Main information
Gender / Year of Submittee
Kona (1945)
Dating
Day sent: 09.03.2015
Object-related numbers
"Museumnumber b": 2015-1-58
Place
Staður: Tunga, 861-Hvolsvelli, Rangárþing eystra
Questions / Answers
Allar spurningar
Frjáls frásögn - án leiðbeininga:
Þjóðminjasafn Íslands – spurningaskrá 121 Frásagnir um Ömmur Ég undirrituð átti tvær ömmur þegar ég man fyrst eftir mér og eina langömmu. Langamma dó svo og ég sá hana aðeins einu sinni. Móðuramma mín bjó langt frá mér og við bara heimsóttum hana x3-4 á ári. En sú amma sem ég ólst upp með er konan sem ég ætla að segja frá hér. Hún hét Ingilaug Teitsdótttir, var fædd þann 4 ágúst, árið 1884 að Grjótá í Fljótshlíð, yngst þriggja systkyna. Foreldrar hennar voru Teitur Ólafsson og Sigurlaug Sveinsdóttir, bændur á Grjótá. Hún varð 104 ára og 360 daga gömul og var jörðuð á afmælisdaginn sinn, þegar hún hefði orðið 105 ára. 4. Ágúst 1989. Þessi kona var fastur punktur í tilveru minni langt fram yfir tvítugsaldurinn. Hún var svo fastur punktur að mér fannst allir krakkar hlytu að eiga svona ömmu sem þau gætu leitað til með allt. Ég fékk að sofa fyrir ofan hana í 4 ár, og það var dásamlegt, sérstaklega eftir að ég eignaðist bróðir, hún kenndi mér að lesa, prjóna, hekla og sagði mér fjöldan allan af sögum. Hún var alltaf að vinna úr ull, fékk ull hjá pabba og fleiri bændum, þvoði hana, hengdi til þerris, tók ofan af, kemdi og spann band sem hún svo prjónaði úr fallega þelbandsvettlinga og á ég ennþá þrenna frá henni sem ég geymi. Einnig átti hún prjónavel sem hún prjónaði á skyrtuboli og síðan nærbuxur á karlmenn. Einnig barnaföt. Þetta sendi hún svo út um allt og fékk peninga fyrir. Á sunnudögum hlustuðum við saman á útvarpsmessuna og sungum sálmana með kórnum í útvarpinu. Hún átti nokkrar vinkonur sem komu í orlof sitt til hennar, Gistu í 3 nætur (orlofsnæturnar) og fóru svo með rútunni heim til sín. Ein var úr Reykjavík og reykti síkarettur og við kölluðum hana gömlu pú, pú. Það reykti enginn á mínu heimili þannig að mér fannst þetta mjög framandi kona. Amma fór í allar messur, en foreldrar mínir voru bæði í kirkjukórnum í sveininni, þannig að það var alveg í lagi að hún kæmi með. Þá fór hún alltaf í peysuföt og spariskóna sína. Mér fannst svo gaman að horfa á hana klæða sig í peysufötin, en stundum fór hún í upphlutinn sinn. Ég lærði þannig fjöldann allan af sálmum og þegar ég svo fór sjálf í kirkjukór, kom sú kunnátta sér vel.
