Helgríma
In preservation at
National Museum of Iceland
Helgríma, fundin
upp og smíðuð af Dbrm. Einari B. Guðmundssyni (sjá grein hans í Ísafold...)
í því skyni að lögð yrði niður slátrunaraðferð sú á sauðfé og stórgripum
(skurðurinn og svæfingin), er nú á sér stað. Verkfæri þetta er ætlað
til þess að rota með sláturfé: það er úr leðri, í lögun eins og andlit
sauðkindarinnar og er svo til ætlast að það hylji það, svo að kindin verði
einskis vör, þegar höggið ríður að. Að neðanverðu er ól með hringju
til að spenna grímuna niður fyrir kjálkana. Efst á grímunni miðri
er svo sjálft rotunarverkfærið. Það er sívalingur úr járni c. 9 sm.
langur og 1 sm. að þvermáli með hatt eða skalla að ofan til að slá á, 2
sm. að þvermáli og slétt eða lítið eitt kúpt í neðri endann. Utan
um þennan sívaling er járnhringur, sem að neðan verðu (næst leðrinu) myndar
plötu 5½ sm. að þvermáli og liðl. ½ sm. á þykt, innan á leðrinu er svo
önnur plata jafnstór, en þynnri, plöturnar eru svo skrúfaðar saman með
3 skrúfnöglum. Upp úr grímunni (leðrinu) gengur hak og er þar á saumað
leðuról 20 sm. löng, er hún notuð til að halda grímunni að enninu á kindinni
þegar hún er rotuð (c. ólinni haldið aftur á milli eyrnanna). Sívalingurinn
er dreginn út, eins langt og hann kemst, gríman fest á kindina og því næst
slegið með sleggju á skallann, fellur þá kindin til jarðar dauðrotuð við
fyrsta högg. Verkfæri þetta var fyrst með brodd á endanum, en reyndist
ekki bráðdrepandi og breytti því Einar til síðar og hafði standinn sléttan.
Main information
Einar Baldvin Guðmundsson, Attributed
Material
Technique
Object-related numbers
Museumnumber a: 4809
"Museumnumber b": 1901-29
Dimensions
9 x 1 x 0 cm
Lengd: 9 Breidd: 1 Hæð: 0 cm
Exhibition text
Helgríma til slátrunar sauðfjár.
Er hún kom til síðla á 19. öld lagðist niður að skera fé.
4809
Helgríma til slátrunar sauðfjár.
Record type
Collection
Undirskrá: Munasafn
Keywords
Keyword: Helgríma