Leita



Vinsamlega sýnið biðlund
EfnisatriðiBankahrun, Brandari, Fjölmiðill, Kreppa, Mótmæli, Munnmæli, Vísa
Ártal2008-2010
Spurningaskrá112 Kreppan; hrunið og Búsáhaldabyltingin

Sveitarfélag 1950Mosfellshreppur
Núv. sveitarfélagMosfellsbær
SýslaKjósarsýsla
LandÍsland
Kyn / Fæðingarár
heimildarm.
Karlkyns / 0

Nánari upplýsingar

Númer2010-1-15
AðalskráÞjóðhættir
UndirskráSpurningaskrár - Svör
Sent/Móttekið14.9.2009/4.3.2010
TækniSkrift
Nr. 2010-1-15

Heimildarmaður: Óþekktur karlmaður, 28 ára, búsettur í Mosfellsbæ.

Bankahrunið
Hvernig mundir þú lýsa andrúmsloftinu í þjóðfélaginu fyrir bankahrunið (lífsstíll, viðhorf, hugsunarháttur t.d.)?
- Fólk spáði mikið í veraldlega hluti og eyddi peningum óhóflega og fékk of mikið lánað frá bönkum.

Árin fyrir hrunið einkenndust af miklum framkvæmdum og gríðarlegri þenslu. Hvenær finnst þér að þú hafir séð einhverjar vísbendingar um hvað væri í vændum?
- Í raun ekki fyrr en bara stuttu áður, samt hlaut að koma að þessu. Bjóst við því.

Mikið var um gagnrýni á íslenska banka í útlöndum og jafnvel innanlands fyrir hrunið. Að hvaða leyti tókst þú mark á þessari gagnrýni og hvaða áhrif hafði hún á þig?  
- Fylgdist lítið með þessu.

Segðu frá því sem þú upplifðir (tilfinningar, atburðir) þegar tilkynnt var um bankahrunið. Hvernig leið þér daginn eða dagana á eftir og hvernig líður þér núna?
- Maður vissi bara ekki hvað þetta þýddi í raun fyrir utan það að Ísland væri ekki í góðum málum.

Finnst þér að þú skiljir/skiljir ekki orsök og afleiðingar hrunsins og hvernig ástandið er í þjóðfélaginu í dag? Geturðu lýst þessu?
- Mér finnst ég skilja þetta þó svo að ýmislegt er eflaust ekki komið upp á yfirborðið og við fáum eflaust ekki að vita margt. En fólk er ennþá reitt og mér finnst ekki vera að gera nóg fyrir fólk.

Margir hafa orðið fyrir þeirri óskemmtilegu reynslu að skuldir þeirra hafa margfaldast eða tapað fjármunum vegna hrunsins. Hvaða áhrif telur þú að þetta hafi haft á líf viðkomandi, þitt eða annarra sem þú þekkir til?
- Nei þekki engin dæmi persónulega.

Íslendingar sem bjuggu erlendis lentu margir í fjárhagsörðugleikum og sumir ferðamenn gátu ekki notað íslensk greiðslukort í útlöndum. Þekkir þú einhver dæmi um þetta sem þú getur sagt frá?
- Nei þekki engin dæmi persónulega.

Talað var um að æðstu stjórnendur banka bæru gríðarlega ábyrgð og ættu þess vegna að hafa laun í samræmi við það. Hvaða skoðun hafðir þú á þessu fyrir hrunið? En í dag?
- Nei ég var algjörlega ósammála! Flestir voru með meira á mánuði en almennur meðalstarfsmaður er með á ári.

Hvað fannst þér um hina svo kölluðu útrásarvíkinga fyrir hrunið? En í dag?
- Fyrir hrun þá fannst manni þeim ganga vel í lífinu en ég hafði ekki heyrt um t.d. Edge og Icesave fyrr en eftir hrun. Eftir hrun þá finnst mér að þeir ættu að vera sóttir til saka fyrir þetta. Tóku of mikla áhættu.

Meðan allt lék í lyndi héldu ýmsir því fram að tala ætti ensku í stórfyrirtækjum hér á landi. Hvað fannst þér um þetta á sínum tíma? En í dag?
- Finnst bara að það ætti að tala íslensku.


s2
Mótmælin - Búsáhaldabyltingin  
Hvernig fréttir þú af mótmælunum? Hvenær fórst þú að taka mark á mótmælunum og skipuleggjendum þeirra eða gerðirðu það kannski alls ekki?
- Byrjaði að taka eftir þeim bara í fréttum. En tók ekki mark á þeim einfaldlega vegna þess að til að byrja með var þetta bara rugl, ofbeldi og skemmdarverk eru ekki til að bæta ástandið.

