Leita



Vinsamlega sýnið biðlund
Vantar lýsingu
 Mitt safn

Landfræðileg staðsetning


EfnisatriðiBankahrun, Brandari, Fjölmiðill, Kreppa, Mótmæli, Munnmæli, Vísa
Ártal2008-2010
Spurningaskrá112 Kreppan; hrunið og Búsáhaldabyltingin

StaðurDísarstaðir
ByggðaheitiFlói
Sveitarfélag 1950Sandvíkurhreppur
Núv. sveitarfélagSveitarfélagið Árborg
SýslaÁrnessýsla
LandÍsland
Kyn / Fæðingarár
heimildarm.
Kvenkyns / 1949

Nánari upplýsingar

Númer2010-1-56
AðalskráÞjóðhættir
UndirskráSpurningaskrár - Svör
Sent/Móttekið14.9.2009/3.1.2011
TækniSkrift

Nr. 2010-1-56


s1
Bankahrunið
Hvernig mundir þú lýsa andrúmsloftinu í þjóðfélaginu fyrir bankahrunið (lífsstíll, viðhorf, hugsunarháttur t.d.)?
- Ég held að það hafi verið ákveðin spenna í samfélaginu. Allir höfðu vinnu og það er auðvitað jákvætt. Ég held að í mörgum framkvæmdum hafi verið kapp án forsjár, lífstíllinn einkenndist af kapphlaupi um veraldlega hluti, allir gátu eignast allt og peningum var bókstaflega ýtt að fólki án ábyrgðar eða veða.

Árin fyrir hrunið einkenndust af miklum framkvæmdum og gríðarlegri þenslu. Hvenær finnst þér að þú hafir séð einhverjar vísbendingar um hvað væri í vændum?
- Ég var ekki svo glögg að sjá fyrir þetta hrun. Ég treysti bönkunum og hefði aldrei ímyndað mér að þeir myndu hreinlega hirða peninga af fólki.

Mikið var um gagnrýni á íslenska banka í útlöndum og jafnvel innanlands fyrir hrunið. Að hvaða leyti tókst þú mark á þessari gagnrýni og hvaða áhrif hafði hún á þig?  

Segðu frá því sem þú upplifðir (tilfinningar, atburðir) þegar tilkynnt var um bankahrunið. Hvernig leið þér daginn eða dagana á eftir og hvernig líður þér núna?
- Þegar tilkynnt var um bankahrunið leið mér illa. Allt var fallvalt og ég var undrandi og reið er ljóst var að þetta væru mannanna verk en ekki heimskreppu að kenna eins og látið var að liggja fyrst.

Íslendingar sem bjuggu erlendis lentu margir í fjárhagsörðugleikum og sumir ferðamenn gátu ekki notað íslensk greiðslukort í útlöndum. Þekkir þú einhver dæmi um þetta sem þú getur sagt frá?
- Ég þekki tvær fjölskyldur sem urðu að koma heim vegna hrunsins, önnur frá Kanada, hin frá Danmörku.

Talað var um að æðstu stjórnendur banka bæru gríðarlega ábyrgð og ættu þess vegna að hafa laun í samræmi við það. Hvaða skoðun hafðir þú á þessu fyrir hrunið? En í dag?
- Mér fannst þessar óheyrilegu launagreiðslur og starfslokasamningar bara ekki ná nokkurri átt. Ég er sama sinnis í dag og er svekkt yfir að þessu skuli ekki hafa verið breytt.

s2
- Fólk er enn að fá óheyrilega há laun.

Hvað fannst þér um hina svo kölluðu útrásarvíkinga fyrir hrunið? En í dag?
- Mér fannst alltaf að þessi kennitöluskipti væru undarleg. Að hægt væri að safna skuldum nokkurra fyrirtækja á eitt og láta það svo fara á hausinn.
- Eftir á að hyggja finnst mér útrásarvíkingarnir hafa verið ótrúlega siðblindir en það var allt kerfið hjá okkur sýkt. Nú eru þessir menn allir í útlegð þó þeir geti víst enn velt sér upp úr auði stolnum frá þjóðinni. Þeim hlýtur samt að líða illa og vera vorkunn. Mér finnst nauðsynlegt að kryfja þessi mál. Það getur enginn lifað eðlilegu lífi með svona gerðir gagnvart heilli þjóð á bakinu.

