Main information
Gender / Year of Submittee
Kona (1957)
Dating
Day sent: 09.03.2015
Object-related numbers
"Museumnumber b": 2015-1-37
Place
Núverandi sveitarfélag: Reykjavíkurborg
Questions / Answers
Allar spurningar
Frjáls frásögn - án leiðbeininga:
Amma mín var ein þeirra mörgu sem bjuggu í bröggum um lengri eða skemmri tíma. Reyndar bjó hún með stórri fjölskyldu sinni, afa og fimm börnum víða, og þau fluttu oft. Afi var drykkjumaður, sem barði bæði konu og börn, tók frá þeim allt sem hægt var að selja fyrir áfengi, matarpeningana líka ef hann náði þeim. Amma vann í fiski langan dag með heimilinu til að eitthvað væri til að borða fyrir börnin. Hún stóð berhent í köldum skemmum og vaskaði fisk upp úr vatni sem stundum fraus. Eða hún rogaðist með þungar hjólbörur fullar af fiski. Allt var erfitt og þungt, en hún var hraust í þá daga, og oftast tókst henni að eiga einhvern mat, stundum var henni gefið í soðið, eða elsti sonur hennar hjálpaði til þegar hann var kominn á sjóinn og fékk tekjur. Hann keypti lítinn kofa í Blesugróf fyrir þau öll, svo þau lentu ekki á götunni. Þaðan eru mínar fyrstu minningar. Lítið hvítt hús uppi á hól. Mamma bjó ein með mig hjá foreldrum sínum fyrstu 3 æviárin mín, en flúði að lokum til barnsföður síns undan ofbeldi og ofríki afa. En svo varð fjölskyldan að flytja vegna þess að það átti að rífa þetta hús og byggja veg. Vegurinn náði reyndar aldrei að húsinu, en samt varð að fara. Afi og amma fluttu í kjallaraholu á Hverfisgötu. Amma fékk nóg af karli sínum um það leyti og fór burt. Þá voru hennar börn uppkomin að mestu og farin að heiman. Hún vann úti á landi, og hafði mig með sér um tíma. En hún tók saman við afa aftur og allt fór í sama farið. Afi dó úr bráðakrabba þegar þau voru komin í húsnæði fyrir aldraða og eftir það varð amma að sinna mikið yngsta syni sínum sem varð einnig drykkjumaður og átti í fá önnur hús að venda. Eftir 60 ár í skelfilegum aðstæðum, áfengisæði, allsleysi og barsmíðum, voru þessir tveir menn loksins gengnir til feðra sinna, og hún búin að missa heilsuna. Daginn sem yngsti sonur hennar var jarðaður, lá hún fárveik af lungnabólgu á sjúkrahúsi. Hún fékk mörg minniháttar heilablóðföll, sem eyðilögðu möguleika hennar á að tjá sig, og hún varð að notast við göngugrind, því jafnvægið og hreyfigetan skertust mikið. Hún amma mín lifði framyfir nírætt, löngu orðin södd lífdaga, þegar hún fékk loksins að fara. Amma var einstaklega sterk kona og gafst aldrei upp. Aldrei smakkaði hún áfengi eða tóbak þrátt fyrir það sem á gekk í kringum hana, aðeins einu sinni sá ég hana fella tár, við dánarfregn yngsta sonarins. Hún átti alltaf eitthvað aflögu fyrir þá sem komu í heimsókn, aldrei fór neinn svangur frá henni. Hún hjálpaði alltaf þeim sem hún vissi að þurftu mat eða föt, hún prjónaði sokka, vettlinga og peysur og gaf eða seldi. Hún gat oftast prjónað þó hún væri hálflömuð í lokin. Til er einstaka ljósmynd frá því amma var ung stúlka. Feimnisleg, hárprúð í hópi systkina sinna, eina stelpan, og sá um bræður sína þegar þau misstu móður sína ung. Standandi við bílhurð, hárið blaktandi í golu, svolítið bros á vörunum, grunlaus um þá ævi sem beið hennar. Hún hefði ekki viljað að nafn hennar kæmi fram við frásögn af lífi hennar, svo ég nefni hana ekki. En mér finnst að saga hennar eigi að vera til og ekki gleymast, saga hvunndagshetjunnar ömmu minnar.
