Eye. Fielle. Jökell I. Island.
Fyrir 1785, Listamaður óþekktur
In preservation at
National Gallery of Iceland
Aðfangabók skráð af Matthíasi Þórðarsyni: 243-246 19/5. Fjórar landslagsmyndir, sem heita, samkvæmt áritunum á efra horni vinstra megin á hverri mynd: Eye. Fielle. Jökell I. Island. I neðra horni hægra megin er talan 39. St. 35 x 47 cm. Máluð á pappa. - 244 Knapa. Felle. Jökel. I. Island. Í neðra horni h.m. 40. St. 35,5 x 47,5. Á pappa. - 245 Bens. Jökel. I. Island. Í nerða horni h.m 41 St. 35,5 x 47. - Á pappa. 246 Hots. Jökel I . Island.. Í neðra horni h.m. 42. St. 35,5 x 47 cm. - Hver mynd er í sinni umgerð, gylltri að framan en rauðri að utan; br. 3,4. -Allar myndirnar virðast gerðar af sama manni, dönskum sennilega, og vera frá því um 1780. Landslag er óeðlilegt á hverri mynd, nema helzt á nr. 244, og virðast myndirnar ekki bera vott um, að málarinn hafi sjeð þá staði, sem myndirnar eiga að sýna. Sbr. eftirfylgjandi myndir, nr. 247-66.
Main information
Title
Art title: Eye. Fielle. Jökell I. Island.
Dating
Fyrir 1785
Material
Technique
Object-related numbers
Museumnumber a: LÍ-243
Dimensions
35 x 48 x 0 cm
Exhibition text
Verkin sem hér eru sýnd eru hluti af gjöf sem safninu barst árið 1928 frá erfingjum Tages Reedtz-Thott (1839–1923), lénsbaróns af Gavnø í Danmörk og forsætisráðherra Danmerkur 1894–1897.
Uppruni verkanna, sem eru í allt tuttugu og fjögur, er óljós en öll bera þau áletrun sem tengir myndefnið við Ísland. Þó er ljóst að myndasmiðurinn hefur líklega ekki komið til Íslands því fátt minnir á íslenska náttúru í þessum verkum. Nokkur bera þó heiti sem minna á þekkt íslensk örnefni eins og Eyjafjallajökul, Drangajökul, Eiríksjökul og Almannagjá, en ljóst er af myndunum sjálfum að höfundurinn hefur tæplega séð staðina sem þær eiga að sýna.
Líklegt má telja að fyrsti eigandi verkanna hafi verið Otto Thott greifi (1703– 1785), mjög háttsettur danskur embættismaður sem tengdist Íslandi með ýmsum hætti. Studdi hann til dæmis stofnun Innréttinganna í Reykjavík og var forseti Danska vísindafélagsins (1763–1770) sem m.a. stóð fyrir rannsóknarleiðöngrum Horrebows og Eggerts Ólafssonar og Bjarna Pálssonar til Íslands um miðja 18. öldina. Otto Thott greifi var þekktur bókasafnari og átti stærsta einkabókasafn Danmerkur fyrr og síðar og safnaði hann m.a. íslenskum bókum og handritum. Eftir sinn dag ánafnaði hann Konunglega bókasafninu í Kaupmannahöfn handritasafn sitt en þar á meðal voru yfir 200 íslensk handrit. Otto Thott greifi lagði einnig grunninn að miklu málverkasafni sem enn er varðveitt í Gavnø-höllinni á samnefndri eyju við suðurhluta Sjálands. Thott greifi bjó einnig í Thott-höllinni við Kóngsins nýjatorg í Kaupmannahöfn þar sem nú er sendiráð Frakklands. Þar voru verkin sem hér eru sýnd varðveitt þegar þau voru boðin Matthíasi Þórðarsyni þáverandi þjóðminjaverði og umsjónarmanni Listasafnsins árið 1928. Taldi Matthías Þórðarson ekki ólíklegt að Otto Thott hefði keypt myndirnar og taldi hann sennilegt að þær hefðu verið „málaðar í Danmörku af einhverjum, sem aldrei hafði sjéð Ísland, en fengið dálitla þekkingu um íslensk örnefni og dottið í hug, sem gróðavegur, að búa þessar myndir til og fá hinn auðuga, ákafa safnara til að kaupa þær“.
Leiða má líkur að því að verkin séu gerð á nokkurra ára tímabili upp úr miðri 18. öldinni en þau gætu þó verið eldri. Líklega er um sama höfund að ræða en þeir gætu þó verið tveir. Öll virðast verkin gerð á sömu vinnustofu og er allur frágangur verkanna sambærilegur. Undirlagið er þó ýmist pappaspjald eða strigi af mismunandi gerð og einnig er grunnurinn undir olíulitnum mismunandi. Athygli vekur að merkingar verkanna eru yngri en verkin sjálf sem m.a. sést af því að skrifað er ofan á ferniserað yfirborð. Verkin bera öll númer sem benda til þess að þau hafi verið hluti af stærra safni þar sem íslensk náttúra átti að vera fyrirmynd í að minnsta kosti 32 verkum.
Verkin voru öll í mjög slæmu ástandi þegar safnið fékk þau að gjöf og hefur lítið verið hugað að þeim þar til nýlega að áhugi manna á þessum sérstöku verkum hefur vaknað og hafa nokkur þeirra verið sýnd opinberlega á undanförnum árum. Ekki hefur þó gefist tækifæri til að rannsaka verkin til hlítar en unnið er að því að greina betur aldur þeirra og uppruna, þar með talið höfund og þjóðerni hans.
Record type
Collection
Undirskrá: Aðalskrá
Inscription
Inscription: Eye. Fielle. Jökell I. Island. [otv]; 39 [nth]
Giver
Gjöf erfingja K. Th. T. O. Reedtz-Thotts lénsbaróns 1928.
Classification
Keywords
Edition/Series
1