Meðan allt lék í lyndi héldu ýmsir því fram að tala ætti ensku í stórfyrirtækjum hér á landi. Hvað fannst þér um þetta á sínum tíma? En í dag?
- Mér finnst mjög mikilvægt að viðhalda íslenskunni og óttast í raun um okkar ástkæra ylhýra mál. Ég get samt vel skilið að í viðskiptum við útlönd þurfi að nota ensku.


Mótmælin - Búsáhaldabyltingin  
Hvernig fréttir þú af mótmælunum? Hvenær fórst þú að taka mark á mótmælunum og skipuleggjendum þeirra eða gerðirðu það kannski alls ekki?
- Ég frétti fyrst af mótmælunum í fréttum sjónvarps.

Tókst þú þátt í mótmælunum og hvers vegna? Ef þú tókst þátt hvað var kornið sem fyllti mælinn?
Ég tók ekki þátt í þeim og var ánægð með að enginn skyldi þó slasast. Hópurinn sem er alltaf í öllum mótmælum bara til að mótmæla án þess eiginlega að vita hverju þeir eru að mótmæla fer í taugarnar á mér. Ég vorkenndi lögreglunni sem hafði skyldum að

s3
gegna og mér fannst lögreglan standa sig vel.

Hefur þú mótmælt áður (fyrir hrunið) og ef svo er hvenær og af hvaða tilefni?
- Ég tek ekki þátt í svona mótmælum en er samt ánægð með þau og held að ráðamenn okkar hafi þurft á þessari lexíu að halda. Þeir voru farnir að halda að „almúganum“ mætti segja hvað sem er. Ég held samt að við þurfum á einhverju frekara að halda ef við ætlum að sjá „Nýtt Ísland“. Mér finnst bankarnir vera eins og ríki í ríkinu jafnvel þó þeir séu í eigu ríkisins og forsætis- og fjármálaráðherrar þurfi að semja og ganga bónleið til þeirra. Það skil ég ekki.

Hvernig fannst þér að stemningin eða andinn hafi verið á mótmælunum?

Hvaða skoðun hefur þú á átökunum við lögregluna? Áttu þau fullan rétt á sér eða e.t.v. alls ekki? Fannst þér mótmælin ganga of langt, vera passleg og réttlát eða hafa gengið of skammt?

Hvað finnst þér um frammistöðu lögreglunnar?

Telur þú að mótmælin hafi skipt máli eða skilað einhverjum árangri? Hvernig þá?

Segðu frá slagorðum og orðatiltækjum í tengslum við mótmælin sem þér er kunnugt um.

Hefur þú tekið þátt í öðrum mótmælum nýverið, t.d. gegn Icesave? Viltu segja frá þessu?


Kreppan
Mikið hefur verið fjallað um kreppu á Íslandi sl. tvö ár. Hvernig hefur þú orðið var/vör við hana? Finnst þér að það sé kreppa?
- Það er kreppa. Aðhaldið átti ekki að bitna á börnum en ég veit að stuðningur við nemendur, sérkennsla, ferðalög og gögn til skóla hafa verið skorin verulega niður. Það þykir mér slæmt.

Hefur þú upplifað kreppu áður? Að hvaða leyti er núverandi kreppa sambærileg eða ekki sambærileg við aðrar kreppur sem verið hafa í landinu að þínu mati?
- Ég hef ekki upplifað kreppu áður.

Hvernig hefur kreppan haft áhrif á neysluvenjur þínar (innkaup, akstur, t.d.)?
- Neysla hefur ekki breyst hjá mér. Ég tel þó að ég fylgist betur með verðlagi en áður.

Hver eru helstu áhrif kreppunnar á fjölskyldulíf þitt (meiri/minni, samvera t.d.)?

Hver telur þú að sé upplifun barna almennt af kreppunni? Hafa þau verið upplýst um hana og ef svo er á hverju hefur það helst oltið (aldri t.d.)?
- Börnin vita að það er kreppa. Það er ekki hægt að kaupa eins mikið segja þau.

