Rostungsbein, óþ. hlutv.

In preservation at

Bein úr rostungshausi. Þetta eru beinabrot, smærri og stærri, 14 að tölu, og ofurlítil tönn að auki, að því er mér sýndist. Bein þessi eru fundin á Skaga á Rosmhvalnesi, og læt eg hér fylgja orðrétta skýrslu um þau, er stendur í Víkverja 1874, 2. ári, 10. tölubl. „Fundnar rostungstennur.“ Í vetur kom upp úr vötnum úti á Skaga á Rosmhvalanesi rostungshaus. Munnmæli gömul hafa verið, að vötn þessi hafi fyrmeir verið mikið stór, og þau hafi þá átt að vera botnlaus (!), og undirgangur hafi átta að vera frá þeim undir malarkambinn fram í sjó. Á síðari árum hefir alt af verið að berast ofan í þau sandur, svo á sumrin eru þau þurr, en trúlegt er það, að sjórinn til forna hafi, eins og hin nefndu munnmæli benda á, gengið lengra upp á land en nú, og að haf hafi verið þar sem vötnin eru nú Upp úr botninum braut nú ísinn rostungshausinn með íföstum tönnum, en til að ná úr tönnunum brutu bjánar þeir, er fundu hausinn, hann í sundur og hirtu ei um brotin. Sagt er, að beinin í hausnum hafi verið mjög fúin og varla tollað saman, en tennurnar eru, að því sem virðist, alveg óskemdar, þrátt fyrir það, að þær hljóta að hafa legið mörg hundruð ár þar sem þær fundust, því þegar þær komu þangað, hlýtur að hafa verið þar mararbotn. Fundur þessi er mjög merkilegur: rostungarnir munu mjög sjaldan hafa sést hér við land eða rekið, og vitum vjer eigi til þess sé getið í annálum optar en við á 1694. Þá er sagt að rostungur hafi verið drepinn á Miðnesi, og þótti það nýung. Undir skýrslu þessari stendur ekkert nafn, en mér þykir líklegt, að hún sé eptir síra Sigurð á Útskálum, sem sendi beinin. Eg vildi óska þess, að þegar menn rita skýrslur um einhverja gamla muni í blöðin, eða senda safninu, að menn vildu rita nöfn sín undir, því með því hefur maður nokkra tryggingu fyrir áreiðanleik þeirra. Um bein þessi get eg ekkert sagt, því hausinn er, eins og áður er sagt, allur brotinn í sundur: en þess skal einungis getið, að þessi beinabrot eru nú glerhörð og jafnvel harðari en nokkur ný hvalbein, að því er mér virðizt: það lítur því út fyrir, að þau hafi ekki verið fúin. Rostungar munu í fyrri daga hafa verið hér alltíðir: það sýna tennur úr þeim, er fundizt hafa hér opt og einatt, t. d. vestur fyrir Mýrum: þaðan hefi eg fengið tvær Rostungstennur eða fleiri. Nú hittast rostungar eigi hér við land, og mun það vera af þeirri orsök, að þeim hefir verið eytt eða drepnir, eins og fleiri hvalakyn hér í norðurhöfum, sem nú eru orðin miklu sjaldgæfari en áður. Það er varla efamál, að rostungurinn, sem nú er kallaður, hefir áður heitið „ rosmhvalur,“ og það er eldra nafn, og verið dregið nafn af honum í fornöld og kallað „Rosmhvalanes“ (sbr. Landn. Kh. 1843 bl. 55, 133, 317, 319).

Main information

Donor: Sigurður Brynjúlfsson Sivertsen

Material

Lífræn efni, Dýraríki, Bein

Object-related numbers

Museumnumber a: 1020 "Museumnumber b": 1875-1

Place

Sveitarfélag 1950: Miðneshreppur

Record type

Artifact

Collection

Undirskrá: Munasafn

Keywords

Keyword: Rostungsbein, óþ. hlutv.