Frásögn með stuðningi minnisatriða:
Amma skipti aldrei skapi,var alltaf glöð og það var eins og engin vandmál væru til í hennar lífi. Var bara þarna, og sinnti sínu. Hún skammaði mig aldrei, bara leiðbeindi mér og okkur syskynunum. Hennar skólaganga var ekki löng, byrjaði þannig að börnin lágu á hnjánum við bekkina í Hlíðarendakirkju og skrifuðu á bekkjunum. Svo var byggt þing- og skólahús og þar kláraði amma barnaskólann. Amma var bara 68 ára þegar afi dó, Hann hét Guðjón Jónsson og var 12 árum eldri en hún. þau voru bændur í Tungu í Fljótshlíð frá 1907 til 1942 er foreldrar mínir tóku við búinu. Afi dó 1952 og þá var amma ennþá á besta aldri, Þá tók hún sig til og var hjá konum sem voru að eiga börn eða þurftu af einhverjum ástæðum að vera að heiman tímabundið. Hún tók í hrífu og hjálpaði við heyskapinn, eða passaði okkur systkynin svo mamma gæti farið út á tún. Alltaf vorum við hjá ömmu meðan foreldrar okkar voru við útiverk, Ég get ekki lýst þessu öðruvísi en að hún var bara klettur sem við gátum alltaf leitað til. Hún hvatti okkur til að fara í framhaldsnám sem við gerðum bæði. Hún var kannski ekki mikil kvenréttindakona, enda af gamla, gamla skólanum. En hún hélt altaf hátíðlegan daginn sem íslenskar konur fengu kosningarétt, og var stolt af. Hún keypti kvennablaðið Hín, og var mikill aðdáandi Bríetar Bjarnhéðinsdóttur. Einnig átti amma vefstól, í honum óf hún ábreiður á dívana og rúm. Hún keypti garn (ekki veit ég hvar) og litaði og eftir hana á ég tvær ábreiður með salunsvefnaði. Geymi þær og held mikið upp á. Hún óf fyrir fólk á næstu bæjum og seldi. Það var mikil kúnst að setja upp í vefstólinn, og hjálpaði mamma henni við það. Að draga í höföldin fannst mér líkast göldrum, en allt kom þetta vel út þegar hún steig á fótasköptin og renndi skittunum í skilið. . Mér fannst amma stundum "ofurhetja" eins og krakkar segja í dag. Svo fór að halla undan þegar hún var svona 94-5 ára. Hún fór að gleyma og rugla eins og gengur og endaði svo á Ljósheimum á Selfossi þar sem hún dvaldist síðustu árin.
Ég man aldrei eftir að amma væri veik, en einu sinni fótbrotnaði hún er hún var að fara á milli bæja í hálku. Tók því bara eins og hverju öðru og ekki orð um það meira.
Frjáls frásögn - án leiðbeininga:
Þjóðminjasafn Íslands – spurningaskrá 121 Frásagnir um Ömmur Ég undirrituð átti tvær ömmur þegar ég man fyrst eftir mér og eina langömmu. Langamma dó svo og ég sá hana aðeins einu sinni. Móðuramma mín bjó langt frá mér og við bara heimsóttum hana x3-4 á ári. En sú amma sem ég ólst upp með er konan sem ég ætla að segja frá hér. Hún hét Ingilaug Teitsdótttir, var fædd þann 4 ágúst, árið 1884 að Grjótá í Fljótshlíð, yngst þriggja systkyna. Foreldrar hennar voru Teitur Ólafsson og Sigurlaug Sveinsdóttir, bændur á Grjótá. Hún varð 104 ára og 360 daga gömul og var jörðuð á afmælisdaginn sinn, þegar hún hefði orðið 105 ára. 4. Ágúst 1989. Þessi kona var fastur punktur í tilveru minni langt fram yfir tvítugsaldurinn. Hún var svo fastur punktur að mér fannst allir krakkar hlytu að eiga svona ömmu sem þau gætu leitað til með allt. Ég fékk að sofa fyrir ofan hana í 4 ár, og það var dásamlegt, sérstaklega eftir að ég eignaðist bróðir, hún kenndi mér að lesa, prjóna, hekla og sagði mér fjöldan allan af sögum. Hún var alltaf að vinna úr ull, fékk ull hjá pabba og fleiri bændum, þvoði hana, hengdi til þerris, tók ofan af, kemdi og spann band sem hún svo prjónaði úr fallega þelbandsvettlinga og á ég ennþá þrenna frá henni sem ég geymi. Einnig átti hún prjónavel sem hún prjónaði á skyrtuboli og síðan nærbuxur á karlmenn. Einnig barnaföt. Þetta sendi hún svo út um allt og fékk peninga fyrir. Á sunnudögum hlustuðum við saman á útvarpsmessuna og sungum sálmana með kórnum í útvarpinu. Hún átti nokkrar vinkonur sem komu í orlof sitt til hennar, Gistu í 3 nætur (orlofsnæturnar) og fóru svo með rútunni heim til sín. Ein var úr Reykjavík og reykti síkarettur og við kölluðum hana gömlu pú, pú. Það reykti enginn á mínu heimili þannig að mér fannst þetta mjög framandi kona. Amma fór í allar messur, en foreldrar mínir voru bæði í kirkjukórnum í sveininni, þannig að það var alveg í lagi að hún kæmi með. Þá fór hún alltaf í peysuföt og spariskóna sína. Mér fannst svo gaman að horfa á hana klæða sig í peysufötin, en stundum fór hún í upphlutinn sinn. Ég lærði þannig fjöldann allan af sálmum og þegar ég svo fór sjálf í kirkjukór, kom sú kunnátta sér vel.
