Main information
Gender / Year of Submittee
Kona (1952)
Dating
Day sent: 09.03.2015
Object-related numbers
"Museumnumber b": 2015-1-92
Place
Núverandi sveitarfélag: Reykjavíkurborg
Questions / Answers
Allar spurningar
Föðuramma mín dó löngu áður en ég fæddist, hún lifði aðeins að sjá langelsta barnabarn sitt. Móðuramma mín var fædd og alin upp á nokkuð stóru sveitaheimili á Austurlandi, faðir hennar vel stæður bóndi með vinnuhjú. Þar komu oft förumenn og að sögn mömmu lét langamma alltaf setja þá í bað og þvo föt þeirra til að aflúsa þá, því slíka óværu vildi hún ekki hafa á sínu heimili. Amma var eitt ár vinnustúlka á "góðu heimili" í Reykjavík, slíkt var húsmæðraskóli þeirra tíma. Svo giftist hún á 23. afmælisdegi sínum, en eiginmaðurinn lifði því miður ekki nema 4 ár í viðbót og þá sat amma uppi ekkja með 2 börn, og flutti í kaupstað. Bróðir mömmu dó svo nokkrum árum seinna, og þær mæðgur bjuggju saman þar til að mamma gifti sig, þá flutti pabbi einfaldlega inn til þeirra. Þær voru þá komnar til Reykjavíkur.
Amma dó 1963, þá tæplega áttræð. Þá var ég enn í barnaskóla. Ég man ekki eftir henni nema sem sjúku gamalmenni. Mamma fékk heimahjúkrun sér til aðstoðar við umönnun hennar síðustu árin, og amma þurfti nokkrum sinnum að fara á spítala áður en yfir lauk. Eins og títt er um slíkt fólk var hún upptekin af eigin vanheilsu, og hún hafði líka stundum áhyggjur af heilsu minni og annarra. Ég man varla eftir henni að ræða um aðra hluti, nema matreiðslu og heimilishald. Því miður var ömmu mikið aftur farið, m.a. af sterkum lyfjum, svo að ég gat lítið átt vitsmunalegar samræður við hana, og ég man ekki eftir henni að lesa mikið, en útvarpið hlustaði hún mikið á. Hún var trúuð og vildi alltaf hlusta á messur og lestur Passíusálma, líka gaf hún mér bók með "Barnabænum" í bundnu máli, sem nýi biskupinn, séra Sigurbjörn, hafði tekið saman. Hún fór ekki að kjósa, eftir að ég man eftir slíku, og talaði aldrei um stjórnmál, svo ég veit ekki hvaða flokk hún hafði kosið. Þótt móðir mín væri kvenréttindakona, man ég aldrei eftir þeim mæðgum að tala um slíkt.
Hún las samt stundum fyrir mig þegar ég var lítil, ásamt pabba, en þess þurfti ekki lengi, því ég varð snemma læs. Amma hefur verið nokkuð menntuð á þeirra tíma mælikvarða fyrir konur, líklega lesið dönsku sæmilega og hún var vel sendibréfsfær. Hún hafði verið mikil matreiðslukona - þótt hún hafi ekki vakið áhuga dóttur sinnar á slíku - og m.a. unnið við það að taka menn í fæði og standa fyrir veislum, einnig þvo og strauja, eftir að hún varð ekkja. Vettlinga mína og ullarsokka prjónaði hún, en mamma var tekin við að sauma á vélina hennar, lét setja í hana mótor og notaði hana mikið. Ég sé á myndum að amma hefur verið myndarleg kona á sínum yngri árum, hún var hávaxin miðað við sína kynslóð, tæplega 170 cm eins og ég.
Þegar ég tók niður úr hillu kennslubók í þýsku e. Jón Ófeigsson (útg. 1906), sem móðir mín hafði notað, sá ég að bókin var ekki merkt henni, heldur ömmu. Hún hefur verið að reyna að bæta við málakunnáttuna, því hún hefur haft nokkurn tíma fyrir sjálfa sig meðan hún var frú með vinnukonu(r). Svo enginn misskilji þetta, minni ég á tímana: Þetta var í byrjun 20. aldar þegar Ísland var ekki komið á breskt áhrifasvæði, og að baki dönsku menningaráhrifunum hér stóðu að miklu leyti þýsk áhrif. Enginn hafði heyrt getið um ungmenni að nafni Adolf Hitler, sem komst svo í heimsfréttir eftir 1920.