Tókst þú þátt í mótmælunum og hvers vegna? Ef þú tókst þátt hvað var kornið sem fyllti mælinn?
- Nei tók ekki þátt.

Hefur þú mótmælt áður (fyrir hrunið) og ef svo er hvenær og af hvaða tilefni?
- Mótmælti ekki fyrir hrun.

Hvernig fannst þér að stemningin eða andinn hafi verið á mótmælunum?

Hvaða skoðun hefur þú á átökunum við lögregluna? Áttu þau fullan rétt á sér eða e.t.v. alls ekki? Fannst þér mótmælin ganga of langt, vera passleg og réttlát eða hafa gengið of skammt?
- Fannst mótmælin ganga allt of langt og ofbeldið í garð lögreglunnar algjörlega óafsakanlegt.

Hvað finnst þér um frammistöðu lögreglunnar?
- Held að hún hafi staðið sig vel, eins vel og hún gat.

Telur þú að mótmælin hafi skipt máli eða skilað einhverjum árangri? Hvernig þá?
- Nei skilaði engum árangri.

Segðu frá slagorðum og orðatiltækjum í tengslum við mótmælin sem þér er kunnugt um.
- „Vanhæf ríkisstjórn“.

Hefur þú tekið þátt í öðrum mótmælum nýverið, t.d. gegn Icesave? Viltu segja frá þessu?
- Ekki tekið þátt.


Kreppan
Finnst þér að það sé eða hafi verið kreppa á Íslandi sl. 12-14 mánuði? Hvernig hefur þú orðið var við hana?
- Já verð hefur hækkað og gengi gjaldmiðla. Lánin hækkað verulega.

Hefur þú upplifað kreppu áður? Að hvaða leyti er núverandi kreppa sambærileg eða ekki sambærileg við aðrar kreppur sem verið hafa í landinu að þínu mati?
- Nei ekki persónulega.

s3
Hvernig hefur kreppan haft áhrif á neysluvenjur þínar (innkaup, akstur, munaðarvörur t.d.)?
- Reyni að kaupa skynsamari mat, keyri minna að óþörfu, kaupi minna af „Lúxus“vörum.

Hver eru helstu áhrif kreppunnar á fjölskyldulíf þitt (streita, heilsufar, samvera t.d.)?
- Stundum peningaáhyggjur, annars engar.

Hver telur þú að sé upplifun barna almennt af kreppunni? Hafa þau verið upplýst um hana og ef svo er á hverju hefur það helst oltið (aldri t.d.)?
- Held að börn ættu ekki að vita of mikið um kreppuna, á engum aldri, kannski í lagi um 16 ára. Veit að það er erfitt að komast hjá því. Veit að börn geta orðið hrædd og halda kannski að þau eigi ekki að biðja um neitt.

Upplifir þú að löngun þín til að taka þátt í félagslífi og grasrótarstarfsemi hafi breyst á undanförnu ári? Geturðu lýst þessu?
- Nei upplifi það ekki.

Hefur kreppan haft áhrif á andlega líðan þína eða þinna nánustu? Ef svo er hvaða ráð hefur þú notað til að takast á við þetta?
- Nei ekki að mér vitandi a.m.k. myndi reyna að tala við manneskjuna ef einhverjum liði illa.

Hvaða áhrif hefur kreppan haft á trúarlíf þitt (fer oftar/sjaldnar í kirkju t.d.)?

Í hvaða mæli hefur þú tekið upp „þjóðleg“ gildi eða siði í kjölfar hrunsins (ísl. matur, vel íslenskt, ferðast innanlands t.d.)?
- Í nokkru mæli. En það er varla að borga sig lengur það hækkar allt.

Hefur lífsviðhorf þitt hugsanlega breyst á einhvern hátt eftir hrunið og þá hvernig?
- Já að miklu leyti þótt við hefðum kannski ekki alveg misst okkur (við á þessu heimili) í góðærinu. Við reynum samt að njóta þess að vera bara heima meira í staðinn fyrir að þurfa endalaust að vera að fara eitthvað o.s.frv.

