Leita



Vinsamlega sýnið biðlund

LandÍsland
Kyn / Fæðingarár
heimildarm.
Óþekkt / 0

Nánari upplýsingar

Númer2019-2-67
AðalskráÞjóðhættir
UndirskráSpurningaskrár - Svör
SentMóttekið11.7.2019

Kafli 1 af 6 - Eigin reynsla

Þekkir þú torfhús af eigin raun? Ef svo er, með hvaða hætti? Hefur þú t.d. búið í torfbæ? Hvar voru/eru þessar byggingar staðsettar? Nefndu bæjarheiti.

Bý í torfbæ í Lækjarbotnum


Um það bil hve oft hefur þú komið í torfhús? Hve langt er síðan þú komst seinast í þannig hús?

Bý í torfbæ. Kem og fer alla daga.



Kafli 2 af 6 - Gildi torfhúsa

Fyrir hvað standa torfhús í þínum huga? Hver er fyrsta hugsun þín þegar þú hugleiðir þetta? Er hún jákvæð eða neikvæð? Vinsamleg færðu rök fyrir afstöðu þinni.

Heima undir grænni torfu í grænni náttúru. Elska heimili mitt.


Hvað finnst þér merkilegast og hvað ómerkilegast við torfhús?

Góð einangrun, góð hljóðeinangrun. Ómerkilegt? Er það ekki orð yfir prjál og bull? En mér finnst erfitt að halda torfinu í góðu horfi í þurrkum og eins getur það runnið til í hellirigningu í langan tíma. Ekki ómerkilegt. Bara erfitt.


Í hverju felst sögulegt gildi torfhúsa einkum? En menntunar- og fræðslugildi? Segðu frá.

Eiga vel við í íslenskri náttúru. Byggingarefni staðbundið að einhverju leiti. Fræðslugildi? Bara það sama og á við um allar húsbyggingar.


Hafa torfhúsin eitthvað gildi fyrir þjóðerni og sjálfsmynd Íslendinga að þínu mati? Ef svo er, hvers vegna? Ef svarið er neikvætt, hvers vegna ekki?

Hef búið í rhiadi í Marokkó, það átti vel við þar. Torfhúsið mitt á vel við fyrir heimkominn Íslending. En fyrir annað fólk getur steinsteypt nútímalegt hús gert sama gagn.


Geta torfhús haft gildi á vettvangi stjórnmálanna á einn eða annan hátt? Hvernig lýsir það sér, ef svo er?

Kannski fyrir þjóðrembu en ég vona ekki.



Í hverju felst ferðamálatengt gildi torfhúsa? Nefnið dæmi.

Heimili mitt hefur ekkert með ferðamál að gera. Það er við einkaveg og eingöngu opið fjölskyldu og vinum.



Kafli 3 af 6 - Varðveisla og nýting

Hvað finnst þér um hvernig torfhús eru nýtt í þágu ferðamanna í dag?

Hef ekki hugmynd.


Gætu torfhús nýst með öðrum hætti eða betur en þau gera í dag? Hvað er hægt að gera til að bæta úr þessu og hvað ekki? Hvað stendur helst í vegi fyrir breytingum?

Öll hús geta nýst á margan hátt. Hef ekki orðið vör við neina þörf á breytingum.


Hvort ætti að varðveita fleiri eða færri torfhús en gert er? Ef fleiri, hvers vegna og þá hvernig hús (bæjarhús t.d.)? Ef nei, hvers vegna ekki?

Ég vona að kotið mitt standi sem lengst. Hvað önnur hús varðar þá vona ég líka að þau fái að standa og njóta sín. Líka torfhús.


Ef áhugi væri fyrir að fjölga vernduðum torfhúsum og nýta þau, hver ætti að bera kostnað af viðgerð og verndun þeirra að þínu mati (sveitarfélög, ríkið t.d.)?

Ég set allan minn lífeyri í hús og heimili. Líka í garðyrkju. Það væri nú aldeilis fínt ef aðrir færu að borga fyrr mig!



Kafli 4 af 6 - Aldursmunur og eftirgerðir

Er mikill munur á torfhúsum eftir því hvenær þau voru byggð, svo sem á 19. öld, á fyrri hluta 20. aldar eða um miðbik aldarinnar? Hvernig lýsir sá munur sér helst, ef svo er?

Hef ekki hugmynd en gæti trúað að gólf og veggir hafi verið meira og betur klædd eftir því sem efni fnegust til þess.


Finnst þér eftirgerðir torfhúsa vera frábrugðnar gömlu torfhúsunum? Hver er munurinn að þínu mati?

Húsið mitt er byggt 1992, þ.e. fyrri burstin en sú seinni 2002. Það er mjög frábrugðið gömlu húsunum vegna þess að það er byggt á timburburðarbitum en ekki bent á jörðinni og svo eru veggirnir ekki hlaðnir úr grjóti vegna þess að grjóhleðslumenn eru feiknadýr vinnukraftur.


Þekkir þú einhverja sem kunna handtök við torf- og grjóthleðslu? Ef svarið er jákvætt, hve margir voru þeir á að giska fyrir 25 árum? En í dag? Hver heldur þú að staðan gæti verið eftir 25 ár?

Hef fengið þau nokkur í heimsókn. Þau koma með glýju í augunum en hverfa svo á braut vegna þess að ég vil ekki borga milljónir fyrir grjóthleðslu. Þeim fækkar ekki á meðan sveitafélög borga þeim.



Kafli 5 af 6 - Síðasta skeið torfhúsanna

Nokkuð er til af byggingum sem kalla má síðasta stig torfhúsa, þar sem blandað er saman hefðbundunum og nýrri byggingarefnum (torfi, bárujárni og steinsteypu t.d.). Hvaða gildi finnst þér að þessi hús hafi? Ætti að varðveita þau og ef svo er, hvers vegna?

Það er engin steinsteypa í mínu húsi en það er bárujárn á bíslaginu sem ég lét smíða í fyrra. Mér finnst að fólk eigi að nota það efni sem gefst vel og er á viðráðanlegu verði.



Kafli 6 af 6 - Upplýsingar um torfhús

Vinsamlega nefndu öll þau torfhús sem þér er kunnugt um og hvar þau eru staðsett á landinu (bæjarheiti, sveitarfélag). Hvaða nöfn bera þau (sérheiti)? Hvers konar hleðslur eru í þeim og viðbótarefni, ef eru? Ath. Hér er ekki verið að fiska eftir torfhúsum í húsasafni Þjóðminjasafns Íslands, eins og t.d. Keldum, Laufási og Burstarfelli.

Lækjarbotnaland 18, 203 Kópavogur. Kalla það Hraunkot. ENGIN grjóthleðsla, ég er gömul kona sem hefur bara ellilífeyri og gæti aldrei ráðið grjóthleðslufólk.
Er reynda smátt og smátt að setja upp timburveggi í stað torfsins. T.d. á milli burstanna.


Þetta aðfang er í Þjóðminjasafni Íslands. Safnið varðveitir um 7 milljónir mynda, um 130 þúsund muni og rúmlega 26 þúsund færslur um þjóðhætti. Í húsasafni eru um 60 hús.

 

Áætlað er að um 80-90 % þessara aðfanga sé komin í stafrænan búning, mismunandi eftir tegundum. Einnig er skráningin mismunandi ítarleg og myndir bara við hluta gagnanna.


Birting gagna í Sarpi er á ábyrgð viðkomandi safns.

Verðskrá myndapantana