Frjáls frásögn - án leiðbeininga:
Amma mín var ein þeirra mörgu sem bjuggu í bröggum um lengri eða skemmri tíma. Reyndar bjó hún með stórri fjölskyldu sinni, afa og fimm börnum víða, og þau fluttu oft. Afi var drykkjumaður, sem barði bæði konu og börn, tók frá þeim allt sem hægt var að selja fyrir áfengi, matarpeningana líka ef hann náði þeim. Amma vann í fiski langan dag með heimilinu til að eitthvað væri til að borða fyrir börnin. Hún stóð berhent í köldum skemmum og vaskaði fisk upp úr vatni sem stundum fraus. Eða hún rogaðist með þungar hjólbörur fullar af fiski. Allt var erfitt og þungt, en hún var hraust í þá daga, og oftast tókst henni að eiga einhvern mat, stundum var henni gefið í soðið, eða elsti sonur hennar hjálpaði til þegar hann var kominn á sjóinn og fékk tekjur. Hann keypti lítinn kofa í Blesugróf fyrir þau öll, svo þau lentu ekki á götunni. Þaðan eru mínar fyrstu minningar. Lítið hvítt hús uppi á hól. Mamma bjó ein með mig hjá foreldrum sínum fyrstu 3 æviárin mín, en flúði að lokum til barnsföður síns undan ofbeldi og ofríki afa. En svo varð fjölskyldan að flytja vegna þess að það átti að rífa þetta hús og byggja veg. Vegurinn náði reyndar aldrei að húsinu, en samt varð að fara. Afi og amma fluttu í kjallaraholu á Hverfisgötu. Amma fékk nóg af karli sínum um það leyti og fór burt. Þá voru hennar börn uppkomin að mestu og farin að heiman. Hún vann úti á landi, og hafði mig með sér um tíma. En hún tók saman við afa aftur og allt fór í sama farið. Afi dó úr bráðakrabba þegar þau voru komin í húsnæði fyrir aldraða og eftir það varð amma að sinna mikið yngsta syni sínum sem varð einnig drykkjumaður og átti í fá önnur hús að venda. Eftir 60 ár í skelfilegum aðstæðum, áfengisæði, allsleysi og barsmíðum, voru þessir tveir menn loksins gengnir til feðra sinna, og hún búin að missa heilsuna. Daginn sem yngsti sonur hennar var jarðaður, lá hún fárveik af lungnabólgu á sjúkrahúsi. Hún fékk mörg minniháttar heilablóðföll, sem eyðilögðu möguleika hennar á að tjá sig, og hún varð að notast við göngugrind, því jafnvægið og hreyfigetan skertust mikið. Hún amma mín lifði framyfir nírætt, löngu orðin södd lífdaga, þegar hún fékk loksins að fara. Amma var einstaklega sterk kona og gafst aldrei upp. Aldrei smakkaði hún áfengi eða tóbak þrátt fyrir það sem á gekk í kringum hana, aðeins einu sinni sá ég hana fella tár, við dánarfregn yngsta sonarins. Hún átti alltaf eitthvað aflögu fyrir þá sem komu í heimsókn, aldrei fór neinn svangur frá henni. Hún hjálpaði alltaf þeim sem hún vissi að þurftu mat eða föt, hún prjónaði sokka, vettlinga og peysur og gaf eða seldi. Hún gat oftast prjónað þó hún væri hálflömuð í lokin. Til er einstaka ljósmynd frá því amma var ung stúlka. Feimnisleg, hárprúð í hópi systkina sinna, eina stelpan, og sá um bræður sína þegar þau misstu móður sína ung. Standandi við bílhurð, hárið blaktandi í golu, svolítið bros á vörunum, grunlaus um þá ævi sem beið hennar. Hún hefði ekki viljað að nafn hennar kæmi fram við frásögn af lífi hennar, svo ég nefni hana ekki. En mér finnst að saga hennar eigi að vera til og ekki gleymast, saga hvunndagshetjunnar ömmu minnar.
Questionnaire
Record type
Keywords