Main information
Gender / Year of Submittee
Kona (1931)
Dating
Day sent: 09.03.2015
Object-related numbers
"Museumnumber b": 2015-1-123
Place
Núverandi sveitarfélag: Flóahreppur, Flóahreppur
Questions / Answers
Allar spurningar
Mai mánuður 2015 Ég vil byrja að geta þess að Elínborg Lárusdóttir ritaði bókina Merkar konur, þar er ömmu minnar getið.Bókin í faðmi seitanna, er um móðurafa minn.
Móðuramma mín Jódís Sigmundsdóttir f.24.júní 1867 á Kambi í Flóa, villingaholtshreppi, Árnessýslu,d.13.desember 1961.Eiginmaður Sigurjón Gíslason f.5.júlí 1866 á Heimalandi, Hraungerðishr. Árnessýslu d.13.febrúar 1950. Þau hjónin byrjuðu búskap á Kringlu Grímsnesi 1891 gengu frá 1940.
Móðir mín Sigurbjörg fór á hverju sumri að Kringlu með börnin sín og dvaldi þar um tíma. Gömul ljósmynd skýr í huga ýta við minningum, þar sem barnfóstra, snúningsstrákur sem segir frá, við systur tvær 4-5 ára sitjum upp á bæjarþili og horfum niður í hestarétt. Það er verið að gelda hesta. Ég er spennt en hljóðin og hávaðinn gera mig smeyka. Staðreynd tímans, það var ekkert verið að bægja börnum frá. Þau lifðu í raunveruleika baðstofunnar frá lífi til dauða og lærðu að taka umhverfinu eins og það snerti skylningarvit hvers og eins. Sól í sveitinni á Kringlu hjá ömmu sem var orðfá, ákveðin og afa háværum orðheppnum og hláturmildum. Það er margt í heimili, söngur og gleði. Ég leik mér í afar fíngerðum heitum sandi rétt hjá bænum, er að búa til fossa þar sem ég læt sandinn renna milli fingra mér, svona fínn sandur er aðeins til hjá ömmu. Hvenær veitti ég athygli hendi ömmu minnar. Hún brotnaði um úlnlið á hægri hendi er hún var riðin niður úr söðli 45 ára gömul, sem varð til þess að hendin varð henni gagnlaus. Sársauki margra ára. Sérkennileg hendi, sem lá að mér fannst máttlaus og löng á svuntu hennar og samt gat amma prjónað. Árið 1940, svipleiftur renna um hugann, árið þegar börn voru send í sveit vegna hernámsins. Var ég þá send til Geirþrúðar móðursystur minnar í Móakoti Garði, þar voru einnig amma og afi-og þar sem ég er að hjálpa ömmu uppi á háalofti , hneppa tölum , krókum og hnýta svuntu á fötin hennar-og amma þakkar mér fyrir eins og ég hafi rétt henni heita sólina. Og er ég kom eitt kvöldið heim með dauða önd, ætlaði að eiga hana og fara heim og þær mæðgur sátu á rúmi ömmu og horfðu svo hlýlega á telpuna segja frá. Um morgunin var öndin horfin af borðinu. Ekki orð um það! Amma hvert fara þeir sem deyja? „O, ætli þeir fari ekki ofan í kalda moldina“ Sannleikurinn var kaldur en hollur fyrir lítin koll.Önnur hugarmynd hjá Þrúðu frænku minni, amma er í kjallaranum og fær mig smástelpu til að stoppa í gat á peysu sem barnabarn hennar átti.Gatið var svo stórt að lítill lófi átti í svo miklum erfiðleikum til að höndla verkið. Amman var ströng, verkið gekk upp og telpan varð svo leið, það var ekkert verið að dekra börn þessa tíma. Enn er hernám og ég fer til ömmu og afa í Leiruna í Garðinum, í stóru húsi(man ekki hver, né hvað húsið hét) kem með rútunni alein, smeyk við hermennina hræðilegu,sem voru allstaðar.Amma mín situr lotin við borðið,tekur létt utan um mig og brosir , og ég hugsa „ætli ömmu þyki vænt um mig“?. Ég sef örugg hjá ömmu í stóru rúmi og á hverjum morgni eða kveldi? Þvær amma sér um