Go Back To Search
Do you know more?

Skúfhólkur

In preservation at
Sagnheimar Folk Museum
Úr skrá Þorsteins Þ Víglundssonar: "1339. Skúfhólkur. Þennan skúfhólk smíðaði á áttunda tug fyrri aldar Einar gullsmiður Eiríksson, kunnur mormóni í Eyjabyggð þá. (Sjá skýringu við fyrra númer). Þessi skúfhólkur leiðir til þess, að ég freistast hér til að segja eilitla sögu, sem varðar íslenzka þjóðlífið frá liðinni öld. Veturinn 1873-1874 voru vinnuhjú á Oddstöðum hjá hjónunum Árna bónda Þórarinssyni og frú Steinunni Oddsdóttur húsfreyju Þuríður Sigurðardóttir, þá á fimmtugs aldri, og Magnús Kristjánsson frá Kekki í Stokkseyrarhreppi. Vinnukona þessi var ekkja. Vinnuhjú þessi felldu hugi saman, þó að aldursmunur væri þarna nokkur. Þau voru bæði mormónatrúar. Og brátt tóku þau upp á þeirri ósvinnu að sofa saman. Þá kom til kasta Lofts Mormmónaprests í Eyjum, sem ekki leið svona "hneykslanlega sambúð" samkvæmt helgri kenningu mormóna. Brátt létu þau þá mormónaprestinn vígja sig í heilagt hjónaband. En sóknarpresturinn á Ofanleiti, séra Brynjólfur Jónsson, gat ekki unað þessari yfirlýstu mormónablessun gagnvart hinni hneykslanlegu sambúð og lostafulla samlífi vinnuhjúanna á Oddstöðum. Þó neitaði hann að gifta þau þjóðkirkjulegri giftingu sökum vígslunnar, sem áður hafði átt sér stað. Hvað var nú til ráða, þar sem hjúin vildu ekki á nokkurn hátt skilja samvistir? Ekkert lá annað fyrir þeim en fangelsisvist samkvæmt íslenzkum lögum. Mál þetta varð sýslumaðurinn að láta sig varða, Daninn Aagard. – Samkvæmt 47. gr. hinnar íslenzku stjórnarskrár skyldi enginn missa af borgaralegum réttindum sakir trúar sinnar. Mál þetta kom því til kasta landshöfðingjans yfir Íslandi, sem skaut því til danskra stjórnarvalda. Seint og síðar meir gaf konungur út tilskipun um "borgaralegt hjónaband" á Íslandi, sem sýslumenn og bæjarfógetar skyldu framkvæma. Hin nefndu vinnuhjú voru þannig gefin saman í svo kallað borgaralegt hjónaband, sem var hið fyrsta á Íslandi. Það átti sér stað í Vestmannaeyjum 30. marz 1876. Hjónin á Oddstöðum, Árni bóndi og Steinunn húsfreyja, höfðu reynzt vinnuhjú unum sínum sérstaklega vel í þessum giftingarraunum þeirra, svo að Eyjafólk hafði orð á því. Til þess að sýna húsmóður sinni eilítinn þakklætisvott, gaf Þuríður vinnukona húsmóður sinni þennan skúfhólk, sem hún fékk trúbróður sinn, Einar gullsmið Eiríksson, til þess að smíða fyrir sig. Svo sem ýmsum Eyjabúum er kunnugt, þá voru nefnd hjón á Oddstöðum foreldrar frú Önnu Sigríðar Árnadóttur Johnsen í Frydendal. Skúfhólkur þessi gekk í erfðir og hafnaði að lokum hér í Byggðarsafninu. (Heimild: Íslenzkir sagnaþættir Brynjólfs Jónssonar frá Minna-Núpi o.fl.) "

Main information

Object-related numbers
1339
Record type
Collection
Undirskrá: Minjaskrá Þorsteins Þ. Víglundssonar Undirskrá: Almenn munaskrá
Keywords
Keyword: Skúfhólkur
References
Minjaskrá Byggðarsafns Vestmannaeyja með nokkrum sögulegum skýringum eftir Þorstein Þ Víglundsson.