Frásögn með stuðningi minnisatriða:
Amma skipti aldrei skapi,var alltaf glöð og það var eins og engin vandmál væru til í hennar lífi. Var bara þarna, og sinnti sínu. Hún skammaði mig aldrei, bara leiðbeindi mér og okkur syskynunum. Hennar skólaganga var ekki löng, byrjaði þannig að börnin lágu á hnjánum við bekkina í Hlíðarendakirkju og skrifuðu á bekkjunum. Svo var byggt þing- og skólahús og þar kláraði amma barnaskólann. Amma var bara 68 ára þegar afi dó, Hann hét Guðjón Jónsson og var 12 árum eldri en hún. þau voru bændur í Tungu í Fljótshlíð frá 1907 til 1942 er foreldrar mínir tóku við búinu. Afi dó 1952 og þá var amma ennþá á besta aldri, Þá tók hún sig til og var hjá konum sem voru að eiga börn eða þurftu af einhverjum ástæðum að vera að heiman tímabundið. Hún tók í hrífu og hjálpaði við heyskapinn, eða passaði okkur systkynin svo mamma gæti farið út á tún. Alltaf vorum við hjá ömmu meðan foreldrar okkar voru við útiverk, Ég get ekki lýst þessu öðruvísi en að hún var bara klettur sem við gátum alltaf leitað til. Hún hvatti okkur til að fara í framhaldsnám sem við gerðum bæði. Hún var kannski ekki mikil kvenréttindakona, enda af gamla, gamla skólanum. En hún hélt altaf hátíðlegan daginn sem íslenskar konur fengu kosningarétt, og var stolt af. Hún keypti kvennablaðið Hín, og var mikill aðdáandi Bríetar Bjarnhéðinsdóttur. Einnig átti amma vefstól, í honum óf hún ábreiður á dívana og rúm. Hún keypti garn (ekki veit ég hvar) og litaði og eftir hana á ég tvær ábreiður með salunsvefnaði. Geymi þær og held mikið upp á. Hún óf fyrir fólk á næstu bæjum og seldi. Það var mikil kúnst að setja upp í vefstólinn, og hjálpaði mamma henni við það. Að draga í höföldin fannst mér líkast göldrum, en allt kom þetta vel út þegar hún steig á fótasköptin og renndi skittunum í skilið. . Mér fannst amma stundum "ofurhetja" eins og krakkar segja í dag. Svo fór að halla undan þegar hún var svona 94-5 ára. Hún fór að gleyma og rugla eins og gengur og endaði svo á Ljósheimum á Selfossi þar sem hún dvaldist síðustu árin.
Ég man aldrei eftir að amma væri veik, en einu sinni fótbrotnaði hún er hún var að fara á milli bæja í hálku. Tók því bara eins og hverju öðru og ekki orð um það meira.
Questionnaire
Record type
Keywords
Place of origin
63°44'48.8"N 20°3'42.2"W