Hefur viðhorf þitt gagnvart því að búa á höfuðborgarsvæðinu eða úti á landi  breyst á undanförnu ári og hvers vegna?
- Vil bara búa á höfuðborgarsvæðinu, það hefur ekki breyst.

Hefur þú misst vinnuna? Ef svo er hvaða áhrif hefur það haft á þig og þína nánustu?
- Nei sem betur fer.

Hvernig hefur kreppan með tilheyrandi niðurskurði haft áhrif á vinnustað þinn?
- Minna um yfirvinnu.

s4
Hvaða nýsköpun er þér kunnugt um eða annað jákvætt sem gæti komið út úr kreppunni?
- Dettur engin nýsköpun í hug.

Hefur þú eða fólk sem þú þekkir leitað til hjálparsamtaka sem afleiðing af hruninu eða kreppunni? Viltu segja frá þessu?
- Nei ekki svo ég viti til.

Hefur þú íhugað að flytja úr landi? Hvers vegna og hvert þá helst? Þekkirðu aðra sem hafa gert það, til hvaða landa og hvers vegna?
- Nei ég hef ekki íhugað það en þekki fólk sem hefur farið til Noregs og Danmerkur.

Áhrif kreppunnar á framtíðaráform ungs fólks eru margvísleg, t.d. í sambandi við húsnæðiskaup. Hver er reynsla þín af þessu?
- Við vorum búin að kaupa íbúð árið 2005, ekki of dýra, en margir sem ég þekki á mínum aldri hafa þurft að slá því á frest að kaupa íbúð það er erfitt að fá lán o.þ.h.

Finnst þér að þú hafir orðið var/vör við óraunhæfar væntingar fólks í sambandi við björgunaraðgerðir frá hinu opinbera? Hvernig lýsir þetta sér?
- Algjörlega!! Fólk sem eyddi og eyddi, tók meira í lán en það var að kaupa er nú í vondum málum og það vill bara afskrifa, niðurfellingar og svoleiðis.

Annað sem tengist kreppunni og þú vilt segja frá, t.d. hvaða lærdóm má draga af henni.
- Fjölmiðlun, umr. uppl.


Fjölmiðlun, umræða og upplýsingagjöf  
Hvernig finnst þér að fjölmiðlar hafi staðið sig við að upplýsa almenning um ástandið og ákvarðanir stjórnvalda? Hefur umræðan verið nægilega lýsandi eða skilvirk?
- Standa sig vel. Samt stundum of mikið fjallað um þetta.

Hafa upplýsingar frá stjórnvöldum verið fullnægjandi að þínu mati? Ef ekki hvað finnst þér að helst skorti?
- Nei og já en ég veit ekki hvað þeir ættu að upplýsa fleira.

Hvað finnst þér um hina pólitísku umræðu í sambandi hrunið og Icesave? Hefur hún t.d. verið skiljanleg/óskiljanleg?
- Óskiljanleg.

Hafa skoðanir þínar hugsanlega fremur mótast af viðræðum við annað fólk, bloggi, spjallrásum eða Facebook og þá hvernig?
-Nei.

Facebook var mikið notað við að skipuleggja mótmæli og fjöldi hópa stofnaðir um hitt og þetta. Fróðlegt væri að fá upplýsingar um í hvaða hópa þú skráðir þig og hvers vegna.
- Ég skráði mig ekki í neinn.


Annað
Þekkirðu sögur af jákvæðum eða neikvæðum viðhorfum erlendis í garð Íslendinga eftir hrunið? Segðu frá!
- Nei því miður!!

Hvaða brandara, vísur og sögusagnir um spillingu, klíkuskap, forréttindi, óhóf, mútur og svindl hefur þú heyrt í tengslum við bankahrunið, kreppuna og Icesave? Skemmtilegt væri að fá þetta sett á blað.

Þetta aðfang er í Þjóðminjasafni Íslands. Safnið varðveitir um 4 milljónir mynda, um 300 þúsund muni og tæpar 25 þúsund færslur um þjóðhætti. Í húsasafni eru um 40 hús.

 

Áætlað er að um 80-90 % þessara aðfanga sé komin í stafrænan búning, mismunandi eftir tegundum. Einnig er skráningin mismunandi ítarleg og myndir bara við hluta gagnanna.


Birting gagna í Sarpi er á ábyrgð viðkomandi safns.