andlit ,háls,brjóst og handleggi og notar mikla sápu, og svo teygir hún á öllum fingrum sínum svo þeir ekki bogni. Sól og hiti og ég þeyttist á gríðarlegalöngu bambuspriki um allt túnið, niður að sjó á leið út í heiminn sem var minn og inn til ömmu. Frelsið var ótakmarkað .Við systurnar höfðum fengið fallegar kápur sem ungar telpur á Brekkustíg 19, þar situr amma mín í stól og segir,“Þið skuluð kyssa foreldra ykkar fyrir þessar fínu flíkur“. Við Systurnar urðum undirleitar, það var ekki vaninn að kyssast eða faðmast, aðeins sagt takk mamma og pabbi. Tíminn leið, amma hannar var hjá dóttur sinni Jónínu að Byggðarhorni Flóa, þar var ég einnig hluta úr sumri með börn mín tvö. Ég batt dóttur mína við stein með skóflu og fötu í sandinn við tröppurnar, svo hún færi nú ekki svona lítil að kanna heiminn!.Hún amma mín kíkti út um dyrnar nokkrum sinnum og kvað með ströngum róm“hver á þetta barn, sem er bundið við stein eins og hundur“ og fussaði og sló til hendinni eins og hún gerði oft, eins til að leggja áherslu á orð sín. Og hin unga móðir svaraði að bragði jafnoft. „Ég ,amma mín“. Hellum okkur upp á gott kaffi sagði mín friðsama þreytta frænka! Það var mikið hlegið að þessu litla atviki. Man svo vel er amma mín rétti kleinu að skælandi barni sem ekki þáði gjöfina. Og ég horfði á hana ömmu mína og hugsaði, það eru aðrir tímar núna, barn er ekki huggað með mat....
Síðustu minningar mínar, um hana ömmu mína eru úr Drápuhlíð 3 hjá foreldrum mínum Sigurbjörgu og Agli Gíslasyni. Amma mín hélt andlegum skýrleika til síðustu stundar, hún var afskiptalaus um það er í kringum hana var, horfði út í loftið, sá langt aftur. Ávarpaði mann aldrei nema bað guð að blessa okkur, hún sat flesta daga prjónaði og raulaði. Og enn beinast augu mín að henni ömmu minni, þar sem hún situr með passíusálmana í sinni bækluðu hægri hendi, skupluna á sínum gráu hárum og tárin streyma úr augum hennar, sem hún strýkur burt með hvítum klút sem hún er með í vinstri hendi,bærir varirnar hljóðlega.Hin aldna lífsreynda kona skyldi ekki af hverju hún fengi ekki að sofna. Kannske er greinin of löng ? Þó er tiplað á stóru en þýðingarmiklu í lífi telpu, sem hefur uppgvötað við þessi skrif að amma hennar hafði meiri áhrif á hug þessa fjörkálfs en hana sjálfa grunaði. Var það hendin...? Hún fæddi sjálf 6 börn, varð móðir fimm barna.
Hvað skal segja í lokin.-sem ekki er nú beðið um - En þar sem ég talaði við þig Ágúst Ólafur Georgsson og taldi að amma mín væri fremur huglæg minning en staðreynd í lífi mínu,þá hef ég komist að þeirri niðurstöðu að hún var reynd, raunverulegri í mínu lífi en ég gerði mér grein fyrir. Kannske .það sé vegna þess að mín kynslóð var ekkert að gera mikið úr hlutunum. Var ekki ætíð að finna upp hjólið.... Lífið gekk sinn vana rólega gang þar sem maður ólst upp í öryggi tímans, þar til þjóðin vaknaði upp við vondan draum 10.mai 1940 og hefur ekki náð sér síðan. Þegar litið er til baka , þá voru afleiðingar þessa órólega tíma sem tók við, og sem gáfu mér af reynslu ömmu minnar. Börn skynja án skilnings stundum meir en þau segja. Það var annað uppeldi þá en nú og eflaust meiri hamingja í sparnaðinum, mörg börn skorti ekkert en langaði kannske í meir, en það var ekki nefnt. Sá á nóg sér nægja lætur.