Upplifir þú að löngun þín til að taka þátt í félagslífi og grasrótarstarfsemi hafi breyst á undanförnu ári? Geturðu lýst þessu?
- Ég tek ekki meiri þátt í félagslífi, mér hefur alltaf þótt gott að vera heima.

Hvaða áhrif hefur kreppan haft á trúarlíf þitt (fer oftar/sjaldnar í kirkju t.d.)?
- Trúarlíf mitt er óbreytt.

Í hvaða mæli hefur þú tekið upp „þjóðleg“ gildi eða siði í kjölfar hrunsins (ísl. matur, vel íslenskt, ferðast innanlands t.d.)?

Hefur lífsviðhorf þitt hugsanlega breyst á einhvern hátt eftir hrunið og þá hvernig?
- Ég held að lífsviðhorf mitt hafi ekkert breyst en stundum

s4
finnst mér börn meta meira núna ýmislegt sem þau fá eða fyrir þau er gert og þá hugsa ég „Við þurftum á þessari kreppu að halda“. Við vorum orðin siðblind, frek og kröfuhörð.

Hefur þú misst vinnuna? Ef svo er hvaða áhrif hefur það haft á þig og þína nánustu?

Hefur þú eða fólk sem þú þekkir leitað til hjálparsamtaka sem afleiðing af hruninu eða kreppunni? Viltu segja frá þessu?
- Enginn sem ég þekki hefur þurft að leita til hjálparsamtaka.

Hefur þú íhugað að flytja úr landi? Hvers vegna og hvert þá helst? Þekkirðu aðra sem hafa gert það, til hvaða landa og hvers vegna?
- Ég hef alls ekki íhugað að flytja úr landi enda hef ég vinnu hér.

Annað sem tengist kreppunni og þú vilt segja frá, t.d. hvaða lærdóm má draga af henni.
- Ég vona sannarlega að okkur auðnist að draga lærdóm af þessari kreppu. Ég held að við séum að byrja að læra að tala saman þó það hafi tekið t.d. alþingismenn okkar tvö ár og sumir eru enn á kafi í skotgröfunum. Við verðum að reisa nýtt Ísland úr þessum rústum.


Fjölmiðlun, umræða og upplýsingagjöf  
Hvernig finnst þér að fjölmiðlar hafi staðið sig við að upplýsa almenning um ástandið og ákvarðanir stjórnvalda?

Hafa upplýsingar frá stjórnvöldum verið fullnægjandi að þínu mati? Ef ekki hvað finnst þér að helst skorti?

Hvað finnst þér um hina pólitísku umræðu í sambandi hrunið og eftirleik þessi? Hefur hún t.d. verið skiljanleg/óskiljanleg eða uppbyggileg/neikvæð??

Hafa skoðanir þínar hugsanlega fremur mótast af viðræðum við annað fólk, bloggi, spjallrásum eða Facebook og þá hvernig?

Facebook var mikið notað við að skipuleggja mótmæli og fjöldi hópa stofnaðir um hitt og þetta. Fróðlegt væri að fá upplýsingar um í hvaða hópa þú skráðir þig og hvers vegna.


Annað
Þekkirðu sögur af jákvæðum eða neikvæðum viðhorfum erlendis í garð Íslendinga eftir hrunið? Segðu frá!

Hvaða brandara, vísur og sögusagnir hefur þú heyrt í tengslum við bankahrunið, kreppuna og Icesave? Fróðlegt væri að fá þetta sett á blað.

Þetta aðfang er í Þjóðminjasafni Íslands. Safnið varðveitir um 4 milljónir mynda, um 300 þúsund muni og tæpar 25 þúsund færslur um þjóðhætti. Í húsasafni eru um 40 hús.

 

Áætlað er að um 80-90 % þessara aðfanga sé komin í stafrænan búning, mismunandi eftir tegundum. Einnig er skráningin mismunandi ítarleg og myndir bara við hluta gagnanna.


Birting gagna í Sarpi er á ábyrgð viðkomandi safns.