Föðuramma mín dó löngu áður en ég fæddist, hún lifði aðeins að sjá langelsta barnabarn sitt. Móðuramma mín var fædd og alin upp á nokkuð stóru sveitaheimili á Austurlandi, faðir hennar vel stæður bóndi með vinnuhjú. Þar komu oft förumenn og að sögn mömmu lét langamma alltaf setja þá í bað og þvo föt þeirra til að aflúsa þá, því slíka óværu vildi hún ekki hafa á sínu heimili. Amma var eitt ár vinnustúlka á "góðu heimili" í Reykjavík, slíkt var húsmæðraskóli þeirra tíma. Svo giftist hún á 23. afmælisdegi sínum, en eiginmaðurinn lifði því miður ekki nema 4 ár í viðbót og þá sat amma uppi ekkja með 2 börn, og flutti í kaupstað. Bróðir mömmu dó svo nokkrum árum seinna, og þær mæðgur bjuggju saman þar til að mamma gifti sig, þá flutti pabbi einfaldlega inn til þeirra. Þær voru þá komnar til Reykjavíkur.
Amma dó 1963, þá tæplega áttræð. Þá var ég enn í barnaskóla. Ég man ekki eftir henni nema sem sjúku gamalmenni. Mamma fékk heimahjúkrun sér til aðstoðar við umönnun hennar síðustu árin, og amma þurfti nokkrum sinnum að fara á spítala áður en yfir lauk. Eins og títt er um slíkt fólk var hún upptekin af eigin vanheilsu, og hún hafði líka stundum áhyggjur af heilsu minni og annarra. Ég man varla eftir henni að ræða um aðra hluti, nema matreiðslu og heimilishald. Því miður var ömmu mikið aftur farið, m.a. af sterkum lyfjum, svo að ég gat lítið átt vitsmunalegar samræður við hana, og ég man ekki eftir henni að lesa mikið, en útvarpið hlustaði hún mikið á. Hún var trúuð og vildi alltaf hlusta á messur og lestur Passíusálma, líka gaf hún mér bók með "Barnabænum" í bundnu máli, sem nýi biskupinn, séra Sigurbjörn, hafði tekið saman. Hún fór ekki að kjósa, eftir að ég man eftir slíku, og talaði aldrei um stjórnmál, svo ég veit ekki hvaða flokk hún hafði kosið. Þótt móðir mín væri kvenréttindakona, man ég aldrei eftir þeim mæðgum að tala um slíkt.
Hún las samt stundum fyrir mig þegar ég var lítil, ásamt pabba, en þess þurfti ekki lengi, því ég varð snemma læs. Amma hefur verið nokkuð menntuð á þeirra tíma mælikvarða fyrir konur, líklega lesið dönsku sæmilega og hún var vel sendibréfsfær. Hún hafði verið mikil matreiðslukona - þótt hún hafi ekki vakið áhuga dóttur sinnar á slíku - og m.a. unnið við það að taka menn í fæði og standa fyrir veislum, einnig þvo og strauja, eftir að hún varð ekkja. Vettlinga mína og ullarsokka prjónaði hún, en mamma var tekin við að sauma á vélina hennar, lét setja í hana mótor og notaði hana mikið. Ég sé á myndum að amma hefur verið myndarleg kona á sínum yngri árum, hún var hávaxin miðað við sína kynslóð, tæplega 170 cm eins og ég.
Þegar ég tók niður úr hillu kennslubók í þýsku e. Jón Ófeigsson (útg. 1906), sem móðir mín hafði notað, sá ég að bókin var ekki merkt henni, heldur ömmu. Hún hefur verið að reyna að bæta við málakunnáttuna, því hún hefur haft nokkurn tíma fyrir sjálfa sig meðan hún var frú með vinnukonu(r). Svo enginn misskilji þetta, minni ég á tímana: Þetta var í byrjun 20. aldar þegar Ísland var ekki komið á breskt áhrifasvæði, og að baki dönsku menningaráhrifunum hér stóðu að miklu leyti þýsk áhrif. Enginn hafði heyrt getið um ungmenni að nafni Adolf Hitler, sem komst svo í heimsfréttir eftir 1920.
Questionnaire
Record type
Keywords