(..1..)
Mai mánuður 2015 Ég vil byrja að geta þess að Elínborg Lárusdóttir ritaði bókina Merkar konur, þar er ömmu minnar getið.Bókin í faðmi seitanna, er um móðurafa minn.
Móðuramma mín Jódís Sigmundsdóttir f.24.júní 1867 á Kambi í Flóa, villingaholtshreppi, Árnessýslu,d.13.desember 1961.Eiginmaður Sigurjón Gíslason f.5.júlí 1866 á Heimalandi, Hraungerðishr. Árnessýslu d.13.febrúar 1950. Þau hjónin byrjuðu búskap á Kringlu Grímsnesi 1891 gengu frá 1940.
Móðir mín Sigurbjörg fór á hverju sumri að Kringlu með börnin sín og dvaldi þar um tíma. Gömul ljósmynd skýr í huga ýta við minningum, þar sem barnfóstra, snúningsstrákur sem segir frá, við systur tvær 4-5 ára sitjum upp á bæjarþili og horfum niður í hestarétt. Það er verið að gelda hesta. Ég er spennt en hljóðin og hávaðinn gera mig smeyka. Staðreynd tímans, það var ekkert verið að bægja börnum frá. Þau lifðu í raunveruleika baðstofunnar frá lífi til dauða og lærðu að taka umhverfinu eins og það snerti skylningarvit hvers og eins. Sól í sveitinni á Kringlu hjá ömmu sem var orðfá, ákveðin og afa háværum orðheppnum og hláturmildum. Það er margt í heimili, söngur og gleði. Ég leik mér í afar fíngerðum heitum sandi rétt hjá bænum, er að búa til fossa þar sem ég læt sandinn renna milli fingra mér, svona fínn sandur er aðeins til hjá ömmu. Hvenær veitti ég athygli hendi ömmu minnar. Hún brotnaði um úlnlið á hægri hendi er hún var riðin niður úr söðli 45 ára gömul, sem varð til þess að hendin varð henni gagnlaus. Sársauki margra ára. Sérkennileg hendi, sem lá að mér fannst máttlaus og löng á svuntu hennar og samt gat amma prjónað. Árið 1940, svipleiftur renna um hugann, árið þegar börn voru send í sveit vegna hernámsins. Var ég þá send til Geirþrúðar móðursystur minnar í Móakoti Garði, þar voru einnig amma og afi-og þar sem ég er að hjálpa ömmu uppi á háalofti , hneppa tölum , krókum og hnýta svuntu á fötin hennar-og amma þakkar mér fyrir eins og ég hafi rétt henni heita sólina. Og er ég kom eitt kvöldið heim með dauða önd, ætlaði að eiga hana og fara heim og þær mæðgur sátu á rúmi ömmu og horfðu svo hlýlega á telpuna segja frá. Um morgunin var öndin horfin af borðinu. Ekki orð um það! Amma hvert fara þeir sem deyja? „O, ætli þeir fari ekki ofan í kalda moldina“ Sannleikurinn var kaldur en hollur fyrir lítin koll.Önnur hugarmynd hjá Þrúðu frænku minni, amma er í kjallaranum og fær mig smástelpu til að stoppa í gat á peysu sem barnabarn hennar átti.Gatið var svo stórt að lítill lófi átti í svo miklum erfiðleikum til að höndla verkið. Amman var ströng, verkið gekk upp og telpan varð svo leið, það var ekkert verið að dekra börn þessa tíma. Enn er hernám og ég fer til ömmu og afa í Leiruna í Garðinum, í stóru húsi(man ekki hver, né hvað húsið hét) kem með rútunni alein, smeyk við hermennina hræðilegu,sem voru allstaðar.Amma mín situr lotin við borðið,tekur létt utan um mig og brosir , og ég hugsa „ætli ömmu þyki vænt um mig“?. Ég sef örugg hjá ömmu í stóru rúmi og á hverjum morgni eða kveldi? Þvær amma sér um andlit ,háls,brjóst og handleggi og notar mikla sápu, og svo teygir hún á öllum fingrum sínum svo þeir ekki bogni. Sól og hiti og ég