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4081123/#:~:text=Additionally%2C%20flonicamid%20has%20been%20categorized,from%20that%20of%20other%20neonicotinoids.&text=Neonicotinoids%20are%20systemic%20insecticides%20and,have%20superb%20plant%2Dsystemic%20activity. Trends in neonicotinoid pesticide residues in food and water in the United States, 1999-2015: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30634980/ Polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) and organochlorine pesticides (OCPs) in sediments from lakes along the middle-lower reaches of the Yangtze River and the Huaihe River of China: https://aslopubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/lno.10197 Organophosphate Toxicity: https://emedicine.medscape.com/article/167726-overview A systematic review of neurodevelopmental effects of prenatal and postnatal organophosphate pesticide exposure: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0378427413014252 Physiology, Acetylcholinesterase: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK539735/#:~:text=Acetylcholinesterase%20(AChE)%20is%20a%20cholinergic,into%20acetic%20acid%20and%20choline. Worldwide decline of the entomofauna: A review of its drivers: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0006320718313636 Neurodevelopmental effects in children associated with exposure to organophosphate pesticides: A systematic review: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3899350/ "Organophosphate Toxicity - ekki grein en fín síða": https://emedicine.medscape.com/article/167726-overview Managing pesticide chronic health risks: U.S. policies: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18032337/ ORGANIC FOOD INTAKE EFFECTS IN HUMAN HEALTH: file:///Users/andrimarstefansson/Downloads/ORGANICFOODINTAKEEFFECTSINHUMANHEALTH.pdf Ekki grein - pesticide market: https://www.thebusinessresearchcompany.com/report/pesticides-market Are EDCs Blurring Issues of Gender?: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1281309/ Atrazine induces complete feminization and chemical castration in male African clawed frogs (Xenopus laevis): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2842049/ Glyphosate - DNA damage: https://www.gmwatch.org/en/news/latest-news/19776-proven-glyphosate-herbicides-change-gene-function-and-cause-dna-damage?fbclid=IwAR29JKsCCvu5SWRmnmK_Ny1IiFZ6iUJjKHu9kTYc0oMAD5L3-EbcL2hj9PM Upplýsingar um Bt toxin - bakteríu: https://www.fs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/fsbdev7_015300.pdf
Hvað felst í þínum huga í sjálfbærni í daglegu lífi?
að öll þín neysla taki mið af sjálfbærni, maturinn okkar er eitthvað sem viðkemur okkur öll alla daga, alltaf og hvað við veljum að kaupa í búðinni hefur afleiðingar. Við neytendur höfum mikil völd í það í hvaða átt umhverfið og heilsa okkar er að þróast. Sjálfbærni er að borða lífrænt, minna kjöt og dýraafurðir, og minni matarsóun.
Hvað felst í þínum huga í heilsusamlegu mataræði? Hvað/hvernig er hollur matur?
Lífrænt fæði - en einnig að horfa á að borða minna af dýraafurðum og pæla í hvernig umbúðum maturinn kemur í. Þú getur keypt lífrænan mat sem pakkað er inní mjög mengandi umbúðir sem "eitra" matinn. Þannig heilsusamlegt matarræði þarf að vera lífrænt - en í umbúðum sem ekki menga matinn okkar.
Finnst þér mikilvægt að fræða aðra um þitt mataræði? Hvers vegna og hvernig?
Hvers vegna ekki? Nefndu endilega dæmi.
Já mér finnst það mjög mikilvægt og ég er að reyna að gera það án þess að predika beint við fólk stöðugt - fólk verður að finna út úr þessu sjálft. Þar sem þetta matarræði er umhverfis og lýðheilsu mál þá er þetta mjög mikilvægt að þetta fái meiri umfjöllun.
Sérð þú fyrir þér að halda áfram að fara eftir þessu mataræði um ókomna tíð?
Já
Hefur þú einhverjar athugasemdir við þessa spurningaskrá?
Frábært verkefni og að verið sé ða leggja áherslu á þetta efni :-) - Gangi þér vel!
Við hvað starfar þú?
Sjálfstætt starfandi
Hver er menntun þín?
Mastersgráða
Questionnaire
Record type