þeyttist á gríðarlegalöngu bambuspriki um allt túnið, niður að sjó á leið út í heiminn sem var minn og inn til ömmu. Frelsið var ótakmarkað .Við systurnar höfðum fengið fallegar kápur sem ungar telpur á Brekkustíg 19, þar situr amma mín í stól og segir,“Þið skuluð kyssa foreldra ykkar fyrir þessar fínu flíkur“. Við Systurnar urðum undirleitar, það var ekki vaninn að kyssast eða faðmast, aðeins sagt takk mamma og pabbi. Tíminn leið, amma hannar var hjá dóttur sinni Jónínu að Byggðarhorni Flóa, þar var ég einnig hluta úr sumri með börn mín tvö. Ég batt dóttur mína við stein með skóflu og fötu í sandinn við tröppurnar, svo hún færi nú ekki svona lítil að kanna heiminn!.Hún amma mín kíkti út um dyrnar nokkrum sinnum og kvað með ströngum róm“hver á þetta barn, sem er bundið við stein eins og hundur“ og fussaði og sló til hendinni eins og hún gerði oft, eins til að leggja áherslu á orð sín. Og hin unga móðir svaraði að bragði jafnoft. „Ég ,amma mín“. Hellum okkur upp á gott kaffi sagði mín friðsama þreytta frænka! Það var mikið hlegið að þessu litla atviki. Man svo vel er amma mín rétti kleinu að skælandi barni sem ekki þáði gjöfina. Og ég horfði á hana ömmu mína og hugsaði, það eru aðrir tímar núna, barn er ekki huggað með mat....
Síðustu minningar mínar, um hana ömmu mína eru úr Drápuhlíð 3 hjá foreldrum mínum Sigurbjörgu og Agli Gíslasyni. Amma mín hélt andlegum skýrleika til síðustu stundar, hún var afskiptalaus um það er í kringum hana var, horfði út í loftið, sá langt aftur. Ávarpaði mann aldrei nema bað guð að blessa okkur, hún sat flesta daga prjónaði og raulaði. Og enn beinast augu mín að henni ömmu minni, þar sem hún situr með passíusálmana í sinni bækluðu hægri hendi, skupluna á sínum gráu hárum og tárin streyma úr augum hennar, sem hún strýkur burt með hvítum klút sem hún er með í vinstri hendi,bærir varirnar hljóðlega.Hin aldna lífsreynda kona skyldi ekki af hverju hún fengi ekki að sofna. Kannske er greinin of löng ? Þó er tiplað á stóru en þýðingarmiklu í lífi telpu, sem hefur uppgvötað við þessi skrif að amma hennar hafði meiri áhrif á hug þessa fjörkálfs en hana sjálfa grunaði. Var það hendin...? Hún fæddi sjálf 6 börn, varð móðir fimm barna.
Hvað skal segja í lokin.-sem ekki er nú beðið um - En þar sem ég talaði við þig Ágúst Ólafur Georgsson og taldi að amma mín væri fremur huglæg minning en staðreynd í lífi mínu,þá hef ég komist að þeirri niðurstöðu að hún var reynd, raunverulegri í mínu lífi en ég gerði mér grein fyrir. Kannske .það sé vegna þess að mín kynslóð var ekkert að gera mikið úr hlutunum. Var ekki ætíð að finna upp hjólið.... Lífið gekk sinn vana rólega gang þar sem maður ólst upp í öryggi tímans, þar til þjóðin vaknaði upp við vondan draum 10.mai 1940 og hefur ekki náð sér síðan. Þegar litið er til baka , þá voru afleiðingar þessa órólega tíma sem tók við, og sem gáfu mér af reynslu ömmu minnar. Börn skynja án skilnings stundum meir en þau segja. Það var annað uppeldi þá en nú og eflaust meiri hamingja í sparnaðinum, mörg börn skorti ekkert en langaði kannske í meir, en það var ekki nefnt. Sá á nóg sér nægja lætur.
(..1..)
Questionnaire
Record type
Keywords